Search This Blog

Saturday, May 18, 2019

Trung Quốc và Hoa Kỳ lao vào một cuộc chiến tranh lạnh kiểu mới

media
Trang bìa tuần báo The Economist: "Một cuộc chiến tranh lạnh kiểu mới".Capture d'ecran Youtube.
Cuộc đọ sức thương mại Mỹ - Trung đột ngột trở nên gay gắt dĩ nhiên đã được các tuần báo hết sức chú ý. Tuần báo Anh The Economist số ghi ngày 18/05/2019 mở hồ sơ đặc biệt về cuộc tranh chấp này với hàng tựa ở trang bìa « Trung Quốc đấu với Mỹ : Một cuộc chiến tranh lạnh kiểu mới - China vs America: A new kind of cold war ».
Phải nói là hồ sơ đặc biệt của The Economist rất xúc tích, bao gồm 9 bài phân tích và mở đầu bằng một bài xã luận trong đó tuần báo Anh cho rằng vấn đề là làm thế nào để quản lý sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa Hoa Kỳ và một Trung Quốc đang trỗi dậy.
Tờ báo giải thích : thương mại chỉ là một phần trong các vấn đề tranh chấp giữa hai cường quốc, trải rộng từ các linh kiện bán dẫn cho đến tàu ngầm, từ các bộ phim bom tấn cho đến thám hiểm mặt trăng. Trước đây, hai siêu cường đã tìm kiếm một hình thức giao dịch cả hai bên cùng có lợi, nhưng ngày nay, tình hình đã trở thành « tôi thắng thì anh phải thua ».
Nói cách khác, hoặc là Trung Quốc bị đánh quỵ và sẽ phải tuân theo trật tự của Mỹ; hoặc là Mỹ phải khiêm tốn rút lui ra khỏi khu vực phía tây Thái Bình Dương. Có thể nói đây là một kiểu chiến tranh lạnh mới, trong đó hầu như sẽ không có kẻ chiến thắng.
Trong thời gian gần đây, theo tuần báo Anh, quan hệ giữa hai siêu cường đã trở nên tồi tệ. Mỹ phàn nàn rằng Trung Quốc đang vươn lên vị trí hàng đầu bằng cách gian lận, đánh cắp công nghệ, cũng như bằng cách phô trương sức mạnh ở Biển Đông hay bắt nạt các nền dân chủ như Canada và Thụy Điển. Trung Quốc bị cáo buộc là mối đe dọa cho hòa bình thế giới.
Về phần Trung Quốc, nước này đang bị kẹt giữa giấc mơ giành lại vị trí xứng đáng ở châu Á và nỗi lo sợ rằng nước Mỹ, vì mệt mỏi và ghen tị, không thể chấp nhận đà đi xuống của chính mình, sẽ ngăn chặn sự trỗi dậy của Trung Quốc.
Mỹ muốn cô lập Trung Quốc nhưng không dễ
image.png
Đối với The Economist, nguy cơ thảm họa sắp diễn ra đang hiển hiện. Dưới thời các hoàng đế Kaiser, đế quốc Phổ đã lôi thế giới vào chiến tranh; Mỹ và Liên Xô trước đây như đã đùa với thảm họa nguyên tử. Ngay cả trong trường hợp Trung Quốc và Mỹ ngừng xung đột, thế giới sẽ phải gánh chịu hậu quả do việc tăng trưởng chậm lại và các vấn đề tồn tại khác do sự thiếu hợp tác giữ hai nước lớn.
Mong muốn của Mỹ là cô lập được Trung Quốc như họ đã từng làm với Liên Xô trước đây. Vấn đề là vào thời điểm đó, giao thương Hoa Kỳ - Liên Xô là 2 tỷ đô la một năm, thì ngày nay, giao thương Mỹ - Trung Quốc cũng là 2 tỷ đô la, nhưng là một ngày ! Bên cạnh đó, nền kinh tế của hầu hết đồng minh của Mỹ ở châu Á và châu Âu đều lệ thuộc vào việc buôn bán với Trung Quốc.
The Economist kết luận : Cả hai bên cần cảm thấy an toàn hơn, nhưng cũng phải học cách sống chung trong một thế giới không tin tưởng lẫn nhau lắm. Không nên nghĩ rằng đạt được điều đó sẽ dễ dàng hoặc nhanh chóng.
Tâm lý nghi kỵ Trung Quốc tăng cao tại Mỹ
image.png
Như nói ở trên, hồ sơ đặc biệt của The Economist về căng thẳng Mỹ-Trung phân tích hầu như mọi khía cạnh của cuộc đọ sức, từ kinh tế, thương mại, cho đến văn hóa, xã hội, và kể cả quân sự.
Bài « Nhìn từ Washington » chẳng hạn nêu bật đồng thuận trong chính giới Mỹ về mối đe dọa Trung Quốc. Những cáo buộc theo đó Trung Quốc đã có những hành vi trộm cắp và làm gián điệp nhắm vào Mỹ đã làm cho dư luận cứng rắn hơn với Bắc Kinh.
Một ví dụ cụ thể của thái độ nghi kỵ gia tăng được ghi nhận trong bài « Xuống nông trại: Tại sao Iowa là nơi Tập Cận Bình ưa thích ở Mỹ». Ngay tại bang nổi tiếng có cảm tình dành cho ông Tập Cận Bình, thái độ đối với Trung Quốc cũng đang thay đổi.
Ở chiều ngược lại, trong bài « Nhìn từ Bắc Kinh : Đồng sàng dị mộng », tuần báo Anh cho thấy là người Trung Quốc càng lúc càng cay đắng hơn đối với người Mỹ, nhiều quan chức đã tỏ thái độ thất vọng vì Donald Trump.
Một hậu quả được tuần báo Anh nêu bật trong bài « Thuyền chậm : Người Mỹ và Trung Quốc bình thường có dấu hiệu đang rời xa nhau ». Trao đổi văn hóa và giáo dục Mỹ-Trung không còn khởi sắc như trong những năm trước đây…
Tham vọng quân sự của Bắc Kinh: Đẩy Mỹ ra khỏi vùng Tây Thái Bình Dương
image.png
Lãnh vực quân sự dĩ nhiên cũng được chú ý. Trong bài có tựa đề rất lạ « Phát triển quân sự: Các khoảnh khắc Sputnik », The Economist không ngần ngại cảnh báo rằng « quan hệ quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc cần đến các quy tắc » để quản lý tốt các trường hợp đối đầu ngoài ý muốn.
Giải thích về tựa đề bài viết, tuần báo Anh nhắc lại rằng chính việc Liên Xô phóng thành công vệ tinh đầu tiên quay quanh Trái đất, Sputnik 1 vào năm 1957 đã gây ra một cuộc khủng hoảng niềm tin ở người Mỹ, thúc đẩy nước này vươn lên mạnh mẽ thêm về quân sự để giành lại thế thượng phong. Hiện nay Mỹ cũng đang bị một cuộc khủng hoảng niềm tin trước đà trỗi dậy của Trung Quốc, nhưng nguyên nhân không còn là duy nhất một khoảnh khắc Sputnik mà là nhiều vụ nhỏ hơn liên tiếp.
Các lực lượng vũ trang Trung Quốc đang bắt kịp nhanh chóng Quân Đội Mỹ. Trung Quốc đã thay thế kho vũ khí cũ kỹ của Liên Xô bằng các chiến đấu cơ và chiến hạm tiên tiến. Họ đã đầu tư vào các tên lửa chống hạm và các đội tàu ngầm để ngăn chặn sự can thiệp của Mỹ vào vùng biển Trung Quốc. Bắc Kinh cũng củng cố các hòn đảo nhỏ và rạn san hô trong vùng biển tranh chấp ở Biển Đông bằng tên lửa, radar và phi đạo…
Và điểm nóng quân sự khẩn cấp nhất đối với Hoa Kỳ không còn là Đài Loan nữa. Báo cáo mới đây của Mỹ về sức mạnh quân sự của Trung Quốc nêu rõ thái độ quan ngại của giới hoạch định chính sách Hoa Kỳ trước những nỗ lực của Bắc Kinh nhằm đẩy Mỹ ra khỏi các vùng biển quanh Trung Quốc, thậm chí ra hẳn bên ngoài chuỗi đảo đầu tiên từ Nhật Bản lên đến Đài Loan.
Phi cơ và chiến hạm Mỹ thường xuyên sử dụng các quyền hợp pháp để vượt qua Biển Đông. Điểm đáng lo ngại là các phản ứng của Trung Quốc trước các hành động của Mỹ có thể leo thang một cách khó lường.
Kinh tế : Vũ khí hủy diệt hàng loạt của Trump
image.png
Tuần báo Pháp Courrier International cũng dành hồ sơ chính cho tình hình Hoa Kỳ, với một câu hỏi rất khiêu khích làm tựa trang bìa : « Giả sử nước Mỹ trở thành xã hội chủ nghĩa thì sao? »
Tại Mỹ, chiến dịch tranh cử tổng thống vào tháng 11 năm 2020 đã bắt đầu, và cánh tả Mỹ, do các gương mặt tiêu biểu như Alexandria Ocasio-Cortez và Bernie Sanders dẫn đầu, dường như đang khởi sắc trở lại. Tuần báo Pháp đã trích dịch các bài phân tích trên báo chí Anh Mỹ về vấn đề này.
Hồ sơ của Courrier International đặc biệt chú ý đến các động thái ngoại giao của Mỹ thời chiến tranh thương mại Mỹ - Trung. Lý thú nhất có lẽ là bài « Kinh tế, vũ khí hủy diệt hàng loạt » đăng trên nhật báo Mỹ Wall Street Journal, nhận thấy chính quyền Donald Trump dùng sức mạnh kinh tế của Mỹ để áp đặt quan điểm chính trị của Washington với các nước khác, không những với Trung Quốc, Venezuela đã đành, mà cả với các đồng minh. Theo tác giả bài báo, khi làm như vậy, Hoa Kỳ có thể thúc đẩy mọi người liên minh chống lại Mỹ.
Courrier International cũng trích dịch một bài viết khác về ngoại giao đăng trên tờ New York Times ghi nhận : « Bắc Triều Tiên, Iran, Venezuela: Trump nhân rộng các cuộc khủng hoảng ». Tổng thống Mỹ đã liên tục khởi động các trận chiến ngoại giao chống lại một số chế độ trên hành tinh. Vấn đề là các hành động này không cho thấy một tầm nhìn chiến lược dài hạn.
Trong số các hồ sơ nóng, có vấn đề Trung Đông với căng thẳng đang leo thang giữa Mỹ và Iran. Trong bài « Trump trên đường chiến tranh với Iran », tạp chí Mỹ Foreign Policy, được Courrier International trích đăng, đã lo ngại rằng dưới ảnh hưởng của các cố vấn diều hâu đang bao quanh ông, cũng như thói quen dùng những lời lẽ hiếu thắng, tổng thống Mỹ có nguy cơ vô tình gây ra một cuộc chiến tàn khốc chống lại chế độ Iran.
Riêng về chính sách Bắc Triều Tiên của chính quyền Donald Trump, Courrier International đã trích dịch một bài viết trên tờ Kyunghyang Shinmun tại Seoul mang tựa đề lơ lửng « Chừng nào mà tên lửa của Bắc Triều Tiên không đe dọa Hoa Kỳ... ». Tờ báo đã tỏ thái độ phẫn nộ trước điều được cho là quan điểm ích kỷ của Washington trong hồ sơ hạt nhân Bắc Triều Tiên, chỉ nghĩ đến lợi ích của Mỹ mà thôi.
Lãnh đạo cực hữu Ý Salvini, nhân vật mạnh mới của châu Âu
image.png
Với chiến dịch vận động tranh cử vào Nghị Viện Châu Âu đang diễn ra tại các nước thành viên Liên Hiệp Châu Âu, không hẹn mà gặp, hai tuần báo Pháp Le Point và L’Obs đều dành trang bìa và hồ sơ chính cho các phong trào dân túy châu Âu.
Với trang bìa mang tựa lớn « Salvini, nhân vật mạnh mới của châu Âu » trên nền ảnh chân dung của đương kim bộ trưởng Nội Vụ Ý, Le Point đã dành một hồ sơ 12 trang cho điều được tạp chí mệnh danh là một « liên minh quốc tế không thể tưởng tượng nổi của các thành phần dân tộc chủ nghĩa », kết hợp từ Le Pen tại Pháp, Orban tại Hungary, cho đến Steve Bannon tại Mỹ.
Le Point đã dành trọn 6 trang bài để nói về Matteo Salvini, gương mặt tiêu biểu của xu hướng này tại Tây Âu. Độc giả sẽ biết được là chính khách người Ý này từng mặc áo T-shirt mang dòng chữ « Giáo hoàng của tôi là Benedicto », cũng nhắc đến « Thánh Gioan Phao Lồ Đệ Nhị », nhưng ông không mấy ưa thích giáo hoàng Phanxicô đương nhiệm, bị ông cho là một người thiên tả bảo vệ nhập cư.
Tạp chí Pháp đặc biệt lưu ý đến việc dù không phải là tổng thống hay thủ tướng của nước Ý, nhưng Salvini luôn chiếm lĩnh trang bìa các tạp chí Pháp, Anh, Đức. Và khi được mời giải thích vì sao ông lại thu hút sự chú ý của quần chúng, ông đã trả lời : « Tôi không biết nữa, tôi không giải thích được. Có lẽ lúc này là một thời đại mà người ta cần những con người thật, không dựa dẫm vào giới kỹ trị, không triết lý viễn vông, tôi sử dụng ngôn ngữ của những con người thật. »
Dù sao thì quyển sách ghi lại những cuộc nói chuyện với bộ trưởng Ý hiện là sách bán chạy số 1 trên trang mạng Amazon tại Ý.
L’Obs: Dân túy là một dịch bệnh chết người đang lây lan
image.png
Cũng đề cập đến các phong trào dân túy ở châu Âu, nhưng tạp chí L’Obs nhấn mạnh hiện tượng « lây lan » của một « bệnh dịch chết người ». Tuần báo Pháp theo xu hướng thiên tả đã chạy tựa lớn trên trang bìa « Sống trong chủ nghĩa dân túy », kèm theo lời giải thích: «Ý, Ba Lan, Hungary… Chuyến du hành qua những vùng châu Âu đã chuyển hướng ».
Trong một hồ sơ dài 15 trang, L’Obs không ngần ngại so sánh chủ nghĩa dân túy với một « dịch bệnh chết người », đã « lây nhiễm cho 150 triệu người Châu Âu ». Tạp chí ghi nhận : « Hàng triệu người Châu Âu hiện nằm dưới sự cai quản của các lãnh đạo dân túy. Một số đã thích nghi, nhưng một số khác thì kháng cự lại mô hình độc đoán mới này ».
Tạp chí Pháp nhắc lại rằng dịch dân túy đã thâm nhập Hungary vào năm 2010, rồi lan sang Ba Lan, Áo, và Ý vào năm 2018. Triệu chứng đã xuất hiện tại Bulgari. Căn bệnh này, theo L’Obs, chính là mô hình chính phủ dân túy do tổng thống Nga Vladimir Putin sáng chế, một « nền dân chủ phi tự do », một chế độ bảo thủ và dân túy, có khuynh hướng độc tài nhưng « cố tìm tính chính đáng qua các thùng phiếu ».
Tạp chí L’Obs đã đi điều tra tại Hungary, Ba Lan, Ý, nhưng cũng không quên nước Pháp với ví dụ của Robert Ménard ở Béziers.
Dân túy cũng nằm trong lãnh vực kinh tế, đặc biệt là ở Hungary : Công ty Điện Lực Pháp EDF, Hãng Chèque Déjeuner (chuyên cung cấp phiếu ăn trưa)… và các công ty Pháp hoạt động trong các lãnh vực mà đảng cầm quyền Fidesz tại Hungary xem là quan trọng để giữ vị trí lãnh đạo – năng lượng, viễn thông, phân phối, tài chính, đều đã bị đuổi khỏi đất nước này. Tập đoàn siêu thị Pháp Auchan cũng biết là đang trong tầm ngắm của chính quyền.
Và cũng như Trump, chính sách kinh tế của thủ tướng Orban tại Hungary đã cho thấy kết quả : « Tăng trưởng tốt đẹp, nợ công giảm, thất nghiệp hầu như số không, kiểm tra thuế cho phép thu tiền về cho quỹ nhà nước, đầu tư dễ dàng, thuế 9% rất thuận lợi đối với các công ty và thuế duy nhất 15% đánh trên thu nhập được dân chúng hoan nghênh ».
Trong lúc đó tại Ba Lan, chính quyền dân túy lại kêu gọi sử dụng bạo lực đối với đối lập. Theo L’Obs, đảng PiS đang cầm quyền chọn lấy một đối thủ cần triệt hạ, tìm cách hạ uy tín đối thủ đó rồi bêu ra làm mồi kích động nỗi tức giận của dân chúng. Một chính khách đối lập Ba Lan, bà Agnieszka Pomaska, thuộc đảng Cương Lĩnh Công Dân đã tố cáo : « Họ đã chia Ba Lan làm hai : một bên là người Ba Lan tốt, những người yêu nước và bên kia là kẻ xấu, kẻ phản bội ».
Một nạn nhân điển hình: Thị trưởng Gdansk Pawel Adamowicz, thuộc phe đối lập, đã bị đâm chết trước hàng trăm người ngày 13/01 vừa qua.
L'Express : Chất độc Facebook
image.png
Khác với các đồng nghiệp, L’Express đã giành trang bìa cho « Chất độc Facebook » và một hồ sơ dài 13 trang để giải mã những « lời nói dối » của Facebook.
Trả lời tạp chí Pháp, Aaron Greenspan, bạn học cũ tại Harvard của chủ nhân Facebook Mark Zuckerberg, đã tố cáo : « Mark đã xây dựng một doanh nghiệp dựa trên 15 năm dối trá ».
L’Express nhắc lại rằng trong một báo cáo công bố vào tháng Giêng năm 2019, Greenspan, người từng cáo buộc Zuckerberg đã cướp mất khái niệm Facebook của anh, ước tính rằng hơn một nửa trong số 2,38 tỷ người dùng mạng là người giả. Đối với Greenspan, tỷ lệ tài khoản Facebook giả mạo có thể lên đến 63%.
L’Express trích lời Nicolas Chagny, chủ tịch Internet Society France, một tổ chức phi chính phủ « bảo vệ quyền của người dùng Internet » cho rằng : « Trước đây, để đo lường số lượng khán giả, người ta sử dụng các định chế bên ngoài công ty. Tuy nhiên ngày nay, những tập đoàn khổng lồ như Facebook tự mình sản xuất ra số liệu, họ vừa đá bóng, vừa thổi còi ».
Một trong những thứ mà con người thải ra nhiều hơn bất cứ loài sinh vật nào, đó là rác. Trong đống rác có trăm ngàn thứ khác nhau. Ở Bắc Mỹ khi người ta phát hiện một bộ phận thân thể con người, như một bàn tay, một bàn chân hay một bộ phận cơ thể nào khác trong thùng rác thì cảnh sát điều tra ngay lập tức và hiếm khi không tìm ra danh tánh nạn nhân. Những phát hiện trong đống rác thường là bộ phận cơ thể người lớn, hiếm khi có xác trẻ em hay xác thai nhi. Ở Việt Nam thì khác. Mới đây ở vùng “đất mũi” Cà Mau, miền nam nước Việt báo chí và dư luận xôn xao vì câu chuyện ba trăm xác thai nhi bị vùi trong đống rác.
Người chủ nhà máy tiêu hủy rác thành phố Cà Mau cho biết từ năm 2012 đến nay đã có hơn 300 xác thai nhi bị bỏ lẫn trong rác thải. Báo chí trong nước kể rằng ở thành Phố Cà Mau – cũng như ở nhiều nơi khác – mỗi lần nhân viên sở rác phát hiện xác thai nhi lẫn trong rác thải thì họ báo cho chủ. Ông chủ công ty rác viết tờ trình báo lên “cơ quan chức năng” tỉnh Cà Mau, không ai trả lời. Ông chủ rác trực tiếp đem tờ trình qua gặp chánh văn phòng tỉnh Cà Mau để nhờ giải quyết bởi “cứ kéo dài như thế thì sẽ không còn chỗ để chôn.”
Khi chuyện vỡ lở ra công chúng, quan chánh văn phòng tỉnh Cà Mau tuyên bố “Tôi không nhớ rõ vì một năm chúng tôi xử lý mấy chục ngàn văn bản” tuy nhiên vì công ty rác quả quyết đã báo cáo cùng với con số cụ thể “trên 300 xác”, tỉnh đành phải trao trách nhiệm cho thành phố “rà lại” xem giả như có kiến nghị thì chắc hẳn sẽ có chỉ đạo của cái gọi là ủy ban nhân dân tỉnh, và nếu đã có chỉ đạo mà không được quan tâm thực hiện thì “sẽ có động thái nhắc nhở”.
image.png
Bạn thân mến, nếu những thủ tục lòng vòng rối rắm vừa kể làm bạn nhức đầu thì tôi xin phép tóm tắt thế này: đại khái là ông Tỉnh bảo văn thư nhiều quá ai mà nhớ. Ông Rác cãi: hơn 300 xác thai nhi sao lại không biết chứ. Ông Tỉnh bèn bảo ông Thành “rà lại” coi có kiến nghị và có chỉ đạo chưa, nếu chỉ đạo rồi mà “chúng nó” cứ ỳ ra đấy thì sẽ “nhắc nhở”. Tuy nhiên không thấy ông bàn đến chuyện nếu nhắc nhở mà “chúng nó” vẫn không làm (chuyện này thường xảy ra) thì sẽ lại có “động thái” – hay nói cho dễ hiểu là có biện pháp gì.
Chuyện ồn ào lan qua sở xây dựng tỉnh Cà Mau, quan giám đốc Sở Xây Dựng phán “Qua lễ 30.4 – 1.5. chúng tôi sẽ kiểm tra…” Sau đó thành phố cho nhân viên đi đào xới để kiểm chứng, và xong việc đã “báo cáo là không phát hiện gì.”
Chuyện kiểm chứng của quan chức nước Việt Cộng khiến chúng ta nhớ ngay tới chuyện những ông lớn Tư Bản Đỏ thử độ bền chắc đường xá bằng cách lấy bàn tay ấn thử xuống mặt đường, thử độ vô trùng của nước uống bằng cách nếm một ngụm nước, thử nước biển không bị ô nhiễm bởi Formosa bằng cách nhảy ùm xuống tắm.
Trở lại chuyện Cà Mau, khi nói đến con số đáng sợ là 300 thai nhi bị quăng bãi rác, người ta có thể nghĩ ngay đến những nguồn “sản xuất” chứ không còn là những vụ phá thai lẻ tẻ. Và vì thế chuyện đến tai Quyền-Giám-Đốc Sở Y Tế Cà Mau, và ông quyền giám đốc đã “có văn bản chỉ đạo các đơn vị trực thuộc ra soát, kiểm tra lại.” Trước dư luận, quan giám đốc thú nhận đã “rất bất ngờ” khi nghe con số hơn 300 xác thai nhi. Và giải thích khi thai chết, bệnh viện làm thủ tục trao cho gia đình và cả quyết bệnh viện cũng như các phòng khám không bỏ xác thai nhi theo rác thải. Bác sĩ Giám Đốc Bệnh Viện Sản-Nhi Cà Mau cũng xác nhận như thế.
Chắc bạn cũng nhận ra là khi có vấn đề, các ông lãnh đạo ngành y tế Cà Mau lập tức phát biểu giống hệt nhau và quả quyết cơ quan họ (bệnh viện) làm “đúng quy trình”. Bạn có nghĩ là khi các quan chức Việt Cộng nhanh miệng quả quyết một sự kiện hay bác bỏ một cáo buộc, dù chưa kiểm chứng cụ thể thì các quan ấy cũng đã và đang làm đúng cái “quy trình” phải theo của một ông quan cách mạng không?
Rồi ông y tế sau khi đào bới để kiểm chứng đã xác nhận là không tìm thấy xác thai nhi nào. Xin nhắc là trong khi thiên hạ chỉ cần nhận diện DNA trên một chút xương, da, lông, tóc… là có thể xcá nhận những thứ ấy đến từ người hay thú vật, còn các viên chức nhà nước Việt Cộng tìm tòi bằng cách nào để quả quyết là không có xác thai nhi trong rác thải. Chắc các vị ấy đào bới qua loa để tìm xương thai nhi nhưng mà ở thai nhi phần lớn bộ xương chưa thành hình, hoặc nếu đã có hình dạng thì cũng mỏng manh và không đủ độ bền khi nằm chung với rác thải một thời gian, hoặc đã thành thức ăn cho thú hoang.
Tôi cũng ngạc nhiên với phong cách làm việc vô cùng thảnh thơi của đám quan chức Tư Bản Đỏ khi giám đốc sở xây dựng tỉnh Cà Mau hứa sau “lễ” 30.4 và 1.5 mới tiến hành kiểm tra…
Quả thật ở đất nước Việt Cộng mạng người chẳng có ý nghĩa gì.
Tôi cũng không hiểu ông chủ công ty rác khi đã phát hiện xác thai nhi trong bãi rác từ năm 2012 mà tới giờ khi không còn chỗ chôn mới lên tiếng khiếu nại. Hay là ông ta biết trước có kêu gào thì cũng vậy thôi, nhưng đã biết vậy thì sao giờ này ông ta cũng vẫn lên tiếng. Có thể ở nước Việt Cộng, số lượng (bất kỳ thứ gì) phải lớn, phải “vĩ đại” thì mới gợi được sự chú ý của đám quan lại nói riêng và của quần chúng nói chung? Chôn cất xác những thai nhi vô thừa nhận là việc làm có ý nghĩa, nhưng cũng vẫn nên báo cho nhà cầm quyền biết bởi với số lượng lớn như thế thì số xác ấy nếu không xuất phát từ bệnh viện (như Bác sĩ Giám đốc Bệnh viện Sản-Nhi Cà Mau quả quyết) thì nhất định phải phát xuất từ những “lò” phá thai bất hợp pháp mà nhà cầm quyền phải biết để giúp đỡ hoặc ngăn chặn.
Cuộc sống vội vã, xô bồ, chung chạ, đầy cạm bẫy với những người trẻ trong các môi trường đầy những thú ăn chơi lệch lạc. Ảnh hưởng xấu của cuộc sống ảo, của những trò chơi nặng tính kích dục mà các đoàn viên đoàn thanh niên cộng sản thành Hồ phổ biến. Thêm vào đó là sự giải quyết có vẻ dễ dàng đối với những trường hợp có thai ngoài ý muốn. Người ta sẽ bớt đi sự cảnh giác, sẽ bớt thận trọng trong hành động, khi vướng hậu quả thì vào con hẻm nào đó nơi có vài bà Sáu, bà Bảy mát tay, thạo việc nhờ giải quyết. Lấy thai nhi ra xong, trút bỏ nợ nần, lại tiếp tục cuộc sống, cái thai quăng đi đâu chẳng việc gì phải bận tâm.
Bạn thân mến, bây giờ mời bạn cùng tôi rời “Đất Mũi” Cà Mau xuôi Quốc Lộ 1A ra Bắc, rong ruổi 1924 cây số, đến Ninh Bình một thành phố cách Hà Nội 93 Km về phía nam. Thống kê dân số năm 2014 cho biết thành phố Ninh Bình có 160 ngàn dân. Nghĩa là cách đây 5 năm, dân số Ninh Bình chưa có tới hai trăm ngàn dân, cũng từ 2014 đến nay, một nông dân ở Ninh Bình đã làm công việc khác thường: xin xác thai nhi về chôn cất. Và từ 2014 tới nay, số thai nhi được ông nhận về chôn cất đã lên tới hàng nghìn.
Thử hình dung ở một chiều không gian nào khác, các em bé (chưa kịp chào đời ở mảnh đất có tên Việt Nam, và giấy khai sinh – hay khai tử tưởng tượng ghi cái tên thành phố Ninh Bình) gặp nhau, tíu tít làm quen và tự giới thiệu tên mình với người bạn mới.
“Chào chị, em tên Hồng, chị tên gì?”
“Ô, chị cũng tên Hồng.”
“Vậy à, thế còn mấy anh chị kia tên gì?”
“Ba bạn đang chơi chuyền tên Hồng, hai bạn đang nhẩy dây tên Hạnh, cái cô đang vẽ hình trên vạt nắng tên Quốc, còn mấy bạn tên Quốc nữa, đang trốn đàng sau những đám mây.”
“Con gái sao lại tên Quốc chị nhỉ?”
“Vì lúc đặt tên Bố Trọng có biết nó là con gái đâu.”
“Bọn chúng mình nhiều đứa có tên giống hệt nhau, chị biết tại sao không?”
“Tại vì khi tiễn chúng mình về chốn này, Bố Trọng muốn đứa nào cũng có cái tên đẹp. Nhiều khi chưa biết rõ mình là trai hay gái, Bố cũng cứ cho đại một cái tên.”
Mấy em bé nhắc đến tên Trọng chắc làm bạn giật mình. Xin cứ yên tâm; người đàn ông mà các em bé nhắc đến tên chẳng phải cái người cách đây không lâu dạo chơi ở Kiên Giang, bị ăn trúng cái gì đó (đầu độc chăng) đã được chuyển vội về thành phố để điều trị và bây giờ đang bặt vô âm tín. Chẳng phải ông Trọng ấy đâu!
Bạn thân mến, nếu như có một chiều không gian nào khác nơi các thai nhi gặp lại nhau, hẳn sẽ có lần các em chuyện trò với nhau như trên. Bởi những giây phút thoáng qua ở trần gian, nơi đất nước có tên Việt Nam, các thai nhi bị hủy hoại đã được bác nông dân Đinh Văn Trọng ở xã Cồn Thoi, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình đón về và trước khi an táng, ông đặt cho mỗi em một cái tên thật đẹp, vì thế trong cuốn sổ cũ kỹ, lem luốc dấu tay, đầy ắp những cái tên đẹp của hàng nghìn thai nhi mà người đàn ông có tấm lòng cao quý ấy đặt cho.
Những em bé từ sáu tháng tuổi thai nhi với đầy đủ mắt, mũi, chân, tay đến những em tuổi mới ba tuần lễ và còn là giọt máu đục lờ trong bụng mẹ. “Tất cả cùng chung số phận chưa có ngày sinh đã có ngày tử” như lời người đàn ông có tấm lòng nhân ái.
Giai đoạn đầu công việc của người chôn cất thai nhi cũng vô cùng gian nan. Những khi tình cờ phát hiện các thai nhi bị bỏ lây lất trong những bãi rác, quăng đại bên lề đường, trong bụi rậm, dưới hầm cầu… người nông dân ấy đã quyết định đến các phòng khám tư nhân xin nhận các bào thai đã phá đem về an táng. Những cơ sở ấy nghĩ là ông có âm mưu phá hoại công việc làm ăn (lén lút, bất hợp pháp) của họ nên không hợp tác. Ông năn nỉ họ cho ông biết chỗ quăng bỏ thai nhi để ông lấy về chôn cất tử tế.
Bây giờ, ông đã là thân chủ quen thuộc của những cơ sở ấy. Và dù đang làm việc ngoài đồng, đang ăn trưa hay đang ngủ, có điện thoại gọi đi lấy xác thai nhi, ông cũng bỏ dở mọi công việc để đi “đón các cháu về.”
“Đón các cháu về!” Câu nói làm người nghe rơi nước mắt.
Điều đáng ghi nhận là người nông dân có tấm lòng cao cả ấy cho biết thường cứ khoảng một tháng sau các dịp nghỉ lễ là số lượng thai nhi bị vất bỏ ở các phòng khám tư nhân tăng vọt lên thật bất ngờ.
Bạn thân mến, chắc bạn cũng đồng ý với tôi là đất nước chúng ta may mắn còn những con người như ông nông dân Đinh Văn Trọng ở Ninh Bình và rất nhiều những người khác nữa mà tôi cảm thấy có lỗi khi chưa có dịp nhắc đến họ; những người có tấm lòng cao cả, bỏ công sức, tiền bạc, thời gian đi xin xác những thai nhi bị bố mẹ bỏ rơi, đem về chôn cất.
Riết rồi ở đâu trên đất nước Việt Nam cũng có những xác thai nhi bị người ta vất bỏ, riết rồi dải đất hình chữ S bên kia bờ Thái Bình Dương sẽ thành dải đất của những hồn oan.
Bạn có đồng ý với tôi không?
Khúc An

Thursday, May 16, 2019

NGƯỜI GIÀ NÊN TRÁNH
Inline image
Con người khi về già, các bộ phận trong cơ thể đều lão hóa, yếu đi. Một số điều sau đây luôn ẩn chứa những hiểm họa bất ngờ mà người cao tuổi cần phải lưu tâm đề phòng
1. Không nên tập luyện vào lúc sáng sớm:
Ta vẫn có quan niệm cho rằng tập luyện vào buổi sáng là tốt vì không khí trong lành. Điều đó không đúng. Vì từ 4-6 giờ sáng theo quy luật của đồng hồ sinh học của người già thân nhiệt đang cao, huyết áp tăng, thận thượng tuyến tố cũng cao gấp 4 lần buổi tối, nếu vận động mạnh, chạy hoặc đi bộ nhiều gặp gió lạnh, tim dễ ngừng đập. Đã có không ít cụ đi bộ buổi sáng sớm về ra mồ hôi, tắm xong huyết áp tăng đột ngột, đứt mạch máu não, đột quỵ luôn. Tốt nhất là nên tập vào chiều tối, tuy không khí không được thanh sạch như sáng sớm nhưng an toàn hơn nhiều.
2. Đang ngủ không nên trở dậy vội vàng:
Thần kinh người già thường chậm chạp. Lúc ngủ muốn dậy đi tiểu hoặc có ai gọi đang ở tư thế nằm mà trở dậy ngay, đi lại luôn dễ làm huyết áp tăng đột ngột, dễ dẫn đến đứt mạch máu não. Vì vậy, đang ngủ khi có việc cần dậy phải từ từ theo 3 bước, mỗi bước khoảng nửa phút.
Bước 1: Khi tỉnh giấc hãy nhắm mắt lại nằm thêm nửa phút.
Bước 2: Ngồi dậy tại giường nửa phút xoa tay, xoa chân.
Bước 3: Cho hai chân chạm đất hoặc chạm nền nhà nửa phút rồi mới đứng dậy đi.
3. Không nên ngoái đầu một cách đột ngột:
Người già mạch máu thường xơ cứng, thành mạch dày hẹp và đàn hồi kém. Nếu đột nhiên quay ngoắt đầu về phía sau, mạch máu ở cổ bị chèn ép, động mạch vốn đã hẹp bị chèn ép lại càng hẹp hơn cộng thêm thần kinh giao cảm bị kích thích mạnh làm mạch máu co lại, máu lưu thông chậm làm não thiếu máu cục bộ, thiếu ôxy nên bị choáng, hoa mắt, chóng mặt, có người đã bị ngã. Vậy đang đứng hoặc đang đi có ai gọi từ phía sau, chớ có quay ngoắt đầu lại ngay mà nên quay chầm chậm. Tốt nhất là xoay cả người lại, tránh chỉ quay đầu.
4. Không nên đứng co một chân để mặc quần:
Xương của người già thường bị xốp do thiếu canxi. Nếu không bị xốp thì xương cũng giòn. Khi mặc quần mà đứng co chân để xỏ từng chân vào ống quần dễ bị ngã do mất thăng bằng hoặc do vướng vào quần. Người cao tuổi đã ngã thì dễ gãy xương, dập xương. Khi mặc quần tốt nhất là nên ngồi trên ghế hoặc trên giường. Trong nhà tắm nếu không có chỗ ngồi thì phải dựa mông vào một bên tường để giữ thăng bằng cho khỏi ngã. Nhiều người bị ngã gãy xương ống chân, dập xương chậu vì đứng co chân mặc quần.
5. Không nên quá ngửa cổ về phía sau:
Có lần một ông già đã về hưu cạnh nhà tôi, sức khỏe tốt, khi ăn tối xong ngồi nghỉ trên ghế tựa có lẽ do mỏi cổ nên ông đã ngửa cổ về phía sau hơi quá nên bị xỉu luôn. Khi con cháu biết thì nửa người bên phải của ông đã bị liệt, nước mũi nước dãi chảy ròng ròng và không nói được nữa, phải đưa ngay vào viện. Trường hợp này là do gần mạch máu nơi cổ có nhiều đốt xương, bình thường giữa các đốt có chất nhờn bôi trơn nhưng về già chất bôi trơn kém đi, các đốt xương trở nên sắc cạnh. Khi ngửa cổ ra phía sau quá giới hạn cho phép, phần xương sắc cạnh đó làm tổn thương đến mạch máu, hạn chế lượng máu đưa lên não gây ra thiếu máu não làm ngất xỉu. Vì vậy, người già khi ngồi ghế tựa không nên ngửa cổ quá mức về phía sau
6. Không nên thắt dây lưng quá chặt:
Vùng bụng quanh dây lưng là nơi gần dạ dày, ruột non, ruột già, trực tràng và hậu môn. Dây lưng mà thắt chặt quá sẽ chèn ép các mạch máu bụng, cản trở máu lưu thông, đoạn trực tràng gần hậu môn có thể dễ bị lòi ra ngoài khi đi đại tiện mà ta thường gọi là lòi dom. Dây lưng thắt chặt, dạ dày, ruột non luôn ở trạng thái chịu sức ép ảnh hưởng xấu đến tiêu hóa. Vì vậy, không nên thắt chặt dây lưng và tốt nhất là dùng dây đeo quần qua vai, tiếng Pháp gọi là Bretel (bờ rơ ten). Bình thường ở nhà chỉ nên mặc quần ngủ lồng chun, không nên mặc quần âu cứ phải thắt dây lưng làm bụng luôn bị gò bó.
7. Khi đi đại tiện không nên rặn quá mức:
Táo bón là hiện tượng thường gặp ở người già. Tâm lý khi đi đại tiện không ai muốn ở lâu trong nhà vệ sinh nên thường muốn rặn mạnh để đi cho nhanh nhưng nếu rặn quá sức, mặt mũi đỏ gay rất nguy hiểm. Các khảo nghiệm về y học đã cho biết khi rặn mạnh dễ giãn tĩnh mạch ở hậu môn gây chảy máu nhưng điều quan trọng hơn là huyết áp sẽ tăng có thể dẫn tới tai biến mạch máu não và nhồi máu cơ tim. Để đỡ phải rặn khi đi ngoài, người già cần ăn nhiều rau quả, chuối, khoai, uống nhiều nước để chống táo bón.
8. Không nên nói nhanh, nói nhiều:
Một số nhà khoa học Mỹ phát hiện khi ta nói chuyện bình thường dù chỉ là chuyện vui nhẹ nhàng, các tế bào trong cơ thể vẫn chịu tác động và ảnh hưởng tới huyết áp. Thử nghiệm khoa học với 100 người mỗi người đọc 2 trang tài liệu với tốc độ nhanh chậm khác nhau. Kết quả cho thấy người đọc tốc độ vừa phải thì huyết áp, nhịp tim bình thường. Người đọc nhanh quá, đọc liến thoắng thì lập tức huyết áp tăng, nhịp tim tăng nhưng khi đọc thong thả trở lại, huyết áp, nhịp tim lại giảm xuống. Qua đó ta thấy người già nên nói ít, nói chậm thì có lợi cho sức khỏe. Những cụ nào bị bệnh tim mạch, bị huyết áp càng phải nói chậm, nói ít.
9. Không nên xúc động:
Đối với người già mạch máu đã lão hóa nếu xúc động mạnh, quá giận dữ hoặc quá vui dễ bị nhồi máu cơ tim và đứt mạch máu não. Do đó, người già không nên xúc động tránh mọi sự tức giận, buồn phiền mà cần sống thanh thản, hòa nhã, vui vẻ, bỏ qua hết mọi chuyện, ảnh hưởng đến tâm lý, sức khỏe.
Có một câu nói rất hay: " ĐỪNG ĐỂ CHẾT VÌ THIẾU HIỂU BIẾT". Vì thật ra đã có rất nhiều người chết vì thiếu hiểu biết kể cả những người còn trẻ. Qua sự hiểu biết ít ỏi của bản thân, qua kinh nghiệm cuộc sống và qua tham khảo các tài liệu y học mới nhất của nước ngoài, mong rằng với bài viết ngắn này sẽ giúp các bậc cao niên sống lâu, sống khỏe, sống vui tăng thêm nhiều tuổi thọ.
BS NGUYỄN VĂN ĐỨC

Những cánh rừng trống rỗng ở Việt Nam


Mai Hưng dịch

Bất chấp những cuộc chiến kéo dài và bi thảm với người Nhật, người Pháp, người Trung Quốc và người Mỹ trong suốt thế kỷ qua, Việt Nam vẫn là một kho báu sinh học. Theo một nghiên cứu khoa học, đây là một trong những địa điểm nổi bật của thế giới về đa dạng sinh học. Ở Việt Nam - một quốc gia chỉ lớn hơn tiểu bang New Mexico một chút này - có tới 30 công viên quốc gia và có nhiều loài động vật như ở những công viên safari nổi tiếng của Kenya và Tanzania.

Con tê giác cuối cùng đã bị hạ ở rừng Nam Cát tiên.


Trên thực tế, trong ba thập kỷ qua, đã có hàng trăm loài động thực vật mới đối với khoa học được phát hiện ở Việt Nam, và mỗi năm lại càng ghi nhận được nhiều hơn nữa. Ví dụ như Sao la – một loài giống như linh dương. Mặt có những đường vằn, dịu dàng trông như thể vừa bước ra khỏi một bức tranh đầy mơ màng của rừng rậm của họa sỹ Henri Rousseau (1844 – 1910, một họa sĩ trường phái hậu ấn tượng người Pháp theo phong cách ngây thơ và nguyên thủy – người dịch). Được xem là “con kỳ lân cuối cùng” vì sự hiếm hoi của nó, sao la là loài động vật sống trên cạn lớn nhất được phát hiện kể từ năm 1937. Người ta cũng phát hiện một đàn nhỏ loài tê giác đã mất tích từ lâu, một loài mang, và một loài thỏ có sọc / vằn. Cũng như họ đã phát hiện ra một loài côn trùng thuộc bộ Bọ que khổng lồ, dài khoảng 53cm, và nhiều loài chim – loài khướu! - cá, rắn và ếch, những loài mà cho đến nay chưa biết tới hoặc được cho là đã tuyệt chủng.

Các khu rừng Việt Nam là nơi cư trú của hơn hai chục loài linh trưởng - vượn, khỉ, cu-li và voọc, loài linh trưởng thường có màu sắc khiến cho loài người chúng ta trông chúng có vẻ buồn cười, vì khá tương phản.

Một email quảng cáo mà tôi nhận được từ Vườn quốc gia Cúc Phương dường như đang trêu ngươi: “Khu rừng cổ có gần 2.000 loài cây và trong số đó có một số động vật quý hiếm và đáng kinh ngạc, bao gồm báo đốm, voọc Delacour, cầy hương Owston, rái cá và gấu đen châu Á! … cú mèo, sóc bay, cu-li, dơi và mèo”.

Nhưng trong lúc cố gắng thu xếp để đến thăm, những người tổ chức chuyến đi mà vợ tôi và tôi đã liên lạc đã ngần ngại một cách kỳ lạ về các khu vực tự nhiên và động vật hoang dã, và họ tiếp tục giục giã chúng tôi trở lại những cảnh quan đơn thuần, hoặc đến các thành phố. Và sau đó là một email như thế này: “Trước đây, đã khi nào quý vị đã từng đến Việt Nam, hoặc hiểu biết tình hình ở đó hay chưa? Khá là tàn khốc, nếu quý vị chưa từng biết”.

Tàn khốc đối với động vật hoang dã?

“Rất tàn khốc là đằng khác. Ở Việt Nam, các công viên quốc gia chủ yếu chỉ trên danh nghĩa, và nạn săn trộm (do chính nhân viên kiểm lâm của công viên quốc gia thực hiện) cùng những điều tệ hại hơn đã hủy diệt động vật hoang dã”. 

Những lời kêu gọi đối với các nhân viên hoạt động bảo tồn các loài động thực vật hoang dã - những người sống và làm việc tại Việt Nam - chấp nhận những điều có vẻ trái ngược. Vâng, đất nước này là một tâm điểm của sự đa dạng động thực vật hoang dã. Không, du lịch hoang dã không được quan tâm nhiều, và Việt Nam cũng đã trở thành một trung tâm buôn lậu động vật hoang dã trên thế giới.

Các quần thể động thực vật hoang dã vốn đã hủy hoại môi trường sống vì dân số bùng nổ, cũng bị săn bắn, bẫy và bắt sống cạn kiệt đến nỗi các công viên quốc gia và các khu vực tự nhiên khác hiện đang bị “hội chứng rừng trống": ngay cả các loài động vật và chim nhỏ cũng bị săn bắt đến mức tuyệt chủng ngay tại bản địa. Các nước châu Á khác cũng đang ở trong các giai đoạn khác nhau của cùng một cơn giẫy chết như vậy. Thường người ta vẫn nói rằng nhiều loài động thực vật hoang dã mới đã biến mất trước khi khoa học phát hiện ra chúng.

Sự suy giảm đa dạng sinh học ở Việt Nam là đặc biệt nghiêm trọng. Ví dụ, trong một khu bảo tồn quốc gia xa xôi hẻo lánh dành riêng cho sao la và các động vật quý hiếm khác, theo con số ghi nhận được gần đây nhất vào năm 2015, đã có tới 23.000 cái bẫy làm bằng dây điện rẻ tiền nhưng gây sát hại đã được phát hiện. Hàng chục nghìn những bẫy như vậy được đặt mỗi năm, và chúng cũng bị nhanh chóng thu giữ. Mặc dù được tìm kiếm nhiều, nhưng không có bằng chứng nào về sao la ngoài một bức ảnh được chụp từ sáu năm trước. Con tê giác cuối cùng đã bị những kẻ săn trộm bắn hạ tại Vườn quốc gia Cát Tiên vào năm 2010. Hổ bị săn đuổi ráo riết. Chỉ có những quần thể gấu và voi ít ỏi còn lại sinh sống trong những khu vực nhỏ hẹp, dễ bị tổn thương. Gần như tất cả các loài linh trưởng đều có nguy cơ tuyệt chủng.

Một số trong những cuộc tàn sát này là nhằm thỏa mãn cơn đói các loại Đông dược truyền thống ở Việt Nam và quốc gia láng giềng Trung Quốc. Các ví dụ một danh mục dài các phương thuốc có mục đích bao gồm: dương vật hổ trị bệnh bất lực, mật gấu để chữa ung thư, sừng tê giác để giải rượu, mật cu-li để giảm các bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp do ô nhiễm không khí ở Việt Nam.

Barney Long, giám đốc Bảo tồn Động vật hoang dã Toàn cầu, một tổ chức phi lợi nhuận, cho biết, các cuộc điều tra đã phát hiện ra rằng còn có nhiều nguyên nhân khác, động lực khác (của việc tàn sát các loài động vật hoang dã), đó là “cung cấp cho nhu cầu thịt rừng ngày càng tăng trong các nhà hàng đô thị, vốn là việc thể hiện đẳng cấp”.

Ông Long  nói “Đây không phải là thịt rừng, nơi mà những người nghèo đang săn lùng thức ăn. Đó là một biểu tượng của đẳng cấp khi mời các đối tác kinh doanh hoặc các quan chức chính quyền đi ăn một bữa ăn thịt rừng. Và thành thật mà nói, đó là một quy mô kinh hoàng. Chúng tôi đang nói không phải về một hoặc hai loài thú, mà là sự biến mất của toàn bộ cộng đồng động vật hoang dã”.

Sau khi tìm hiểu thêm, vợ chồng tôi quyết định lên đường bằng mọi cách, sắp xếp bay ra Hà Nội, đến miền Bắc, và nhanh chóng đi đến một vùng hẻo lánh nào đó nhưng còn rừng. Sau đó, chúng tôi sẽ bay vào miền Nam, đến Thành phố Hồ Chí Minh, Sài Gòn cũ, để đi thăm một vòng các công viên và các khu vực tự nhiên ở đó.

Trong suốt chuyến đi kéo dài hai tuần, chúng tôi nhận thấy rằng một số loài động vật hoang dã quý hiếm vẫn còn gìn giữ được, mặc dù trong những hoàn cảnh bị đe dọa ngặt nghèo. Và chúng tôi cũng đã gặp may, phải thành thực mà nói là như vậy, được chứng kiến cuộc đấu tranh của những người Việt bản địa và các đồng minh bảo tồn quốc tế nhằm ngăn chặn nguy cơ diệt chủng động vật ngày càng tăng.

Cúc Phương, công viên quốc gia đầu tiên của Việt Nam, cách Hà Nội vài giờ lái xe. Công  viên được ông Hồ Chí Minh thành lập vào năm 1962, ông Hồ đã tiên báo rằng “sự phá hủy rừng hiện tại sẽ dẫn đến những ảnh hưởng nghiêm trọng cho khí hậu, năng suất và cuộc sống. Rừng là vàng. Nếu chúng ta biết cách bảo tồn và quản lý tốt, rùng sẽ rất có giá trị”.

Nhưng dù những ngôn từ có cánh  mà  chính quyền ghi trong giấy mời chúng tôi tới công viên, không hề có một con voọc Delacour nào trong những khu rừng này, cũng không có loại nào khác. Không có gấu, báo hay loài mèo rừng, trừ khi chúng được giấu kỹ đến nỗi ngay cả các nhà khoa học cũng không thể tìm thấy chúng, Adam Davies, giám đốc Trung tâm cứu hộ các loài linh trưởng đang bị đe dọa, nói với tôi như vậy.

Thay vào đó, có bộ sưu tập động vật quý hiếm phong phú nhất dọc theo con đường công viên hẹp yên tĩnh ở các trung tâm cứu hộ động vật, tương đương với một loại xa lộ bảo tồn. Tại Trung tâm cứu hộ các loài linh trưởng, du khách có thể nhìn thấy bốn loài voọc gần như tuyệt chủng (còn được gọi là vọoc), vượn và cu-li, nhiều con trong số đó đã được giải cứu khỏi những kẻ buôn bán động vật hoang dã. Chúng được chăm sóc hồi phục sức khỏe, được nhân giống khi có thể, và trong những hoàn cảnh đặc biệt may mắn, được đưa trở lại tự nhiên. Những kẻ săn trộm đã làm cho phần còn lại của công viên quốc gia này trở thành một cảnh quan thù địch đối với việc thả vào rừng hầu hết các loại động vật, ông Davies nói.

Cách đó một vài bước là hai trung tâm cứu hộ khác. Một trung tâm đang bảo vệ hàng chục loài rùa, nhiều con đẹp đến kinh ngạc, tất cả đều có nguy cơ tuyệt chủng. Còn trung tâm kia dành cho các loài báo (thuộc họ nhà mèo) bị tịch thu, cầy hương, cầy mực, hoặc cầy mực - được so sánh với một cây chổi có mùi như bỏng ngô tươi - và tê tê, một loài động vật giống như cừu trư, mà thịt và vảy có giá tới 1.000 đô la một ký trong nhà hàng hoặc trong các cửa hiệu thuốc Đông y dân gian ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. “Tê tê hiện là loài động vật có vú bị buôn bán nhiều nhất trên thế giới, đây là một danh hiệu rất không được mong muốn”, ông Davidies nói.

Trung tâm của ông (làm nhiệm vụ) tái sinh sản một số loài voọc Delacour thuộc cấp bậc cực kỳ nguy cấp cho Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước hoang dã Vân Long (thuộc tỉnh Ninh Bình – người dịch), khoảng 90 phút lái xe xuôi theo con đường này. Ở đó, chúng tôi lên một chiếc thuyền nhỏ đang đậu tại bến, được một trong những nhóm hướng dẫn viên địa phương chèo đưa đi, được nửa ngày trôi nổi trong một hẻm núi được bảo vệ.

Chúng tôi rẽ sang một tuyến đường mà chưa một ai trong số những người chèo thuyền kia đã đi. Những con voọc, hiện đang sinh sản, nhân giống thành công đang ở đâu đó ngoài kia, vẫn bặt tăm. Tất nhiên đó là bản chất của những nhiệm vụ như vậy: Hãy tận hưởng điều tuyệt vời như vậy, ngay cả khi không thấy con thú nào. Có lẽ tất cả những chiếc thuyền nhỏ khác đã đi theo một hướng khác may mắn hơn?

Sau đó, lúc quay trở lại, chúng tôi nghe thấy tiếng người nông dân la lên trong một bụi cây. Người này phấn khích chỉ vào những cái cây đang rung rinh ở bờ bên kia. Cuối cùng, một nhóm ồn ào gồm 10 con voọc chà vá xuất hiện - loài này có lông đen và râu và giống như (mặc) quần trắng - và chúng tôi ngồi cả tiếng đồng hồ để xem chúng bắt chấy và đuổi nhau và tắm nắng trong ánh mặt trời cận nhiệt đới gay gắt. Nếu may mắn, chúng sẽ tiếp tục được bảo vệ ở đây và không trở thành  mồi cho các tiệm thịt rừng hoặc thú cưng.

Để thấy được gấu, chúng tôi lái xe đến vườn quốc gia Tam Đảo, nằm tít trên một sườn núi dài ở phía bắc Hà Nội. Một thị trấn nghỉ mát trong một công viên đầy rẫy những cần cẩu xây dựng và những chiếc máy xúc nặng nề, một phần của cơn sốt xây dựng trên khắp Việt Nam.

Trong thung lũng bên dưới là khu bảo tồn gấu do Quỹ Động vật Châu Á vận hành và đôi khi có mở cửa cho du khách. Chúng tôi đã được xem hai loài - gấu mặt trăng và gấu mặt trời nhỏ hơn – nô rỡn, bơi lội và leo trèo trong một khu giải trí đặc biệt. Cả hai loài này trông giống như gấu đen Bắc Mỹ với vòng cổ trắng. Chúng được đưa đến đây từ các trang trại nuôi gấu lấy mật, nơi mà chúng sống trong sự giam cầm tàn khốc, vì mật của chúng liên tục được chiết xuất cho đến khi chết.

Nuôi gấu lấy mật giờ đây là bất hợp pháp, mặc dù vẫn còn có những kẽ hở khiến cho luật pháp khó được thực thi, ông Tuan Bendixsen, giám đốc trung tâm cho biết. Việc khai thác mật gấu vẫn đang diễn ra, ông nói. Bạn vẫn có thể mua được mật gấu ở Hà Nội nếu muốn.

Ông nói rằng nhiều con gấu mà ông ấy nhận được “vốn là bị mất chân tay, hoặc bị tổn thương gì đó”, và điều đó khiến cho cơ hội của chúng trở lại với thiên nhiên hoang dã trở nên mỏng manh hơn. Và vùng đất hoang dã thích hợp cho những sự phóng sinh như vậy ngày càng trở nên hiếm hoi, khi dân số và nền kinh tế quốc gia đều tăng trưởng.

Tệ nạn tham nhũng vốn đang hoành hành trong chính quyền độc đảng của Việt Nam, cùng với nền kinh tế đang phát triển, là những nhân tố chính của sự biến mất môi trường sống tự nhiên và các loài có nguy cơ tuyệt chủng. Tham nhũng được xem như một lý do chính khiến các biện pháp bảo tồn trở nên yếu kém và sự thực thi lỏng lẻo bởi các nhóm bảo tồn mà chúng tôi có dịp tiếp xúc.

Andrew Tilker, một nhà nghiên cứu thực địa người Mỹ chuyên theo dõi sao la và các loài quý hiếm khác cho biết rằng “Tệ nạn tham nhũng hiện diện trong tất cả các thành phần xã hội Việt Nam, và cũng không khác gì với kiểm lâm”.

Một số quan chức can đảm đẩy lùi (tệ nạn tham nhũng), và cả các nhóm bảo tồn trong nước và quốc tế có thể viện dẫn những thành công. Nhưng quan điểm đồng thuận là rằng một triển vọng rộng lớn hơn đối với các loài hoang dã ở Việt Nam đang bị suy thoái một cách nhanh chóng. Chính phủ VN được Tổ chức Minh bạch Quốc tế xếp hạng tham nhũng một cách nhẹ nhàng là “tệ hại”.

Chúng tôi đã chứng kiến ​​những khát vọng mâu thuẫn như thế trong thời gian ở gần tỉnh Ninh Bình, cách phía nam Hà Nội một vài giờ lái xe. Ở đó, chúng tôi cảm thấy đó là một nơi đáng yêu nhất trong chuyến đi của chúng tôi - và cuộc đụng độ đó rất thú vị - tại một nơi được gọi là Động Tam Cốc. Nơi đó có một vài ngôi nhà nhỏ một tầng bằng đá nằm ẩn mình trong một khung cảnh tươi tốt, bao quanh là những khối đá vôi khổng lồ và bình nguyên chỉ có thể nhìn thấy trong tranh màu nước. Chúng tôi đã chọn nơi này vì nó cách Vườn chim Thung Nham chỉ có nửa giờ đi xe đạp.

Một buổi chiều muộn, chúng tôi ghé vào vườn chim này và tự hỏi liệu chúng tôi,có bị lạc đường hay không. Mặc dù được quảng cáo là điểm đến “sinh thái” của thành phố, nhưng công viên này đã được tiếp quản bởi một tập đoàn du lịch với những kế hoạch xây cất lớn . Chúng tôi đi ngang qua những bãi cỏ và hồ nước rộng có  rừng bao quanh, tất cả đều được cắt tỉa cẩn thận và hoàn toàn không có chim chóc. Trên bờ gần đó, những chiếc khoan máy, cưa xích và những chiếc xe nạo vét đường xé nát không khí trong sự mở rộng đầy tham vọng của một khu nghỉ mát ven hồ - không được tính toán kỹ để duy trì môi trường sống của các loài chim.

Cuối cùng, chúng tôi tìm thấy một cái nhà để thuyền và một người phụ nữ với chiếc nón lá truyền thống và một mái chèo lớn. Với một khoản phí nhỏ, người phụ nữ ấy  đưa chúng tôi và ba hành khách khác ra một hồ nước có vẻ cằn cỗi và ra phía một lũy tre. Hãy cất ống nhòm đi. Không có một con chim nào để nhìn ngắm, hoặc nghe chúng hót. Có lẽ đó chỉ là do thời tiết chăng.

Mười phút sau, chúng tôi bắt đầu nghe thấy tiếng như một cuộc trò chuyện đầy kích động giữa các thành viên của một nhóm được ưa thích lớn nhất thế giới, ở một nơi nào đó ngoài tầm nhìn. Sau đó, thuyền của chúng tôi lướt vào một vườn cây với hàng trăm con diệc và cò, mỗi con to như một đứa trẻ 2 tuổi, đậu vắt vẻo trên cành cây, rỉa lông rỉa cánh hoặc có lúc như che kín cả bầu trời. Thật vui nhưng tương lai của nó có thể phụ thuộc vào dự án xây dựng đó, và liệu những hồ nước lặng yên, cằn cỗi bên cạnh có phải là chỉ dấu của việc cảnh quan này sẽ được quản lý như vậy hay không.

Tất nhiên, Việt Nam không đơn độc trong việc thất bại trong công cuộc bảo vệ động vật hoang dã. Tại Hoa Kỳ, nhiều động vật “được bảo vệ” của chính chúng tôi cũng đang bị đẩy tới gần rìa của sự tuyệt chủng. Các sáng kiến ​​từ chính quyền Trump đã đẩy lùi việc định danh  một số di tích quốc gia và sẽ làm suy yếu Đạo luật về các loài có nguy cơ tuyệt chủng.

Chúng ta đã hiểu được rằng nếu như có một niềm hy vọng về di sản thiên nhiên của Việt Nam, thì một số trong số những hy vọng đó phải trông chờ vào các nhóm bảo tồn sáng tạo, đôi khi can đảm như (Tổ chức) Giáo dục vì Thiên nhiên-Việt Nam. Họ đẩy mạnh công cuộc nghiên cứu, điều tra tội phạm, đấu tranh chính trị và những động thái pháp lý. Những hoạt động này chịu nhiều rủi ro.

Một nguồn hy vọng khác cho Việt Nam nằm ở việc thu hút cộng đồng địa phương tham gia bảo vệ động vật hoang dã bằng các khuyến khích về kinh tế. Ví dụ, Quỹ Động vật hoang dã Thế giới đã tài trợ cho việc trồng (cây) mây và (cây) keo bền vững như những vùng đệm cho các khu bảo tồn thiên nhiên được rào chắn dọc theo biên giới phía tây với Lào. Ở những nơi khác, các nhóm môi trường trả cho người dân địa phương một mức lương đủ sống để tuần tra rừng mưa và thu giữ hàng ngàn những cái bẫy chết người.

Ngành du lịch, vốn phát triển nhanh chóng ở Việt Nam, cũng có thể duy trì các khu vực hoang dã, mặc dù chỉ khi nào nó được quản lý cẩn thận. Lượng khách du lịch quốc tế đạt gần 15,5 triệu trong năm 2018 - mức tăng đáng kinh ngạc 64% so với con số năm 2016, điều này giải thích một rừng cần cẩu xây dựng mà chúng tôi đã nhìn thấy xung quanh bờ biển ở phía xa của Vịnh Hạ Long, khi các khách sạn cao tầng mọc lấn vào các khu vực lân cận Vườn quốc gia Cát Bà. Chúng giải thích cho sự chia cắt môi trường sống và sự tuyệt chủng cận kề của loài voọc Cát Bà và các loài khác từng sinh sống ở đây. Khoảng 60 loài trong số các loài động vật ở đây vẫn đang sinh sống trong các quần thể bị cô lập, nơi mà các lựa chọn về thức ăn và sinh sản gần như bị triệt hạ hoàn toàn. Trong những năm 1960, có đến 3.000 loài.

Chúng tôi đi về phía nam, về phía thành phố Hồ Chí Minh và, từ đó, tôi đi một mình, đi xe máy ba hoặc bốn giờ về phía bắc để ở vài ngày trong Vườn quốc gia Cát Tiên. Vào một buổi chiều ngột ngạt, oi bức, một nhân viên kiểm lâm công viên trẻ tuổi lanh lợi đã dẫn một vài người trong chúng tôi “đi bộ trong thiên nhiên hoang dã” hai giờ đồng hồ.

Thứ duy nhất mà chúng tôi thấy là những đám vắt trên đất khô. Chúng phát hiện ra chúng tôi rất nhanh: Những vết máu loang nhanh trên đôi tất của tôi khi tôi cúi xuống để gỡ những sinh vật này ra khỏi mắt cá chân. (Còn nhân viên kiểm lâm thì đi đôi bốt cao cổ).

Trung tâm các Loài linh trưởng có nguy cơ tuyệt chủng Đảo Tiên, tọa lạc trên một hòn đảo cách đó vài phút đi bộ về phía hạ lưu, vó một số loài, bao gồm cả những con vượn  huyên náo đang nhảy nhót lung tung qua các tán cây cao. Đôi khi chúng bắt đầu một buổi hòa nhạc bất ngờ, gần như là điếc tai. Buổi hòa nhạc ấy vang lên như một bản giao hưởng của những tiếng huýt sáo điên dại, những tiếng còi báo động và những cây đàn lớn nhất thế giới. Bài hát của loài vượn này đã phản bội chúng, báo cho loài người tốt bụng chúng ta biết vị trí của chúng, cho những người đi săn trong công viên quốc gia bên kia sông. Đôi khi chúng bị bắn hạ từ trên cây đằng kia và bị bán làm thức ăn trong thành phố.

Các nhân viên kiểm lâm của công viên và những người khác mà tôi có dịp tiếp chuyện tại Cát Tiên đều khẳng định rằng quần thể động vật của vườn này đang suy giảm; rằng một số nhân viên kiểm lâm đã bị bắt gặp là thông đồng với các thợ săn để bắn hạ các loài động vật có giá trị cao (mặc dù họ được cho là đã bị xử lý nghiêm khắc), và các nhân viên kiểm lâm kiếm được khoảng 200 đô la mỗi tháng khi mới bắt đầu vào nghề, khiến cho công việc kiểm lâm này trở thành một lựa chọn nghề nghiệp ít sinh lợi hơn - và săn trộm một điều hấp dẫn.

Tôi ở lại rìa của công viên này trong một ngôi lều tươm tất của Rừng Cát Tiên. Chủ sở hữu của nó, Dương Thị Ngọc Phương và Gary Leong, làm việc để giúp bảo vệ Cát Tiên khỏi nạn du lịch đại chúng và xây dựng mối quan hệ kinh tế với các cộng đồng địa phương nghèo khó để ngăn chặn họ đi săn trộm. “Không có động vật, công viên chẳng có lý gì để tồn tại”, ông Leong nói. “Chúng tôi phải làm cho mọi người quan tâm đến việc bảo vệ động vật”.

Điều đó có nghĩa là, ít nhất là một phần, phải tạo ra các khuyến khích kinh tế cho người dân địa phương để bảo tồn các loài bản địa trong môi trường sống tự nhiên của chúng. Và điều này cần phải bắt đầu ngay, những người ủng hộ hoạt động bảo vệ động vật hoang dã nói.

“Mỗi ngày chúng ta đều thức dậy và tự hỏi, ‘chúng ta có thời gian không? Có loài nào trong số những loài này còn có thời gian không? Phải chăng chúng ta đang chiến đấu với một cuộc chiến mà chúng ta đã thất bại? Nhưng nếu chúng ta không chiến đấu, thì chúng ta chắc chắn đã  thất bại’” – Vu Quyen, Giám đốc điều hành của Quỹ giáo dục vì thiên nhiên VN đã nói như vậy.