Search This Blog

Saturday, June 1, 2019

Hệ thống xa lộ liên bang Hoa Kỳ

Hà Dương Cự
alt
Xa lộ Hoa Kỳ. 
Hiện đang có rất nhiều người phản đối vụ dùng thầu Trung Quốc để xây dựng đường cao tốc Bắc-Nam. Thầu Trung Quốc đã có tiếng là làm ăn bê bối nên đúng là không thể để cho họ làm được. Nhưng việc xây một đường cao tốc Bắc-Nam là một việc phải làm.
Thật ra việc này phải làm từ 30, 40 năm về trước vì một quốc gia muốn phát triển phải có một cơ sở hạ tầng tốt. Trong bài này tôi xin nói về hệ thống xa lộ liên bang của Hoa Kỳ để “trông người lại nghĩ đến ta.”
Nguồn gốc hệ thống xa lộ Hoa Kỳ 
Người Hoa Kỳ đã nhận ra sự quan trọng của một hệ thống đường sá tốt từ thập niên 1930, nên đã có nhiều dự án về xa lộ nhưng không có nguồn tài chánh. Cho đến khi Tướng Dwight D. Eisenhower được bầu làm tổng thống Hoa Kỳ thì dự án về xa lộ mới được đẩy mạnh.
Có hai sự kiện khiến Tổng Thống Eisenhower muốn có một hệ thống xa lộ tốt. Năm 1919, khi Đại Chiến Thứ Nhất vừa chấm dứt quân đội Hoa Kỳ tổ chức một đoàn xe đi xuyên nước Mỹ từ Washington, D.C., tới San Francisco, California. Trung Tá Eisenhower tình nguyện đi theo.
Hồi đó chưa có đường đi nên ông Eisenhower nghĩ là chưa chắc đã đi tới đích được. Nhưng sau 62 ngày đoàn đã vượt qua chặng đường dài 3,251 dặm và tới San Francisco. Tính ra vận tốc trung bình chỉ là 6 dặm một giờ hay là 58 dặm một ngày (không bằng đi trong một giờ thời nay). Chuyến đi này khiến ông Eisenhower suy nghĩ đến một hệ thống xa lộ toàn quốc.
Đến Thế Chiến Thứ Hai lúc đó Eisenhower là tướng chỉ huy quân đội Đồng Minh bên Âu Châu, ông đã chứng kiến sự chuyển quân nhanh chóng của Đức Quốc Xã qua hệ thống xa lộ Autobahn trong khắp nước Đức. Chắc bạn cũng biết Autobahn là hệ thống xa lộ nổi tiếng của Đức Quốc. Có nhiều chỗ trên Autobahn không có giới hạn tốc độ, bạn muốn lái xe nhanh bao nhiêu cũng được.
Đến khi làm tổng thống, ông Eisenhower đã thuyết phục được Quốc Hội Hoa Kỳ soạn thảo đạo luật Federal-Aid Highway Act vào năm 1956 để xây dựng hệ thống xa lộ liên bang. Để kỷ niệm sự đóng góp của Tổng Thống Eisenhower, tên chính thức của hệ thống xa lộ liên bang này được đặt là Dwight D. Eisenhower National System of Interstate and Defense Highways (Hệ Thống Xa Lộ Liên Bang và Phòng Thủ Quốc Gia Dwight D. Eisenhower). Thường thường không ai dùng nguyên tên mà chỉ gọi vắn tắt là Hệ Thống Xa Lộ Liên Bang.
Tiêu chuẩn của một đường của xa lộ liên bang là:
-Tối thiểu có hai lằn xe mỗi chiều.
-Mỗi lằn xe rộng 12 ft.
-Lề đường rộng 10 ft.
-Thiết kế sao cho xe có thể chạy tới khoảng 50 tới 70 mph.
-Sự ra hay vào xa lộ đều được thiết kế theo tiêu chuẩn không có ngã ba hay ngã tư. Tức là các đường nhỏ không thể băng ngang qua xa lộ mà phải dùng cầu vượt (overpass hay underpass) để đi qua.
alt
Hệ thống xa lộ liên bang Hoa Kỳ. 
Cách đánh số xa lộ liên bang 
Để phân biệt với các đường của tiểu bang xa lộ liên bang được viết với chữ I đứng đầu, thí dụ I-5 hay I-80.
Xa lộ liên bang ở ngoài thành phố là một số có hai số (trừ xa lộ I-5) và được đánh số theo các quy tắc sau đây:
-Xa lộ theo hướng Đông Tây được đánh số chẵn.
-Xa lộ theo hướng Bắc Nam được đánh số lẻ.
-Với xa lộ Đông Tây thì số nhỏ nhất ở phía Nam, từ từ lên dần. Số lớn nhất ở trên miền Bắc. Thí dụ xa lộ I-10 chạy ở miền Nam từ Los Angeles, California, tới Jacksonville, Florida, và xa lộ I-90 chạy trên miền Bắc từ Seattle, Washington, tới Boston, Massachusetts.
-Với xa lộ Bắc Nam thì số được bắt đầu từ phía Tây, tức là California và tăng dần cho tới miền Đông. Xa lộ I-5 chạy từ San Diego, California, cho tới Blaine, Washington, và xa lộ I-95 chạy từ Miami, Florida, tới Houlton, Maine.
Nếu xa lộ liên bang đi qua một thành phố và có đường vòng bao quanh thành phố thì được định bằng một số có ba số. Hai số sau là số xa lộ chính, còn số đầu là một số chẵn. Thí dụ xa lộ chính là I-5 thì đường vòng qua là I-405. Cách đánh số này chỉ trong tiểu bang, có nghĩa là có thể có hai xa lộ cùng tên ở hai tiểu bang khác nhau.
Nếu xa lộ liên bang có một nhánh chĩa ra thì nhánh đó cũng được đánh số bằng một con số có ba số. Hai số sau là số xa lộ chính còn số đầu là một số lẻ. Thí dụ I-195 là một nhánh của I-95.
Trên đây là quy tắc đánh số xa lộ liên bang, tuy nhiên cũng có nhiều trường hợp ngoại lệ không theo những quy tắc trên. Thí dụ Hawaii là một đảo nên không thể có xa lộ liên bang, nhưng vẫn ba đường được coi là xa lộ liên bang. Có một chút thay đổi, thay vì chữ I thì họ dùng chữ H.
Đánh số lối ra 
Tiểu bang có quyền đánh số lối ra (exit) riêng. Có hai cách đánh số lối ra:
-Đánh số lối ra theo thứ tự 1, 2, 3… bắt đầu từ đường ở phía cuối phía Tây hay cuối phía Nam.
-Đánh số theo cột cây số. Trước hết đường dài của xa lộ được tính từ đầu ở phía cuối Tây hay cuối phía Nam. Từ đó lối ra ở cây số nào thì đánh số theo cây số đó. Thí dụ lối ra ở vào dặm 251 thì đánh số là 251. Với cách đánh số này người lái xe dễ dàng biết được mình đang ở đâu.
alt
Bảng tên xa lộ liên bang. 
Những phát triển mới trong công nghệ đường sá 
Mặc dù đã phát triển nhiều nhưng hệ thống xa lộ liên bang vẫn còn nhiều khuyết điểm. Thí dụ xa lộ I-405 ở California luôn luôn bị kẹt xe. Hiện có nhiều cố gắng cải thiện hệ thống xa lộ để bớt kẹt xe, giảm số lượng tai nạn giao thông, và giảm sự ô nhiễm không khí.
Hyperloop: Đây là một dự án do ông Elon Musk đề ra. Hyperloop giống như xe điện có thể đi nhanh tới 800 mph. Thời gian đi từ Los Angeles tới San Francisco chỉ có 30 phút. Nếu dự án này thành công thì số người dùng xe hơi sẽ giảm đi và hy vọng nạn kẹt xe trên xa lộ sẽ giảm xuống.
Xe tự lái: Bây giờ thì xe tự lái chưa được hoàn chỉnh, khi nào dùng được thì có thể sẽ tốt hơn người lái. Xe tự lái nghĩ và phản ứng nhanh hơn người, hơn nữa xe tự lái không bị ngủ gật, như vậy có thể giảm bớt tai nạn xe cộ. Điều này dẫn đến việc giảm nạn kẹt xe. Có một hiện tượng lạ lùng mà ai lái xe chắc cũng đã thấy, đó là nếu có tai nạn thì thường kẹt xe mặc dù tai nạn xảy ra phía bên kia đường. Lý do là mọi người chạy chậm lại để xem. Hiện tượng này tiếng Mỹ gọi là rubbernecking (cổ cao su).
Xe thông minh: Xe hơi hiện đại có nhiều chức năng giúp người lái xe tránh gây tai nạn, thí dụ như còi báo động khi chạy qua lằn xe khác hay tự thắng lại khi xe tới quá gần xe đằng trước.
Con đường thông minh: Bộ Giao Thông Hoa Kỳ hiện đang thử nghiệm trên một khúc đường dài nửa dặm ở tiểu bang Colorado gọi là con đường thông minh. Khúc đường này đặt rất nhiều bộ cảm biến để luôn luôn theo dõi những hoạt động trên con đường và có nối mạng với phòng điều khiển và cảnh sát. Khi một tai nạn xảy ra thì phòng điều khiển biết ngay lập tức và cảnh sát được báo động để chạy tới ngay không cần phải chờ có người báo. 
Hà Dương Cự
—–Nguồn tài liệu: www.fhwa.dot.govwww.interstate-guide.com
__._,_.___

Từ Hồi Ký Dương Văn Ba đến Hồi Ký Không Tên Lý Quý Chung

  Nguyễn Mạnh Trinh
alt
Dương Văn Ba là thứ trưởng Bộ Thông Tin và Lý Quý Chung là tổng trưởng Bộ Thông Tin trong nội các hai ngày của Tổng Thống Dương Văn Minh và Thủ Tướng Vũ Văn Mẫu. Cả hai đều là dân biểu của Hạ Nghị Viện thời Việt Nam Cộng Hòa cùng có một hành động “quậy” (chữ của Hồ Ngọc Nhuận) làm nát bét chính trường miền Nam theo chủ trương của Cộng sản Bắc Việt. Cả hai cùng viết hồi ký, một là để kể công lao hai là để than thân trách phận bị dẹp bỏ một cách không nương tay sau khi Cộng Sản chiếm được miền Nam.
 Ðáng lẽ, tôi cũng không nên phí thời giờ để đề cập đến hai tập hồi ký này làm gì vì về phương diện văn chương hoặc tư tưởng cả hai đều là những luận điệu chủ quan sai lạc, lập lờ giữa con buôn chính trị giả hình nấp dưới chiêu bài yêu nước. Hồi ký của những tên “điếm đàng” thời cuộc có lẽ chẳng có một chút giá trị gì. Nhưng, suy nghĩ kỹ một chút, tôi muốn đối chiếu giữa những điều mà cả hai tiết lộ để tìm ra những điều cần phải thận trọng khi nghe những chiêu bài như hòa giải hòa hợp dân tộc mà hiện giờ Cộng Sản đang sử dụng. Hồi Ký “Những Ngã Rẽ” của Dương Văn Ba, “Hồi Ký Không Tên” của Lý Quý Chung, “Ðời- Chuyện những người tù của tôi” của Hồ Ngọc Nhuận, “Ngô Công Ðức Tự Bạch” của những tên tuổi đồng hội đồng thuyền nhưng đố kỵ nhau và khi cùng mô tả một sự kiện thì viết khác nhau nhiều khi đến mức trái ngược nhau nữa. Từ những tiết lộ này, chính tình miền Nam lúc đó bầy nhầy bát nháo ra sao và những nhân vật của lúc đó thời cơ chủ nghĩa ra sao và thủ đoạn gian hùng thế nào. Tuy còn phải kiểm chứng lại, qua những trang hồi ký cá nhân nhưng ít ra cũng phản ảnh được một phần nào lý do khiến miền Nam bị thua trận. Trong khi quân đội tận tình chiến đấu giữ từng tấc đất ngoài chiến trận thì ở hậu phương, bọn chính khách “quậy”, bọn trí thức “chồn lùi”, tạo rối ren bất ổn và là một nguyên nhân đã làm chế độ Việt Nam Cộng Hòa sụp đổ.
Hồi ký “Những Ngã Rẽ” của Duơng Văn Ba gồm 224 trang bao gồm trong 20 chương mà chương 1 là “Chuyện Thời Mới Lớn” bắt đầu cuộc đời từ xứ Bạc Liêu và chương 20 cuối cùng là “Vài chuyện nhỏ về ông Nguyễn Văn Linh, người đã ra lệnh bắt tôi”. Dương Văn Ba kể về gia thế của mình, thời niên thiếu đi học xong dạy học ra sao. Rồi tiếp theo là đi làm báo, rồi ứng cử dân biểu một nhiệm kỳ kỳ thứ hai thất cử bị truy lùng vì tội trốn lính. Sau đó gia nhập nhóm của Ðại Tướng Dương Văn Minh, ẩn núp trong tư dinh tuy vẫn viết báo và hoạt động chính trị. Khi Dương Văn Minh lên làm Tổng thống, Ba được cử làm Thứ Trưởng Thông Tin trong chính phủ hai ngày cuối tháng Tư. Ðược miễn cải tạo sau 30 tháng 4 năm 1975, Ba cùng với Ngô Công Đức, Hồ Ngọc Nhuận làm báo Tin Sáng, một tờ báo “kiểng” của chế độ Cộng sản trong một giai đoạn ngắn. Tin Sáng đóng cửa vì “hoàn thành nhiệm vụ” Dương Văn Ba đi buôn, làm gỗ rừng ở Lào mượn danh nghĩa của tỉnh Minh Hải giàu sụ nhưng bị vướng vào vụ Cimexcol Minh Hải và bị xử tù chung thân, tài sản bị tịch biên. Ở tù Cộng sản 7 năm thì được thả sớm mà Dương Văn Ba cho rằng là nhờ hắn làm nhiều việc tốt(?). Dương văn Ba kêu oan nhưng rất sơ lược trong hồi ký này chỉ gần hai chục trang trong chương 20 cuối của cuốn sách. Trong khi Hồ Ngọc Nhuận viết cả mấy trăm trang trong cuốn sách “Chuyện Một Vụ Án” (Vụ án CIMEXCOL-Minh Hải) để minh oan cho Ba nhưng cũng để gỡ tội vì y cũng bị dính dáng vào. Qua những thời kỳ lên voi xuống chó của Ba, chất con buôn gốc Hoa gian hùng thời cơ là nguyên nhân cho một cuộc đời hiện tại đang hấp hối trong nghèo túng mà một độc giả khi đọc xong đoạn tin Dương Van Ba đang hấp hối đã thốt ra “ác giả ác báo”. Không biết như vậy có ác miệng không?
Dù sao Dương văn Ba cũng trong cảnh gần đất xa trời…
Viết về tình trạng báo chí của Việt Nam trước và sau ngày 30 tháng tư năm 1975, là một đối chiếu xu nịnh đến hàm hồ, tha hồ chê bai chế độ cũ và tâng bốc một nền báo chí quái đản cả bảy trăm tờ báo mà chỉ có một tòa soạn của Ðảng toàn trị chuyên chế.
Viết về báo chí miền Nam trước năm 1975, Ba chửi bới: “Tự do báo chí thời chế độ cũ là một thứ tự do lừa phỉnh, không nên hình nên dáng cóp nhặt và sao chép không đúng chính hiệu của các nước phương Tây. Thực tế mà nói hoàn toàn không có tự do báo chí thời Ngô Ðình Diệm và thời kỳ Nguyễn Văn Thiệu. Ở hai thời kỳ đó nhật báo đã phát triển từ số lượng 4, 5 tờ (thời Diệm) lên tới số lượng vài ba chục tờ (thời Thiệu) tư nhân quả thật trong chế độ cũ có quyền làm chủ báo. Nhưng những ông chủ báo thời đó cũng chỉ là nhà tư bản, nhà chính trị hay tay sai của các nhà chính trị, nhà tư bản núp ở bên trong. Thời Diệm đảng Cần Lao Nhân Vị cũng xuất bản nhật báo. Thời Thiệu có rất nhiều tờ báo của chính quyền trá hình….”
 Viết về báo chí miền Nam sau năm 1975, Ba tâng bốc theo đúng bài bản của những tên theo đuôi nịnh bợ: “Cuộc giải phóng và chiến thắng hoàn toàn ở miền Nam của lực lượng cách mạng, của Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng, của Ðảng Cộng sản Việt nam đã lật qua những trang hoàn toàn mới cho nền báo chí Nam Việt Nam và nền báo chí đó sau thời kỳ non trẻ đã lần hồi chuyển tải được những nội dung chân thật những kêu đòi mới của dân chúng sau cách mạng, nền báo chí của miền Nam Việt Nam cũng có tác động thay đổi cung cách báo chí cứng ngắc khuôn sáo giáo điều của nền báo chí miền Bắc trong suốt thời kỳ chiến tranh giải phóng dân tộc. Hiện nay giữa báo chí Sài Gòn và báo chí Hà Nội đã có nhiều sự thay đổi so với 30 năm về trước.”
  Trong hồi ký “Những Ngã Rẽ” Dương Văn Ba thú nhận về sự liên lạc với Việt Cộng (hay là một cách tâng công): “Sau tết Mậu Thân, khoảng tháng 4 năm 1968, MTGP miền Nam tỉnh Bạc Liêu Sóc Trăng có cử người quan hệ móc nối tôi. Người trực tiếp làm việc đó, thân cận với tôi, nhà sư trẻ Thích Quảng Thiệt tục danh Nguyễn Thái Hạo.
 Quảng Thiệt mặc dù còn nhỏ tuổi, nhưng ăn nói hoạt bát, khéo giao dịch. Màu áo già lam mở rộng nguồn giao du đi lại của ông ta với chính quyền. Cửa dinh Tỉnh trưởng thỉnh thoảng mở rộng đón ông ta vào để nghe tường trình về nguyện vọng của dân. Lợi dụng nhãn hiệu thầy tu, Quảng Thiệt chơi với đủ hạng người trong xã hội. Từ Phó Trưởng Ty Cảnh sát Bạc Liêu phụ trách Cảnh sát đặc biệt Ðặng Thành Lý tới Ðại tá Tỉnh trưởng Bạc Liêu, các sĩ quan an ninh tiểu khu, an ninh Sư đoàn 21, đâu đâu cũng có vóc dáng đi lại của nhà sư trẻ. Miệng luôn luôn lớn tiếng giải bày các oan ức của dân, Quảng Thiệt lúc đó cũng là cái loa tuyên truyền cho các hoạt động dân cử của tôi. Nhưng sâu sắc hơn, Quảng Thiệt âm thầm nhiều lần đi vào bưng dự các cuộc họp của Ban Dân Vận Mặt Trận với tư cách đại diện tôn giáo. Có lần Thiệt nói: “Chú Ba Quốc, chú Năm Quân đánh giá tốt vai trò dân biểu của anh. Các chú nói anh cứ đà ấy mà tiếp tục làm. Các chú muốn gặp trực tiếp anh để bàn cụ thể về tình hình”. Tôi trả lời: “Gặp họ tôi sẵn sàng nhưng phải làm lúc thuận lợi và phải ngụy trang khéo. Ðể bọn An ninh Sư đoàn 21, bọn Phòng nhì Tiểu khu biết được là không hay”. Tạm thời có cần gì xin họ cứ nói qua Thầy.”
alt
Dương Văn Ba chống Mỹ, ghét Mỹ nhưng lại cũng thích liên lạc với Mỹ. Anh ta kể trong hồi ký: “Tháng 6 năm 1970, tôi quyết định đi thăm nước Mỹ một mình. Trước khi đi tôi tìm gặp dân biểu Trần Ngọc Châu còn bị giam giữ tại khám Chí Hòa. Nói là giam giữ thật sự Trần Ngọc Châu vẫn được thường xuyên liên lạc với bên ngoài. Nự dân biểu Kiều Mộng Thu có lúc là người tình của Châu mỗi tuần đều vào khám Chí Hòa tâm sự với Châu nhiều giờ…
Tôi cho anh Châu biết tôi dự định đi Mỹ và nhờ anh giới thiệu với các bạn bè Mỹ. Thời gain Trần Ngọc Châu làm Tỉnh trưởng tỉnh Bến Tre anh chơi thân với John Paul Vann một trùm tình báo Mỹ ở vùng 4. Châu cũng là bạn thân của Daniel Ellsberg, người tiết lộ và xuất bản bộ sách “Pentagon Papers” gây chấn động nước Mỹ. Trần Ngọc Châu cho tôi địa chỉ của Daniel Ellsberg dặn khi tôi đến Nhật Bản hãy điện tín cho Ellsberg biết tin để ông ta ra sân bay đón tôi…
Vợ chồng Daniel Ellsberg lập ngay chương trình làm việc cho tôi sau khi đưa tôi về một khách sạn nhỏ sát bờ biển. Tối hôm đó Daniel đãi tôi ăn bít tết bò Mỹ, uống ruợu vang đỏ của Mỹ. Daniel hỏi thăm tình hình của Trần Ngọc Châu tôi nói: “Sức khỏe của anh Châu khá tốt. Nhưng khi nào Thiệu sụp đổ Châu mới ra khỏi khám Chí Hòa”. Tôi hỏi Daniel: “Anh có giúp cho chúng tôi làm cho Thiệu sụp đổ được hay không?”. Daniel cười và nói: “Tôi sẽ đưa anh đi gặp Tướng Haig và Tiến sĩ Kissinger để anh nói điều đó với họ”. Tôi hỏi ngược lại Daniel: “Có thật tôi có thể gặp Henry Kissinger không?”. Daniel trả lời: “Những người bạn của tôi có thể làm được việc đó…””.
Hồi Ký Không Tên của Lý Quý Chung xuất bản năm 2004 và tái bản lần thứ hai sau 7 năm. Nếu xét về văn chương thì đây là một cuốn sách thường thường thôi (của một ký giả lâu năm nhưng chuyên viết về thể thao thì cũng chẳng đáng chú ý mấy). Nhưng về tư liệu, thì một người như Lý Quý Chung, có lúc đã thành một khuôn mặt lịch sử trong những biến cố chính trị quan trọng thì dù chủ quan, hay theo gió phất cờ, hoặc vẫn chưa tỉnh ngộ cho đến khi gần chết, cũng có thể làm người đọc lắng đục lóng trong để thấy được bản chất của những người Cộng Sản và những người bị sa vào mê hồn trận của chủ nghĩa này.
Hồi Ký Không Tên đã được đăng tải trên web- site Talawas trước khi được in thành sách. Và ở trong tác phẩm được in có nhiều phần bị cắt bỏ nhất là chương Lý Quý Chung kể chuyện về những ngày miền Nam sau 1975, với những nhân xét về thực trạng của một thời tồi tệ nhất trong lịch sử Việt Nam.
Rào trước đón sau, Lý Quý Chung viết trước khi làm một người kể chuyện:
“Tôi không có tham vọng viết lại lịch sử miền Nam Việt Nam trước 1975. Khoảng thời gian tôi lớn lên và hoạt động tại Sài Gòn từ thập niên 1960 cho đến khi kết thúc chiến tranh (tháng Tư năm 1975) là một thời kỳ biến động phức tạp. Miền Nam là một bức tranh có đủ màu sắc, từ sáng đến tối, màu này chồng lên mầu kia, sự kiện này che lấp sự kiện kia, chi tiết này chen lấn chi tiết nọ. Thật không dễ dàng nắm hết “cái thần” của bức tranh ấy nếu chúng ta chỉ có một cái nhìn đơn giản. Những chuyện kể của tôi xuất phát từ chỗ đứng và sự cảm nhận của riêng cá nhân tôi do đó chắc chắn không tránh khỏi sự hạn chế. Nếu những điều tôi ghi lại trong Hồi Ký này có thể giúp người đọc hiểu rõ thêm về về một số sự kiện xảy ra tại miền Nam trước năm 1975 thì đó là hơn sự mong mỏi của tôi. Còn nếu có điều chi thiếu chính xác tôi rất mong nhân được những phản hồi và góp ý…”
“Góp ý” thì không thể vì tác giả Hồi Ký Không Tên đã mất cách nay gần chục năm rồi. Nhưng “phản hồi” thì có bởi ở vị trí của một người đọc những trang sách, tôi dễ dàng tìm được những khuôn mặt chính trị giống như Lý Quý Chung. Những người ấy, ở thời điểm hôm nay, sau khi đã nếm đủ mùi của chế độ Cộng sản, có người tỉnh ngộ, nhưng vẫn còn có kẻ u mê vẫn cãi chầy cãi cối về cái nghĩa của lạc đường và lầm đường. Họ sống và lớn lên ở một xã hội của chế độ miền Nam nhưng lại không những không đóng góp mà còn phá hoại chế độ ấy. Chế độ miền Nam ấy lại là một mô hình xã hội mà những người miền Bắc cho rằng tốt đẹp hơn vạn lần chế độ hiện hữu.
Lý Quý Chung có nói về “chỗ đứng” của mình. Vậy ông ta là ai? Có phức tạp để nhận định không? Lúc nhỏ là một cậu ấm con quan, học trường Tây, lớn lên là sinh viên học dang dở ở Học Viện Quốc Gia Hành Chánh. Bỏ học, đi viết báo rồi thời thế đưa đẩy làm dân biểu đối lập của chế độ VNCH ba nhiệm kỳ rồi làm Tổng trưởng Thông Tin trong nội các mấy ngày của Thủ Tướng Vũ Văn Mẫu và Tổng Thống Dương Văn Minh. Và là một người trong cuộc của ngày 30 tháng Tư và chứng kiến những ngày miền Nam sụp đổ. Sau 1975, làm thân cây cảnh trang trí cho chế độ, viết báo với sở trường là ký giả thể thao cho tờ Tin Sáng. Như vậy, đỏ hay vàng, hay da cam? Là một người yêu nước chống chiến tranh hay chỉ là một anh chàng đón gió trở cờ lập công với Cộng sản và chạy theo danh lợi? Ðọc Hồi Ký Không Tên, có lẽ người đọc sẽ có kết luận.
 Lý Quý Chung đã viết một cách khá thành thực về cách cư xử của người cha ruột với ông:“… Những sự kiện căng thẳng dồn dập xảy đến khiến cha tôi bị lên huyết áp và đột quị tưởng đâu không qua khỏi. Ông bị liệt nửa thân mình, méo miệng, không nói được. Bác sĩ quen ở bệnh viện Triều Châu, anh Nguyễn Văn Mẫn, đã từng là thị trưởng tự phong ở Ðà Nẵng trong thời kỳ Phật Giáo Miền Trung nổi lên chống chính phủ quốc gia đã giúp cha nói lại được nhưng phải di chuyển bằng xe lăn. Một trong những câu nói đầu tiên sau thời gian ông bị bặt tiếng nói là nói với tôi- khi tôi đứng bên giường chăm sóc ông. Giọng ông giận dữ “Tao không muốn gặp mày nữa. Gia đình mày đã ra thế này mà mày còn viết báo cho Cộng sản. Cha mày từ mày”. Chưa bao giờ cha tôi đối với tôi giận dữ và dùng những lời lẽ như thế. Những chuyện xảy ra cho gia đình tôi đã biến cha tôi từ một người hồ hởi đón chào cách mạng nô nức chờ bạn bè đi kháng chiến trở về biến thành một người ác cảm với Cộng sản và từ luôn con trai của mình…”
Ông Lý Quý Phát là cha của Lý Quý Chung, cựu phó đô trưởng Sài Gòn thời VNCH, đến năm 1974 mới về hưu, tuy không bị đi học tập cải tạo nhưng bị đánh tư sản và ép buộc đi kinh tế mới. Dù thiên tả, dù có bạn bè đi theo Cộng sản làm chức lớn, lại có con góp công cho chế độ mới nhưng vẫn bị cư xử tệ bạc và lúc bấy giờ mới thấy được cái ý vị của “Bánh Vẽ”.
Lý Quý Chung bước vào chính trường nhờ Võ Long Triều. Trong hồi ký của Lý Quý Chung y viết: “Võ Long Triều là thầy dùi một trong những đầu mối tập họp quân cho tướng Kỳ. Người tài trợ cho các ứng cử viên dân biểu được ông Triều tập hợp là tướng Kỳ chứ không ai khác. Rất có thể ông Kỳ đã lấy tiền từ quỹ đen dành cho thủ tướng để chi. Trong số người được ông Triều đưa vào danh sách ứng cử có tôi (LQC). Ông Triều lúc đó vừa là người đứng đầu một tập họp chính trị có tên là Phong Trào Phục Hưng Miền Nam. Với sự hỗ trợ tích cực phía sau của thủ tướng Kỳ, ông Triều và những người bạn thân thiết của ông như Hồ Ngọc Nhuận, Hồ Văn Minh, Hoàng Ngọc Tuệ, Ðỗ Ngọc Yến, Trần Văn Ngô còn thành lập một phong trào hoạt động xã hội có tên là Phong Trào Phát Triển Quận 8. Phong trào này nhằm hô hào chính quyền và dân chúng góp tay biến các khu ổ chuột thành những khu dân cư khang trang…”
 Thành dân biểu nhờ Võ Long Triều nhưng khi tướng Kỳ thất thế thì quay ra vào phe đứng giữa với chiêu bài tranh cử “Một miền Nam trung lập trong một Ðông Dương trung lập”. Lý Quý Chung liên lạc và giao du với những tên VC nằm vùng như Phạm Xuân Ẩn, Huỳnh bá Thành, Triệu Công Minh, Huỳnh Tấn Mẫm và chứa chấp trong nhà tên sát nhân đã tham dự vào việc ám sát giáo sư Nguyển Văn Bông là Nguyễn Hữu Thái… Theo thời thế, Lý Quý Chung gia nhập vào nhóm Dương Văn Minh cùng với những Vũ Văn Mẫu, Lý Chánh Trung, Hồ Văn Minh, Trần Ngọc Liễng, Hồng Sơn Ðông, Dương Văn Ba, Hồ ngọc Nhuận, Nguyễn Hữu Chung.
Chung gia nhập vào Lực lượng Hòa Giải Dân Tộc của Vũ Văn Mẫu và với tư cách là đại diện báo chí cho Dương Văn Minh đến chùa Ấn Quang gặp sư Trí Quang sau đó nhờ Trí Quang giới thiệu đến gặp Tăng Thống Thích Tịnh Khiết và Thích Huyền Quang tại chùa Từ Ðàm.
 Sau cùng, khi Duơng Văn Minh lên làm tổng thống, Chung được cử làm Tổng trưởng Thông Tin và là nhân chứng trong ngày đầu hàng ô nhục ấy.
Trong Hồi Ký Không Tên thì Lý Quý Chung viết:
“Người bước ra khỏi phòng trước tiên là tổng thống Dương Văn minh. Ði sát bên ông Minh là Thiếu tá Hoa Hải Ðường. Tiếp theo là Thủ tướng Vũ Văn Mẫu. Ông Minh và ông Mẫu rất bình tĩnh, sự bình tĩnh của hai ông cũng truyền sang tôi. Tôi trao cái cặp da xách tay của tôi cho Dân biểu Thạch Phen rồi mạnh dạn bước theo. Chúng tôi vừa bước ra hành lang để đi đến đại sảnh thì ở đầu kia thấy có nhiều bộ đội cầm súng và hô to “Mọi người giơ tay lên”. Ông Minh, ông Mẫu và tôi cùng mọi người đi phía sau đều nhất loạt giơ tay. Ra đến đại sảnh tôi thấy có nhiều người mặc thường phục cũng có mặt lẫn với bộ đội. Tôi nhận ra một số khuôn mặt quen thuộc đã từng hoạt động báo chí hoặc các phong trào đấu tranh học sinh sinh viên. Tôi nhớ hình như có các anh Nguyễn Vạn Hồng (tức Cung Văn), Triệu Bình, Nguyễn Hữu Thái, Huỳnh Bá Thành, Huỳnh Văn Tòng… Ai đó tôi không nhớ rõ chạy đến ôm tôi và nói trong sự mừng rỡ tột cùng “Mình thắng rồi” trong lúc hai tay tôi vẫn giơ cao trong tư thế đầu hàng…”
Hồi Ký Không Tên có thố lộ tâm cảm của Lý Quý Chung về chế độ mói không? Và có hiểu biết gì về bản chất của chế độ Cộng sản không? Ông ta khẳng định: “Ba mươi năm trong chế độ mới tôi “đứng” được qua các giai đoạn cực kỳ gay go của đất nước và của cả bản thân mình vì tôi tin ở con đường mình đã chọn lựa. Không phải là một đảng viên Cộng sản nhưng tôi tin vào những lý tưởng xã hội tốt đẹp cho bất cứ xã hội nào muốn tiến lên công bằng và nhân bản hơn. Tôi vẫn giữ niềm tin đó ngay cả sau khi chế độ Cộng sản ở Liên Xô và Ðông Âu bị sụp đổ. Những sai trái và lệch lạc ở những nơi không thể vùi lấp những giá trị vĩnh cửu của chủ nghĩa xã hội nhân bản.”
Và Lý Quý Chung đã xin xỏ để làm đảng viên nhưng bị bỏ lơ. Ông ta kể lại trong hồi ký:
“Trong lá thư gửi cho ông Võ Văn Kiệt, tôi có bày tỏ với ông nguyện vọng ngày nào đó trở thành đảng viên Ðảng Cộng Sản Việt Nam. Theo tôi đó là nguyện vọng bình thường của một người tán đồng Ðảng Cộng Sản Việt Nam, nhìn nhận quá trình của Ðảng Cộng Sản Việt Nam vì nước vì dân có cộng giành độc lập và thống nhất cho Tổ Quốc. Tôi nghĩ mình sẽ phục vụ tốt hơn cho đất nước trong tổ chức và cương vị của một đảng viên. Tôi có nói với ông Kiệt việc nêu nguyện vọng ấy là một thái độ chính trị trung thực với chính mình còn việc được kết nạp hay không là vấn đề khác.
Anh Tống Văn Công nghe tôi kể chuyện này có nói “Thế thì anh mới đi theo ngọn cờ dân tộc của Ðảng Cộng Sản còn ngọn cờ xã hội chủ nghĩa thì sao?”. Ðúng là Ðảng Cộng Sản Việt Nam chinh phục tôi trước hết bởi lòng yêu nước, tinh thần đấu tranh cho độc lập dân tộc nhưng mặt khác tôi cũng tìm thấy ở chủ nghĩa Mác – theo cách tiếp thu của tôi – những nguyên lý định hướng cho cuộc sống và thái độ chính trị của mình…”
Trong khi Ðảng Cộng sản chỉ còn là một bóng ma đen tối trên thế giới và bao nhiêu người bỏ Ðảng vì tỉnh ngộ thì lại có một người u mê đút đầu vào rọ. Ngây thơ, ngu dốt, chạy theo thời thế, hay là một thằng điên. (Xin lỗi, tôi đã quá lời với một người đã quá cố!). Nhưng quả thật khi tôi đọc những hàng chữ này không ngăn được sự phẫn nộ. Một người đã ăn bánh vẽ của chiêu bài Cộng sản mà vẫn chưa hiểu được bản chất của chế độ độc tài toàn trị tay sai của Liên Xô và Trung Hoa. Ðã bị cha từ bỏ vì theo Cộng sản, gia đình bị ly tán bởi anh em ruột thịt phải vượt biên để khỏi cùng cảnh ngộ thiên đường đỏ với Lý Quý Chung. Ðời sống cá nhân thì suy sụp, bán dần mòn đồ vật trong nhà để tiêu xài. Làm việc thì bị nghi kỵ dòm ngó. Thế mà đến lúc gần cuối đời viết hồi ký mà vẫn chạy theo danh lợi xin xỏ vào đảng để tỏ lòng trung thành và cầu khẩn đặc ân. Thế mà, Cộng sản vẫn từ chối. Nhưng, Lý Quý Chung còn may mắn hơn những người đồng hội đồng thuyền như dân biểu đối lập Dương văn Ba thời VNCH bon chen danh lợi để rồi bị chế độ mới tặng thưởng cho bản án 20 năm tù… Ngẫm cho cùng, kẻ gió chiều nào xoay chiều đó có tương lai tốt đẹp đâu cho phận theo đóm ăn tàn…
 Nguyễn Mạnh Trinh
__._,_.___

Tập Cận Bình đánh Đài Loan được không?

Ngô Nhân Dụng
alt
Một chiến đấu cơ F-16V do Mỹ sản xuất tập cất cánh từ xa lộ, trong cuộc tập trận ở thành phố Chương Hóa, miền Trung Đài Loan, hôm 28 Tháng Năm, 2019. Các chiến đấu cơ được diễn tập bao gồm F-16, Mirage 2000 (Pháp chế tạo), máy bay chiến đấu IDF (Đài Loan) và máy bay do thám E-2 Hawkeye (Mỹ). Việc Đài Loan mua vũ khí, chủ yếu từ Mỹ, luôn là “cái gai” trong mắt Trung Quốc. Bắc Kinh xem Đài Loan là một tỉnh ly khai và không loại trừ khả năng thống nhất Đài Loan bằng vũ lực. (Hình: Sam Yeh/AFP/Getty Images)
Đầu năm nay, Cộng Sản Trung Quốc mở một cuộc thao diễn quân sự với chủ đề “giải phóng Đài Loan.” Tổng Thống Thái Anh Văn tuyên bố Trung Cộng càng đe dọa càng khiến Trung Hoa Dân Quốc quyết tâm tăng cường quân lực, bảo vệ quốc gia. Bà cũng nói thêm, báo tin phi công Đài Loan sắp qua căn cứ Luke, tiểu bang Arizona nước Mỹ để dự huấn luyện.
Ngày Thứ Ba vừa qua, bà Thái Anh Văn đã chứng kiến cuộc tập trận lớn nhất quân đội của Đài Loan, chuẩn bị trường hợp bị Trung Cộng tấn công. Bà đến coi phi cơ chiến đấu đáp xuống một xa lộ, gần phi trường Đài Trung. Nếu phi trường bị phá, máy bay vẫn có thể được tiếp tế nhiên liệu, bom đạn đầy đủ rồi cất cánh rất nhanh. Trong cùng ngày, báo chí loan tin Đài Loan đã có đủ các bộ phân để chế tạo loại máy bay không người lái (drone) mang tên Đằng Vân (Teng Yun), có thể có thể bay vào lục địa Trung Quốc để do thám, bỏ bom, bắn phi đạn, vân vân
Đằng Vân dài 12 mét, dùng động cơ TPE331 của hãng Honeywell trên loại drone MQ-9 của Mỹ nhưng do một công ty của Australia sản xuất. Đài Loan cũng đã được phép mô phỏng để chế tạo động cơ J85 của hãng General Electric, vẫn được gắn trên các hòa tiễn bắn thẳng (cruise missiles) và trên chiến đấu cơ F-5.
Những vũ khí như máy bay drone, cruise missiles, và cuộc thực tập đáp máy bay trên xa lộ đều là những biện pháp phòng thủ của Đài Loan, đề phòng Trung Cộng. Nếu Trung Cộng tấn công thì máy bay và hỏa tiễn từ Đài Loan có thể bay vào phá các căn cứ hỏa tiễn và phi trường quân sự trong lục địa. Nếu các phi trường Đài Loan bị phá hư thì phi cơ chiến đấu có thể được tiếp tế khi đáp xuống xa lộ.
Đài Loan đã sẵn sàng chống cự một cuộc xâm lăng; Cộng Sản Trung Quốc cũng chuẩn bị để sẵn sàng tấn công, nếu muốn. Một phần ba ngân sách quốc phòng của Trung Cộng nhắm nhu cầu đánh và chiếm đóng Đài Loan.
Liệu Bắc Kinh có dám đánh hay không?
Cuộc chiến sẽ bắt đầu bằng những trận mưa hỏa tiễn phóng từ căn cứ ở Phúc Kiến. Mục tiêu là các phi trường, các trung tâm truyền thông, radar, hệ thống vận chuyển thủy, bộ, và các cơ quan đầu não chính phủ. Cùng thời gian đó, các điệp viên Trung Cộng sẽ tổ chức phá hoại và ám sát để làm tê liệt guồng máy lãnh đạo.
Sau mưa pháo đến màn chính là cuộc đổ bộ. Hàng chục ngàn tàu chiến và thương thuyền trưng dụng có thể chở đến một triệu quân; được pháo đài bay và chiến đấu cơ yểm trợ trên không. Nếu không quân Đài Loan bị tê liệt, bộ binh sẽ tan vỡ, chỉ trong một, hai tuần quân Trung Cộng có thể tiến vào Đài Bắc. Chế độ quân quản ra đời, tuyên bố tình trạng thiết quân luật, trong khi quân Trung Cộng chuẩn bị chống cự quân Mỹ và các đồng minh, như Nhật Bản, Úc, và Nam Hàn, nếu họ phản ứng.
Nhưng liệu quân Trung Cộng có thể thực hiện được kế hoạch trên hay không?
Trở ngại thứ nhất là họ không thể nào tấn công bất ngờ.
Trong một năm chỉ có hai lần, mỗi lần bốn tuần lễ, thời tiết thuận lợi để chuyển quân qua eo biển Đài Loan, vào Tháng Tư và Tháng Mười.
Muốn tấn công Đài Loan, Trung Cộng phải huy động lực lượng trong vòng 60 ngày. Đối phương sẽ biết trước ít nhất là một tháng trước khi bị đánh. Một tháng đủ cho quân đội Đài Loan sẽ đưa các phi cơ, hỏa tiễn và chiến thuyền ra xa những địa điểm có thể bị hỏa tiễn nhắm. Giới lãnh đạo sẽ rút vào núi với các hầm trú ẩn và hệ thống thông tin được bảo đảm. Các đơn vị quân đội vào nơi ẩn tránh an toàn, 2.5 triệu quân trừ bị được phát vũ khí. Trong khi đó, các tàu ngầm và thủy lôi được trải khắp vùng quanh bờ biển đón chờ các chiến thuyền Trung Cộng.
Ngoài thủy lôi là vũ khí sẽ gây tổn thất nhiều nhất, chiến thuyền Trung Cộng sẽ bị tấn công bằng máy bay, hỏa tiễn, drone, và trọng pháo trong khoảng 160 km eo biển, có thể mất tám tiếng, trước khi tiến tới các bãi biển có thể đổ bộ. Chỉ có 13 bãi có thể đổ bộ trên bờ biển của Đài Loan đối diện với lục địa. Tất cả các bãi đó đều đã được chuẩn bị chờ Trung Cộng tấn công.
Các thị xã đều có các ổ chiến đấu và giao thông hào bằng xi măng cốt sắt. Ngoài biển, chung quanh mỗi bãi đã đặt những ống ngầm dưới nước, chứa xăng dầu sẵn sàng phun lên đánh “hỏa công!” Ngoài những hàng rào kẽm gai, các bãi biển này còn là nơi tập trung các nhà máy hóa học. Nếu Trung Cộng bắn phá trước khi đổ bộ, thì hóa chất cháy sinh độc hại tràn ngập không khí trong nhiều ngày.
Quân Trung Cộng tiến được lên bờ sẽ tiếp tục bị tấn công bằng những máy bay F-16, hỏa tiễn Harpoon, trọng pháo, được đưa ra từ những hầm cất giấu trong núi.
Quân đội Đài Loan cũng đã chuẩn bị sẵn sàng hệ thống phòng thủ nhằm tiêu diệt quân địch trên tất cả các con đường từ các bãi biển về thủ đô Đài Bắc, qua những cầu, đường, bao nhiêu ngôi nhà có thể nhanh chóng biến thành ổ kháng cự.
Cuộc tiến quân nhanh hay chậm sẽ tùy thuộc không quân yểm trợ. Sách huấn luyện của Không Quân Trung Cộng đã báo trước cho các phi công của họ là Đài Loan đã lập ra những mô hình giả mạo đánh lừa máy bay và hỏa tiễn! Việc phá hủy các vũ khí của Đài Loan sẽ khó khăn vô cùng. Giới quân sự biết rằng trong cuộc chiến 1990-91, quân Mỹ và đồng minh bỏ 88 ngàn tấn bom không phá được một giàn hỏa tiễn lưu động nào của Iraq. Trận NATO đánh Serbia chỉ phá được ba giàn hỏa tiễn của Serbia. Không quân Trung Cộng chắc cũng không giỏi hơn.
Trong câu chuyện trên đây chúng ta chưa đề cấp đến yếu tố Mỹ. Các cuộc nghiên cứu quân sự cho biết chỉ cần tám chiếc tàu ngầm Mỹ có thể đánh đắm 40% các chiến thuyền Trung Cộng nếu tấn công Đài Loan. Mỹ có thể mất một tàu ngầm. Chiến lược của Đài Loan làm sao quân Trung Cộng chịu tổn thất quá lớn, và dù đánh thắng sẽ không thể bình định được Đài Loan!
Với các dữ kiện trên, liệu Tập Cận Bình có muốn tấn công Đài Loan không? Nếu đánh chiếm rồi thì có thể cai trị được không? 
Ngô Nhân Dụng

CÂU CHUYỆN HOA VI

Vũ Linh

image.png

 Chắc hẳn quý độc giả còn nh câu chuyện bà Mạnh Vãn Chu (Meng Wanzhou), phó chủ tịch Hội Đồng Quản Trị và tổng giám đốc Tài Chánh của công ty Hoa Vi  (Huawei Technologies Company, Ltd). Bà bị chính quyền Canada bắt hồi tháng Chạp 2018 theo lời yêu cầu của Mỹ để dẫn độ qua Mỹ vì Hoa Vi bị truy tố là đã vi phạm nhiều tội lớn.
Tháng Giêng 2019, bà Mạnh Vãn Chu bị Mỹ chính thức truy tố hơn một tá tội, trong đó có chuyển tiền bất hợp pháp, ăn cắp bí mật doanh thương đặc biệt liên quan đến kỹ thuật 5G, giao dịch với Iran là xứ đang bị Mỹ cấm vận,... Tuy nhiên khi đó thì bà đã được Canada cho tại ngoại.
       
Câu chuyện chìm vào lãng quên.

Câu chuyện Hoa Vi nổi đình đám lại đằu tháng 5 này khi TT Trump ra lệnh cấm các công ty Mỹ không được giao thương với Hoa Vi. Rồi ra sắc lệnh đặc biệt bảo vệ công nghệ Mỹ chống gián điệp chui vào ‘cửa hậu’ ăn cắp kỹ thuật và dữ liệu. Giá cổ phiếu của Hoa Vi và ngay cả các công ty điện toán lớn của Mỹ, nhất là Apple, rớt như sung ngay. Tại sao lại có chuyện lộn xộn này.
Trước hết nói về căn bản.
Hoa Vi là một công ty chuyên làm điện thoại di động, máy điện toán và thiết bị truyền tin viễn thông. Công ty được một cựu sĩ quan công binh của TC, ông Nhậm Chính Phi (Ren Zhengfei, bố của bà Mạnh Vãn Chu), thành lập năm 1987 tại Thẩm Quyến. Ông này khi đó thuyết phục được chủ tịch Giang Trạch Dân phương tiện truyền tin là tương lai của thế giới, là phương tiện bành trướng ảnh hưởng TC hữu hiệu nhất, cũng là vũ khí độc hại gấp vạn lần bom nguyên tử nếu xẩy ra chiến tranh với Mỹ hay Nga hay bất cứ xứ nào khác, thậm chí có thể nhờ phương tiện thông tin mà chưa cần ra quân đánh đã thắng như Tôn Tử đã dạy. Được chính quyền TC tận tình giúp đỡ trên đủ mọi phương diện, nhất là tài chánh và đào tạo chuyên gia, cũng như giúp Hoa Vi... ăn cắp kỹ thuật của thế giới.
Nhờ sự giúp đỡ này cũng như nhờ thị trường hơn một tỷ dân Tàu, Hoa Vi lớn như thổi. Hiện nay, ngoài các thiết bị thông tin, Hoa Vi là công ty sản xuất điện thoại di động ‘thông minh’ lớn thứ nhì trên thế giới sau Samsung của Đại Hàn, và trên cả Apple. Tài sản cũng như thu nhập của Hoa Vi lên tới khoảng 100 tỷ đô với gần 200.000 nhân viên trên 170 quốc gia trên thế giới.
Ngoài thị trường khổng lồ Tàu ra, Hoa Vi cũng chiếm một thị phần rất lớn tại Đông Nam Á, Trung Đông, Phi Châu và Nam Mỹ. Một cách tổng quát, trên thế giới, dân giàu sang, theo thời trang của Âu Mỹ thì dùng Apple hay Nokia, trong các nước nghèo hay đang mở mang thì dân trung lưu dùng Samsung, dân nghèo mua Hoa Vi vì rẻ nhất, tuy không bền và hay bị trục trặc kỹ thuật, như tất cả các hàng hoá ma-dzê in China.
image.png


Tại Việt Nam, tất cả các công ty điện thoại như Viettel, Vietnamobile, Vinaphone, Mobifone,... đều dùng thiết bị của Hoa Vi, tuy dân chúng xài điện thoại di động iPhone và Samsung nhiều hơn.
Đáng nói hơn nữa, Hoa Vi hiện nay có bộ phận nghiên cứu và phát triển –research & development- về công nghệ thông tin lớn nhất thế giới với nhiều chuyên gia giỏi, rất trẻ, tốt nghiệp các trường lớn nhất thế giới, từ trường Mỹ đến Nhật và Âu Châu, với một ngân sách thật lớn khoảng 15 tỷ đô. Số chuyên gia về nghiên cứu lên tới gần 80.000 người, hay 40% tổng số nhân lực của cả công ty. Hiển nhiên là Hoa Vi có chủ ý muốn tự lập, không lệ thuộc vào các công ty Âu Mỹ trên phương diện kỹ thuật, nhắm mục đích cạnh tranh trực tiếp luôn.
Quan trọng hơn nữa, Hoa Vi có lẽ là công ty đi tiên phong trong kỹ thuật gọi là AI –Artificial Intelligence-, có thể dịch nôm na ra là ‘Thông Minh Nhân Tạo’. Là khu vực nghiên cứu khoa học quan trọng nhất trong tương lai cả chục năm tới.
Nhưng nguy hiểm hơn cả là đã có nhiều nghi ngờ Hoa Vi đã tích cực giúp bộ máy an ninh của nhà cầm quyền TC, vừa trong nước qua các hoạt động theo dõi và bắt bớ đối lập và ngoài nước qua các hoạt động tình báo và ăn cắp kỹ thuật quân sự cũng như doanh thương.
Vì tầm mức quan trọng của Hoa Vi, vừa quan trọng trong kinh tế TC, vừa quan trọng như là ‘vũ khí xâm lược kinh tế của bá quyền TC’ trên thế giới, TT Trump đặt ra sách lược đánh Hoa Vi. Một công ba chuyện: chặn bớt một đối thủ lớn của các công ty Mỹ, chặn bớt sự bành trướng của TC, và đồng thời dùng Hoa Vi trong chiến thuật điều đình mậu dịch hiện nay với TC [chính TT Trump đã tuyên bố có thể “bàn về Hoa Vi trong cuộc thương lượng mậu dịch hiện nay”]. TT Trump cũng viện dẫn nhu cầu an ninh quốc gia, nhưng có lẽ chỉ đúng một phần nhỏ, như Hoa Vi mua kính cho điện thoại di động thì đâu có liên quan gì đến chuyện an ninh quốc gia.

Đòn cấm các công ty Mỹ giao dịch với Hoa Vi là đòn đánh vào ‘tử huyệt’ của Hoa Vi vì hầu hết nguyên liệu cho các bộ phận ‘cứng’ -hardware- và nhất là nhu liệu –software- Hoa Vi xử dụng đều mua lại từ các công ty Mỹ như Apple, Google, Cisco, Intel, ... Sắc lệnh cấm giao dịch với Hoa Vi cực tai hại cho Hoa Vi vì khá nhiều đại tập đoàn công nghệ trên thế giới đã vội vã ngưng giao dịch, hay rút ra khỏi TC vì sợ Mỹ trừng phạt.

Công ty ARM là một trong những công ty đó. ARM không sản xuất nhưng vẽ hay thiết kế chips dùng trong tất cả các computer, điện thoại di động,... Là nhà cung cấp nhu liệu chính của Hoa Vi. Đây là một công ty của Anh, mới được một tỷ phú Nhật, ông Masayoshi Son mua lại với giá 32 tỷ đô năm 2016, nhưng phần lớn cơ xưởng đều hoạt động tại Mỹ, do đó, bị chi phối bởi luật cấm của Mỹ.
Không có giao dịch với các công ty Mỹ, Hoa Vi sẽ chết. Dĩ nhiên không chết ngay đâu, vì Hoa Vi đã có hợp đồng mua hàng của Mỹ từ lâu rồi. Nhưng sẽ chết trong tương lai vì không thể mua hàng mới, nghiã là không thể cập nhật với các tiến bộ và khám phá khoa học, các máy của Hoa Vi sẽ mau chóng trở thành lỗi thời, không còn khả năng cạnh tranh với các máy Âu Mỹ, Đại Hàn hay Nhật nữa. Chưa kể thiết bị của Hoa Vi cho đến nay vẫn còn nhiều lỗ hổng, sơ suất kỹ thuật, với một đặc điểm nhiều công ty lo ngại là rất yếu về phương diện bảo mật, tức là rất dễ bị thâm nhập vào phá hay truy lùng tin tức, dữ kiện.
Mỹ chặn Hoa Vi là chặn công nghệ tân tiến nhất và vũ khí chiến lược lợi hại nhất của TC.
Nghe rất khiếp cho TC. Nhưng vấn đề dĩ nhiên không giản dị như vậy. TC sẽ phản ứng và hậu quả cũng sẽ rất tai hại cho Mỹ.
Một cách ngắn gọn, nhiều công ty Mỹ sẽ chết nếu không có TC. Nếu TC trả đũa cấm hay giới hạn các công ty Mỹ mở hãng xưởng hay bán sản phẩm tại TC thì rất nhiều công ty lớn của Mỹ sẽ ngắc ngư. Công ty lớn nhất và bị thiệt hại trước nhất chính là Apple, giải thích việc giá cổ phiếu Apple rớt mạnh nhất, vì Apple sản xuất phần lớn iPhone và computer bên Tàu, và hơn 1/5 thu nhập và 1/3 lợi nhuận của Apple đến từ Tàu. Tuy Apple hy vọng nhiều dân Tàu sẽ bỏ điện thoại di động của Hoa Vi để mua iPhone vì sợ Hoa Vi trở thành lỗi thời, một số ứng dụng mới sẽ không xài được trên máy Hoa Vi. 
Chẳng phải chuyện lắp ráp iPhone không mà đi xa hơn nữa, Apple mua bộ nhớ -memory chips- từ Toshiba, Samsung và Micron trong khi 3 công ty này sản xuất những chips này từ TC. Ngay cả pin điện –batteries- và các phụ kiện linh tinh như các hộp plastic và giấy cứng đựng iPhone hay laptop của Apple cũng được sản xuất từ TC.
Báo chí loan tin Apple mới chuyển một bộ phận phát triển nhu liệu –software development- qua Ấn Độ. Đây chỉ là việc nhỏ trong doanh vụ của Apple, không nghiã lý gì nhiều. Apple dĩ nhiên có thể đóng cửa tất cả các hãng xưởng tại TC hay tìm thị trường tại những nơi khác như Ấn Độ, Brazil,... nhưng đây là chuyện rất dài hạn, cả một chục năm là ít, trong khi trong ngắn hạn, Apple sẽ mất cả chục tỷ đô mỗi năm.

Một chuyên gia nghiên cứu và cho biết Apple có thể sản xuất tất cả mọi thứ tại Mỹ, không nhờ vào xứ nào khác hết, tuy nhiên trong trường hợp đó, một cái iPhone sẽ phải bán với giá 5.000 đô, thay vì 500-600 đô như hiện nay.
Quan trọng hơn nữa là chuyện liên quan đến cái gọi là ‘rare earth’. Dịch bừa theo kiểu Google là ‘đất hiếm’. Thực chất, rare earth không phải là đất, cũng chẳng hiếm. Đó là một số loại đá –mineral- gồm có 17 kim loại như nhôm, cobalt, thiết, ..., có nhiều đặc tính như cứng, chắc và bền, có tính từ trường rất cao, dẫn điện rất tột, hết sức nhẹ. Không hiếm gì vì chẳng hạn như ‘cerium’ là kim loại có nhiều hơn đồng –copper- trên thế giới hiện nay. Những kim loại rare earth được xử dụng triệt để trong kỹ nghệ truyền tin, điện thoại di động, computers, pin điện, chip, làm kính,... Nói trắng ra, không có rare earth thì không có điện thoại di động thông minh mà tất cả chúng ta hiện nay đều coi như sinh tử, không có không được.

Khoảng 80%-90% rare earth công nghệ Mỹ xử dụng là nhập cảng từ Tàu. Nếu như TC trả đũa, cấm bán rare earth cho Mỹ thì Apple và toàn thể kỹ nghệ điện thoại di động và computer của Mỹ sẽ lâm nguy ngay. Thiệt hại cho Mỹ phải tính là bạc ngàn tỷ ngay lập tức.
Tuy nhiên, đây chỉ là nói chuyện giả thuyết thôi chứ thực tế sẽ không có chuyện Tàu cấm bán rare earth cho Mỹ, vì quyết định này sẽ có hậu quả còn kinh hồn hơn thả bom nguyên tử xuống thủ đô Washington! Và bảo đảm Mỹ sẽ thả lại bom nguyên tử nào đó trên Bắc Kinh ngay. Thực tế hơn, TC chỉ cần giới hạn bớt việc xuất cảng rare earth thì các đại tập đoàn công nghệ Mỹ cũng đủ mệt rồi, và đây chính là chuyện TC đang hăm he.

Nhưng TC cũng không khoẻ hơn. Trước đây, TC cãi nhau với Nhật về chuyện vài hòn đảo, cấm xuất cảng rare earth qua Nhật để thị uy, nhưng chỉ vài tháng sau phải thu hồi lệnh này lại vì chính TC cũng bị thiệt hai nặng khi thiếu máy móc công nghệ Nhật vì Nhật thiếu rare earth giảm mức sản xuất.

Đó là chưa nói tới nhiều yếu tố bất lợi khác cho TC, như việc Mỹ vẫn có thể tự sản xuất rare earth vì Mỹ cũng đầy rare earth nhưng không khai thác vì đắt hơn mua của TC và có nhiều rủi ro đe dọa môi trường của Mỹ, cũng như Mỹ cũng có thể mua rare earth từ các nước khác, khi TC chỉ có khoảng 40% rare earth trên thế giới. Đồng minh Nhật hiện có mỏ chứa tới 16 triệu tấn rare earth, không thua gì TC, có thể đáp ứng nhu cầu hiện tại của cả thế giới. Cũng như Mỹ, Nhật đã không khai thác rare earth của họ vì sẽ tốn kém hơn mua của TC mà còn hại cho môi sinh Nhật. Tuy nhiên, những giải pháp thay thế trên là chuyện đường dài, trong ngắn hạn, TC có ưu thế hơn trong chuyện rare earth.
Một yếu tố bất lợi khác cho TC là áp lực quốc tế. TC chặn việc bán rare earth cho Mỹ sẽ gây khó khăn cho các đại tập đoàn hi-tech của Mỹ đang cung cấp thiết bị thông tin cho cả thế giới, có nghiã là TC sẽ gây khó khăn cho cả thế giới. Một chuyện TC sẽ phải suy tính kỹ.[*]

Trong cái thế giới liên lập này, với trận đánh Hoa Vi, cả hai bên đều sẽ bị thương tích nặng. Bên nào bị lỗ nặng hơn? TC sẽ bị thiệt hại nặng về kỹ thuật, sẽ tụt lùi lại cả chục năm vì Hoa Vi vẫn chưa đủ khả năng thay thế kỹ năng của Apple, Google, Cisco,… Nhưng các công ty Mỹ sẽ thiệt hại bạc tỷ, vẫn là chuyện nhỏ đối với các đại tập đoàn đa quốc của Mỹ. Nôm na ra, TC sẽ bị bể đầu trong khi Mỹ chỉ sứt trán.

Hiển nhiên, TT Trump nhìn vấn đề dưới con mắt chiến lược địa chính trị lâu dài, không quá quan tâm đến những thiệt hại tiền bạc ngắn hạn. Tuy nhiên, TT Trump cũng cho biết sẽ dành một ngân khoản 700 triệu đô để giúp nhiều công ty công nghệ Mỹ thay thế thiết bị của Hoa Vi. Con số nghe lớn, nhưng thực tế không bằng một giọt nước trong đại dương. Trong những ngày tới, giới lobby của các đại công ty Mỹ sẽ tốn bộn bạc mua chuộc các dân biểu, nghị sĩ, và truyền thông Mỹ để áp lực lên TT Trump.
Ta cũng không nên quên TT Trump là chuyên gia ‘hét giá’ trong các cuộc điều đình, để rồi sau đó sẵn sàng thoả hiệp và … bớt giá. Thí dụ mới nhất, sau khi hăm dọa tăng thuế quan trên tổng số 300 tỷ đô hàng nhập cảng từ TC, TT Trump đã hoãn lại quyết định trong sáu tháng để tiếp tục cuộc điều đình với phó thủ tướng TC Lưu Hạc.

Thực tế của hiện tại: TC là nước quá lớn không thể nào loại bỏ ra khỏi bất cứ sách lược nào trong khi Hoa Vi lại là công ty thiết bị thông tin lớn nhất TC và lớn nhất nhì trên thế giới. Khó có thể cấm quan hệ doanh thương với Hoa Vi được, mà chỉ có thể giới hạn phần nào, hay đặt điều kiện trao qua đổi lại nào đó thôi. Ngược lại, TC cũng không thể nào đuổi hết công nghệ Mỹ ra khỏi xứ, trực tiếp hay gián tiếp.
Tóm lại, câu chuyện chưa biết ngã ngũ như thế nào, chỉ biết là cuộc chiến thương mại Mỹ-TC đã leo thang thêm một vài bực lớn trong chiến thuật ‘hét giá’. Một mặt, ta có thể lo sợ vì hậu quả quá lớn, mặt khác, ta cũng có thể lạc quan khi nghĩ cả hai bên đã leo lên gần tới ‘đỉnh’ của cuộc hét giá, khó mà đi xa hơn, do đó, sẽ phải tìm ra giải pháp.

Phần trên, ta chỉ mới bàn đến khiá cạnh thuần tuý thương mại. Cuộc chiến mậu dịch Mỹ-TC phức tạp hơn và đi xa hơn nhiều, vì sau lưng câu chuyện bán buôn còn hai yếu tố quan trọng nữa là an ninh quốc gia và tác quyền hay tài sản trí tuệ.
Tin tức báo chí gần đây cho thấy hàng loạt vụ FBI bắt các hoạt động gián điệp của TC, từ gián điệp tài tử tiếu lâm như một bà Tàu bị bắt tại tư dinh của TT Trump tại Mar-A-Lago, tiểu bang Florida, cho đến các hoạt động quy mô mua chuộc giáo sư và sinh viên đại học cung cấp tin tức về các công trình nghiên cứu, rồi các vụ ăn cắp kỹ thuật 5G có thể giúp TC chui vào các hệ thống mạng tuyệt mật an ninh và quân sự Mỹ, cho đến những vụ lắt nhắt như làm hàng nhái, hàng giả dựa trên mẫu ăn cắp qua internet để bán trong các chợ Tàu.
Hoa Vi cũng đã có thành tích bị dính dáng vào những thưa kiện ăn cắp kỹ thuật của các tập đoàn công nghệ lớn như Cisco, Motorola, T-Mobile,…

Tổng giám đốc một công ty chuyên về an ninh mạng CyberSponse khẳng định “việc TC lớn mạnh thành một cường quốc trên thế giới phần lớn dựa vào các hoạt động gián điệp, ăn cắp kỹ thuật công nghệ Âu Mỹ”.
Hoạt động gián điệp ở đây chẳng phải chỉ là ăn cắp kỹ thuật Mỹ hay lùng tin tình báo an ninh kẻ thù Mỹ, mà còn trải rộng ra các hoạt động gián điệp an ninh và thương mại của tất cả các nước xử dụng thiết bị của Hoa Vi, và nhiều người nghi ngờ thiết bị của Hoa Vi có cài đặt ngầm các máy móc ăn cắp dữ liệu của người xử dụng. Ngoài Mỹ ra, một số quốc gia khác cũng cấm thiết bị của Hoa Vi như Úc và Ấn.

Chẳng có gì là chuyện bí mật hết vì ai cũng biết. Vấn đề là làm sao ngăn chặn thôi.
Hoa Vi chỉ là một đối tượng riêng rẽ trong khi Mỹ đã nhắm vào toàn bộ khu vực công nghệ TC. Ngoài Hoa Vi ra, cả nửa tá công ty hi-tech TC khác đã bị cấm giao dịch với Mỹ lấy cớ vì lý do an ninh quốc gia hay giao dịch với Iran là xứ bị cấm vận.
Hậu quả cụ thể chưa rõ ràng lắm, tuy nhiều chuyên gia đã tiên đoán những biện pháp cấm giao dịch với Mỹ sẽ có những hậu quả lớn nghiêm trọng nhất cho một số khu vực kinh tế TC ngoài ngành công nghệ, như ngành hàng không, sản xuất máy xe hơi, xe lửa,… trong tương lai khi các ngành này không thay thế hay cập nhật thiết bị phụ tùng được.

Tám năm dưới thời TT Obama đã là tám năm TC múa võ Sơn Đông, tự do tung hoành trên khắp thế giới, công khai ăn cắp kỹ thuật Âu Mỹ, phát triển trong nước, bành trướng ngoài nước,… trong khi TT Obama lo gập người xin lỗi cả thế giới vì mang mặc cảm Mỹ đã là một ‘đế quốc ưa can thiệp chuyện thiên hạ’. Bây giờ, gió đổi chiều, TT Trump là một trong cả triệu người nhìn thấy nguy cơ của Tàu đỏ, nhưng lại là người duy nhất dám thử làm một cái gì để chặn đứng nguy cơ này. Việc làm không dễ chút nào và sẽ gặp nhiều khó khăn. Những người cuồng chống Trump sẽ rình đợi để công kích mỗi bước lùi của Mỹ trong khi nhắm mắt phủ nhận những bước tiến.
Cũng phải nghĩ đến chuyện đánh Hoa Vi như là cách  TT Trump thúc dục TC phải có thiện chí hơn, quyết định nhanh hơn trong cuộc điều đình mậu dịch hiện nay, vì TC hình như cố trì hoãn, kéo dài cuộc thương lượng, để xem tình hình bầu cử Mỹ, biết đâu kéo dài tới khi cụ ‘ngái ngủ’ Biden lên thì chính sách của Mỹ sẽ thân thiện hơn, trở về tình trạng tự do múa võ Sơn đông của thời Obama?
Một điều ‘lạ’ đáng chú ý: trong khi đảng DC và TTDC không bao giờ bỏ lỡ cơ hội đánh Trump thì trong cuộc chiến đánh Hoa Vi này, dường như không ai nghe thấy tiếng chống đối ồn ào nào của phe cấp tiến. Họ đồng ý với Trump sao?
Cuộc chiến mậu dịch TT Trump tung ra với TC là một ‘đại chiến thế giới’ quy mô và cực phức tạp, khó khăn, với những hậu quả vĩ đại khó lường nhưng cần thiết cho Mỹ và cho cả thế giới. Dù vậy không ít cụ tỵ nạn bị bệnh cuồng chống Trump với mắt ruồi không nhìn ra, mà vẫn chỉ nhìn thấy vài đôi giầy bà Ivanka trước đây sản xuất tại TC.

Vũ Linh



[*] Ghi chú: những tin về ‘rare earth’ viết ở trên là dựa vào bài nói chuyn của KTG NX Nghiã trên YouTube ngày 22/05/2019: