Search This Blog

Saturday, March 23, 2019

PHÚC TRÌNH MUELLER BẠCH HÓA TT TRUMP?
MARCH 23 - 2019
Vũ Linh


PHÚC TRÌNH MUELLER BẠCH HÓA TT TRUMP?
Tin giờ chót nhận được trưa Thứ Sáu 22/3, công tố Mueller đã đệ nộp báo cáo cho bộ trưởng Tư Pháp. Cho đến khi bài này được viết, chưa ai biết có chi tiết gì trong đó. Chỉ biết công tố Mueller không đề nghị truy tố thêm ai bất cứ về tội gì nữa.
Trái với fake news của TTDC, cả con và con rể của TT Trump, chẳng ai bị truy tố gì hết.
Viết ra chữ quốc ngữ: ứng cử viên Trump và ủy ban vận động của ông chẳng có thông đồng gì với Nga, và TT Trump cũng chẳng có cản trở công lý gì hết. Toàn bộ câu chuyện mà đảng DC và TTDC quậy tung trời từ hơn hai năm qua, đã xì hơi trọn vẹn, 100%. Cùng lắm thì công tố Mueller chỉ có thể viết “không có bằng chứng rõ ràng”. Hết chuyện.
Trong cuộc điều tra, hai tá công dân Nga đã bị truy tố nhưng chẳng có một người Mỹ nào có quan hệ với họ. Hơn nửa tá viên chức Mỹ cũng bị truy tố, nhưng cũng chẳng một ai bị truy tố về những tội liên quan đến TT Trump hay việc thông đồng với Nga, hay cản trở công lý.
“Phe ta” dường như đã tắt tiếng, kể cả những cụ tỵ nạn bị dị ứng Trump mất dịp gửi emails tứ tung, và trong những ngày tới, cho tới mùa bầu cử năm 2020, thiên hạ sẽ điếc con ráy với TT Trump phơi bày bộ mặt thật của cánh đối lập. Ngược lại, phe ủng hộ TT Trump cũng nên chờ báo cáo được công bố trước khi khui rượu ăn mừng thất bại của DC.
Sau khi Hạ Viện biểu quyết gần như nhất trí yêu cầu bộ Tư Pháp công bố báo cáo của công tố Mueller, tin được tiết lộ là chính TT Trump đã khuyến cáo các lãnh tụ CH trong quốc hội nên để các dân biểu CH biểu quyết cho công bố. Sự tự tin của TT Trump có vẻ phản ảnh báo cáo sẽ chẳng có gì bất lợi cho ông? Có lẽ TT Trump đã biết trước nét đại cương nội dung báo cáo rồi chăng?
CNN chưa chi đã khua chiêng trống, đòi công khai hóa biên bản tất cả những cuộc thẩm vấn của công tố Mueller, cả biên bản những cuộc thảo luận nội bộ trong nội các Trump, là điều không bao giờ có thể xẩy ra. CNN cũng hò hét báo cáo phải được nộp cho quốc hội trước chứ không được nộp cho TT Trump trước cho dù đây là cuộc điều tra nội bộ của bộ Tư Pháp. Toàn là chuyện... bố láo phản lại mọi luật lệ hiện hữu! Đi xa hơn nữa, CNN đặt ra 11 nghi vấn, đại để chê công tố Mueller làm việc chưa chu đáo, còn để quá nhiều câu hỏi, mặc dù CNN cũng như tất cả mọi người, chưa ai biết trong báo cáo đó viết gì. Cái này, các cụ ta gọi là đánh phủ đầu trước.
Thật ra, CNN đang tìm cách lái những tấn công chống TT Trump qua một hướng khác sau khi công tố Mueller dường như đã bạch hóa TT Trump.
Anh Chris Matthews của MSNBC, cái anh đã từng phán anh ta thật là may mắn sinh ra cùng thời với Đấng Tiên Tri để được cứu rỗi, đã nổi trận lôi đình trên TV, la hoảng “làm sao tổng thống là người cầm đầu việc thông đồng với Nga, giúp Nga can dự vào bầu cử của chúng ta, mà cả ông ta lẫn con cháu, phụ tá,… không ai bị tội gì hết được?”. Vấn đề là ngay từ căn bản, anh Matthews đã sai: TT Trump chưa hề bị truy tố đã “cầm đầu thông đồng” với bất cứ ai hết!
Mặt khác, ta đừng quên khối DC trong Hạ Viện đã đe dọa “nếu công tố Mueller không thi hành nhiệm vụ một cách trọn vẹn”, nghiã là không truy tố TT Trump như mong đợi, Hạ Viện sẽ mở lại cuộc điều tra. Chủ tịch Ủy Ban An Ninh dân biểu Adam Schiff đã dọa sẽ lôi công tố Mueller ra điều trần trước Hạ Viện. Thua keo này ta bày keo khác, hạ cho bằng được TT Trump bất chấp kết quả bầu cử, bất chấp kết quả hai năm điều tra. Phe DC có thể làm nhưng họ phải cân nhắc xem dân Mỹ có ủng hộ cuộc truy lùng vô tận này hay không. Đây là con dao hai lưỡi cực nguy hiểm chưa biết sẽ cắt cổ bên nào.
Một thăm dò mới đây đã gây nhức nhối cho khối DC: trong 10 người thì 7 người (71%) rất mãn nguyện với tình trạng kinh tế, là tỷ lệ cao nhất từ hơn 20 năm nay, và hơn một nửa (51%) nhìn nhận đó là kinh tế của Trump. Hơn 70% dân Mỹ tin tưởng vào kinh tế thị trường hơn là tin tưởng vào khả năng của Nhà Nước.
Đó là thăm dò của … CNN đấy, các cụ ơi.
Nếu thực sự công tố Mueller bạch hoá mọi tội trạng của TT Trump và kinh tế đang vùng lên, thì khối DC lấy gì mà thắng trong cuộc bầu tổng thống tới, ngoại trừ việc phất cờ xã nghia? Kẻ này đang ngóng c trông chờ các cụ tỵ nạn phất cờ xã nghiã theo! Biết đâu các cụ sẽ nhận được huy chương Việt Kiều Yêu Nước Bội Thực Tinh Đệ Nhất Đẳng?

TT TRUMP LẠI THẮNG
Trong một phán quyết liên quan đến vấn đề di dân, Tối Cao Pháp Viện lại ủng hộ quan điểm của chính quyền Trump. Năm ông bảo thủ, kể cả Chánh Án John Roberts biểu quyết theo quan điểm của chính quyền Trump trong khi bốn thẩm phán cấp tiến chống.
Một anh di dân Căm-Pu-Chia, Mony Preap, di tản tỵ nạn CS, được thẻ xanh cư trú hợp pháp ở Cali. Anh ta dính líu vào chuyện ma tuý, bị bắt và nhốt tù. Mãn hạn tù năm 2006, nhưng không được quyền nhập quốc tịch Mỹ, thành di dân bất hợp pháp. Dưới thời TT Bush con và TT Obama, chính quyền Cali không bắt anh cho đến năm 2013, 7 năm sau, mới bị ICE bắt để làm thủ tục trục xuất. Vài tổ chức bảo vệ di dân thưa kiện là chính quyền đã không bắt anh ta trong năm, coi như đã chấp nhận anh ta được ở lại Mỹ, do đó không còn quyền trục xuất. Dĩ nhiên các tòa dưới ở Cali hậu thuẫn ý kiến này.
Chính quyền Obama tảng lờ cho qua. Chính quyền Trump kháng cáo lên tới Tối Cao Pháp Viện, và TCPV tuần qua đã phán quyết chính quyền có quyền bắt giữ để trục xuất bất cứ lúc nào tất cả những người chưa phải là công dân Mỹ mà đã phạm tội, cho dù anh Preap đã mãn hạn tù gần 13 năm rồi.
Vẫn chỉ là câu chuyện các quan tòa cấp tiến Cali đã vi phạm Hiến pháp trắng trợn vì tính phe đảng. Quý độc giả có thấy gì lạ không? Tất cả các quyết định của TT Trump về di dân đều bị tất cả các tòa dưới bác bỏ, nhưng lại được TCPV đồng ý!
Phản ứng của CNN: im re, không loan báo tin này gì hết!
Phản ứng của các cụ tỵ nạn bị bịnh dị ứng Trump: theo gót CNN.
Phán quyết này đáng cho dân tỵ nạn Việt lưu ý. Việc di dân chưa có quốc tịch mà phạm pháp, tất nhiên sẽ không được vào quốc tịch Mỹ và ở lại Mỹ, mà phải bị trục xuất về nguyên quán, cho dù đã ra tù cả chục năm rồi. Đây là luật Mỹ chứ không phải luật Trump!
Nhân nói đến chuyện này, một nghị viên Mỹ gốc Việt của thành phố San Jose, đã ra quyết nghị của Hội Đồng Thành Phố, lên án TT Trump đã tìm cách trục xuất dân tỵ nạn phạm pháp. Việc ông này làm đáng hoan nghênh vì ‘lòng tốt’ muốn giúp thanh niên phạm pháp Việt khỏi bị trục xuất về cái xứ CSVN. Nhưng cách ông này làm là chuyện bá láp, có vẻ như một màn xiếc chính trị chống Trump khi 1) ông này tố TT Trump đã xé thỏa ước mà TT Bush Con đã ký với CSVN, không trục xuất dân tỵ nạn qua trước tháng  7/1995, và 2) ông biết trước quyết nghị sẽ chẳng đi đến đâu hết.
Thứ nhất, ‘thỏa ước’ chính quyền Bush Con ký với VC không phải là ‘thoả ước’ mà chỉ là một ký chú -memorandum of understanding- xác nhận một sự thỏa thuận giữa hai chính quyền về thủ tục trục xuất chứ không phải là một thỏa ước quốc tế có sự phê chuẩn của quốc hội.
Thứ nhì, trong bản ký chú, tuyệt đối không có chuyện chính quyền Bush Con cam kết không trục xuất những dân Việt qua Mỹ trước tháng 7/1995, trái lại, bản ký chú ghi rõ ràng thỏa thuận về thủ tục trục xuất đó không áp dụng cho những người qua trước tháng 7/1995..
Đây là nguyên văn điều lệ liên quan đến những người qua trước tháng 7/1995:
“…Vietnamese citizens are not subject to return to Vietnam under this Agreement if they arrived in the United States before July 12, 1995,…
Nghiã là dân Việt qua trước tháng đó không bị chi phối bởi thỏa ước này, chứ không phải không bị trục xuất về VN.
Hoặc là ông nghị viên này chưa bao giờ chính mắt đọc bản ký chú, hay là ông đã đọc mà không hiểu, hay là ông đã đọc, đã hiểu, nhưng cố tình muốn bóp méo.
Cũng cần nhắc lại cho dù muốn thì TT Bush Con cũng không có quyền thoả thuận không trục xuất dân tỵ nạn phạm pháp vì đó là luật và TT Bush Con không có quyền tự ý đổi luật mà không qua quốc hội. TCPV bây giờ đã xác nhận đây là luật của nước Mỹ chứ không phải là luật của Bush hay Trump.
Đây là toàn văn bản ký chú đó:
Việc đúng phải làm là vận động các dân biểu, nghị sĩ xin quốc hội đổi luật, hay xin quốc hội ra luật đặc miễn cho tỵ nạn CSVN, may ra thì được nếu có hậu thuẫn mạnh của cộng đồng Việt (xin chữ ký chẳng hạn) và Mỹ, chứ ra quyết nghị vớ vẩn thì hoàn toàn vô ích vì rõ ràng chỉ là màn xiếc nhắm đánh Trump, làm sao TT Trump chấp nhận được?
Việc ra quyết nghị mạt sát TT Trump bảo đảm sẽ có kết quả ngược lại ý định.
Câu hỏi là mục đích thật sự của quyết nghị là để giúp thanh niên Việt phạm tội hay chỉ là kiếm cớ đánh Trump để tự nổi?

CẬP NHẬT CÂU CHUYỆN XÂY TƯỜNG
Sau khi cả Hạ Viện lẫn Thượng Viện biểu quyết bác bỏ sắc lệnh ban bố tình trạng khẩn trương của TT Trump để ông có tiền xây tường biên giới Mễ, TT Trump đã mau mắn phủ quyết.
Quốc hội muốn vượt qua phủ quyết, tức là cản TT Trump, sẽ cần 290 dân biểu và 67 thượng nghị sĩ đồng ý, là điều ít ai nghĩ có thể có được. Không cản được, TT Trump sẽ có tiền xây tường.
Bà chủ tịch Hạ Viện, Nancy Pelosi đã cho biết bà đang làm thủ tục để Hạ Viện biểu quyết vượt phủ quyết của TT Trump, nôm na ra là đang đi vận động và đếm phiếu.
Nếu không đủ phiếu để vượt qua phủ quyết của TT Trump, quốc hội có thể kiện TT Trump ra tòa liên bang, bất kể quyết định của tòa như thế nào, chắc chắn sẽ lên tới Tối Cao Pháp Viện.
TNS Pat Toomey, CH của Pennsylvania, đã cho biết ông biểu quyết chống sắc lệnh của TT Trump không phải vì chống tổng thống hay chống việc xây tường, mà chỉ muốn bảo vệ quyền của quốc hội chuẩn chi ngân sách thôi. Ông cũng cho biết theo ông nghĩ, sắc lệnh của TT Trump chưa chắc đã là bất hợp Hiến, trái lại ông nghĩ rất có thể TCPV sẽ chấp nhận quyết định của TT Trump.
Theo các chuyên gia về Hiến Pháp, lý do để tổng thống có quyền ban bố tình trạng khẩn cấp không được ghi rõ ràng trong Hiến Pháp, và đây là cơ hội tốt để TCPV bổ túc, định nghiã rõ ràng, tránh lạm quyền của Hành Pháp hay cản trở của Lập Pháp trong tương lai.
Trong khi đó, chánh văn phòng TT Trump, ông Mick Mulvaney đã lên tiếng “muốn hỏi 12 nghị sĩ CH đồng ý xây tường nhưng chống sắc lệnh ban bố tình trạng khẩn trương xem họ có ý kiến gì khác để có tiền xây tường không?”
Xây tường đã trở thành biện pháp cần thiết trước làn sóng nhập cư lậu ngày một tăng mạnh. Những người chống xây tường cần đặt câu hỏi ai là những di dân muốn băng qua biên giới ở những khu vực không có kiểm soát mà lại không muốn vào Mỹ qua những trạm biên giới hợp pháp? Có phải là những người không đủ tiêu chuẩn vào Mỹ hợp pháp không? Tại sao lại không được xây tường để ép họ nhập cư một cách hợp pháp? Xứ Mỹ là xứ của thượng tôn luật pháp, sao lại muốn để cửa ngỏ khuyến khích di dân vào lậu bất hợp pháp?
Tin phụ đọc cho biết: tân thống đốc Cali, Gavin Newsom ký sắc lệnh ban bố tình trạng khẩn cấp tại tiểu bang Cali vì nạn cháy rừng, để lấy một số quyết định về môi trường như chặt bớt cây, sửa đổi luật môi trường, cấp thêm ngân sách,... mà không cần thông qua quốc hội Cali. Một số tổ chức bảo vệ môi trường đã phản đối, nhưng vì đảng DC nắm tuyệt đại đa số tại cả Thượng lẫn Hạ Viện của tiểu bang nên TĐ Newsom tha hồ ký sắc lệnh mà không bị trói tay gì hết, không sợ bị truy tố qua mặt quốc hội như TT Trump.
Câu hỏi hiển nhiên: tại sao khối DC chấp nhận thống đốc Cali ban bố tình trạng khẩn cấp được mà lại chống TT Trump ban bố tình trạng này?

CUỘC CHIẾN MỸ - TRUNG CỘNG
Trong khi chính quyền Trump đang tiếp tục cuộc thương thảo với Trung Cộng về vấn đề thuế quan, thì tân bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ đã công khai ‘tuyên chiến’ với Trung Cộng. Ông cho biết “ngân sách quốc phòng của Mỹ có thể tóm gọn lại trong ba chữ: Tàu, Tàu, Tàu!”.
Tân bộ trưởng Patrick Shanahan (chưa được Thượng Viện phê chuẩn), đã cho biết Mỹ vẫn phải đối phó với họa khủng bố trên thế giới và nguy cơ của tân đế quốc Nga, nhưng đe dọa của Trung Cộng qua việc tăng cường khả năng quân sự của Trung cộng với các hệ thống bom và hỏa tiễn siêu âm thanh tối tân nhất và cuộc chiến trên mạng ảo –cyber attacks- là những nguy cơ lớn nhất mà Mỹ phải trực diện hiện nay.
Ông giải thích một phần quan trọng trong ngân sách quốc phòng hơn 700 tỷ của TT Trump được dành để đối phó trực tiếp với đe dọa Trung Cộng.
Cũng không khác gì các vấn đề lớn của Mỹ như kinh tế èo uột, di dân tràn vào như vỡ đê, thâm thủng mậu dịch quốc tế, bảo vệ Âu Châu,... là những vấn đề các tổng thống trước từ thời Clinton đều đã thấy rõ, cuộc chiến chống đe dọa của sách lược bành trướng của Trung Cộng cả về mậu dịch, kinh doanh, lẫn quân sự, chính trị cũng là một cái nguy cơ lớn ai cũng biết, chẳng có gì mới lạ. Cái mới lạ là TT Trump rõ ràng đã là người đầu tiên trực diện những vấn đề gai góc đó và dám lấy quyết định đối phó chứ không tìm cách khỏa lấp, bán cái lại cho người kế vị.
Cái điều mới lạ nữa là thái độ của một số dân tỵ nạn Việt: TT Trump tìm đủ cách cản sự bành trướng của tân đế quốc Trung Cộng, nhất là tìm cách cắt cái lưỡi bò, thế mà không thiếu gì dân tỵ nạn lại cắm đầu chống Trump đến cùng, trong khi TT Obama trước đây ngó lơ cho Trung Cộng tha hồ cắm dàn khoan dầu sát đất liền VN, tha hồ xây phi trường, lập dàn hỏa tiễn trên các đảo Hoàng Sa và Trường Sa,... thì lại được không ít cụ tỵ nạn tung hô.
Thế nghiã là gì? Mê Obama và ghét Trump đến độ chấp nhận cho mất nước Việt vào tay Trung Cộng sao? Đầu óc có vấn đề gì không? Hay là các cụ đã thật sự thành ‘người Mỹ’ và chuyện ủng hộ hay chống tổng thống Mỹ đã trở thành quan trọng hơn sự sinh tồn của tổ quốc VN?
Hình như người dân Việt sống tại VN, ý thức vấn đề rõ hơn vài cụ tỵ nạn khi họ hết lòng hoan nghênh TT Trump khi ông đến VN.

KHỐI CỰC TẢ MỚI TRONG ĐẢNG DÂN CHỦ GẶP KHÓ KHĂN
Các tân dân biểu to mồm mới của đảng DC đang gặp khó khăn vì… quá to mồm kiểu ngựa non háu đá.
Bà Ilhan (ILHAN) Omar, đã bị chỉ trích mạnh vì đã công khai sỉ vả Do Thái và Do Thái giáo. Ý kiến của bà bị coi như kỳ thị Do Thái trong khi khối cử tri Do Thái lại là khối cột trụ của đảng DC, khiến đảng này bối rối không biết phản ứng ra sao. Cuối cùng họ biểu quyết một quyết nghị -resolution- vô thưởng vô phạt, lên án mọi hình thức kỳ thị, kể cả kỳ thị Do Thái, nhưng lại không dám công khai nêu tên bà Omar. Đến ngay cả bà Omar cũng biểu quyết ủng hộ quyết nghị này. Lại một màn xiếc của chính trị gia Mỹ!
Nhiều vị lãnh đạo Do Thái giáo tại Mỹ đã lên án việc khối DC trong Hạ Viện đang tìm cách chạy tội cho bà Omar.
Trong khi đó, các thăm dò của Gallup, cơ quan thăm dò lớn nhất Mỹ, cho thấy hậu thuẫn của bà Ocasio-Cortez đã rớt như sung rụng trong thời gian qua.
Tỷ lệ ‘bất lợi’ đối với bà ta tăng vọt 15 điểm, từ 26% nhẩy lên tới 41%, trong khi chỉ có 31% ủng hộ bà. Nhưng bà này đã trở thành thần tượng mới mà TTDC lo đánh bóng: tập san TIME đã cho hình bà lên trang bìa, một vinh hạnh thường dành cho quốc trưởng hay vĩ nhân.

Việc mấy bà ngựa non này công khai chống lại các cụ khủng long đã đưa đến tình trạng căng thẳng lớn trong nội bộ đảng DC. Một điều đáng lo cho đảng này trước mùa bầu bán 2020.
 Một ứng cử viên tổng thống loại ‘xồn xồn’, chưa già nhưng chẳng còn trẻ, thượng nghị sĩ Kirsten Gillibrand của New York, đi tìm phiếu dân gốc Mễ, phán di dân lậu phải được quyền đóng góp rồi lãnh tiền già, và phải được hợp thức hóa, tức là ân xá và cấp quốc tịch Mỹ.
Lời kêu gọi của bà ứng cử viên tổng thống này cho thấy rõ bộ mặt giả dối của các chính trị gia. Cách đây vài năm, khi tranh cử thượng nghị sĩ (ghế của bà Hillary sau khi bà này từ chức, ra làm ngoại trưởng) dưới thời mà TT Obama còn đấm ngực khoe trục xuất nhiều di dân lậu nhất, thì bà Gillibrand là người hùng hổ đòi tăng cường biên phòng, củng cố ICE, vì an ninh quốc gia. Bây giờ thì bà xác định di dân không phải là chuyện an ninh, mà là chuyện nhân đạo và giá trị gia đình. Lưỡi không xương là vậy.

FOX NEWS CHUYỂN HƯỚNG?
Cơ quan ngôn luận bảo thủ lớn nhất Fox News vừa công bố vài chuyện khiến khán giả của họ phải thắc mắc.
Tin thứ nhất, bà quan tòa nổi tiếng của Fox, Jeanine Pirro đã bị Fox treo giò hai tuần, để trừng phạt bà đã dám thắc mắc bà dân biểu Hồi giáo Ilhan Omar có thật sự trung thành với nước Mỹ không.
Tin thứ nhì, Fox thông báo sẽ thuê bà Donna Brazile, cựu chủ tịch Ủy Ban Quốc Gia của đảng Dân Chủ vào điều khiển một chương trình thảo luận chính trị trên đài TV Fox. Bà này trước đây bị tố là khi còn làm cho CNN, đã xì ra cho bà Hillary biết trước những câu hỏi trong thảo luận giữa bà và cử tri, để giúp bà thắng điểm.
Tin thứ ba, Fox thông báo việc cựu dân biểu CH, chủ tịch Hạ Viện Paul Ryan, sẽ tham gia vào Hội Đồng Quản Trị của Fox. Ông Ryan trước đây cũng là ứng cử viên phó tổng thống trong liên danh với ông Mitt Romney. Cũng là thành phần CH chống Trump khá mạnh.
Đại tập đoàn Fox đang trong thời kỳ chuyển tiếp từ ông bố Rupert Murdoch qua ông con cả Lachlan Murdoch. Một công ty con của Fox, hãng phim 20th Century Fox đã được bán cho Walt Disney với giá 73 tỷ đô. Các công ty con liên hệ còn lại đang được cải tổ quy mô nhất.
Cả ba tin về nhân sự mới dường như phản ảnh việc Fox, dưới quyền điều khiển của các con, trong nhóm đó có một bà con dâu là DC nặng, có vẻ như muốn ngả qua phiá tả theo TTDC. Hy vọng là sự thật không phải vậy.

TRUYỀN THÔNG VÀ TỰ DO NGÔN LUẬN

Vũ Linh

image.png

Nói về ‘tự do’, có lẽ dân Việt tỵ nạn ta phải là ‘chuyên gia’ hơn tất cả các dân khác vì tất cả đều là những người đã hiểu tự do là gì, và đã trả một giá rất đắt để mua nó: bỏ tất cả, nhà cửa, mồ mả ông bà, cơ nghiệp để đi tìm tự do, chấp nhận có thể bị hải tặc cướp, hãm hay giết trên đường vượt biển. Nhận cái xứ thành đồng của tự do này làm quê hương thứ hai, cho dù mắt vẫn nghắm nghé hy vọng về quê hương thứ nhất.
       
Nhưng ‘coi dzậy mà hổng phải dzậy đâu’.

Sự thật là đã không ít dân tỵ nạn hiểu chữ tự do, nhất là cái tự do ngôn luận một cách sai bét như diễn đàn này đã có dịp bàn qua.
Họ nghĩ cái tự do đó là tự do biểu diễn cái tài sỉ vả, nhục mạ người khác, một thứ ‘nghệ thuật’ dường như có trong máu dân Việt. Đưa đến nhiều cảnh tan gia bại sản vì bị thưa kiện. Chưa kể việc mất uy tín cá nhân của chính mình.

Dân Việt tỵ nạn không biết rõ tự do ngôn luận là chuyện bình thường, dễ hiểu. Ngay cả dân Mỹ cũng mù tịt khi một nửa dân Mỹ không biết Tu Chánh Án số 1là cái gì. Nhưng khi TTDC Mỹ không hiểu hay không tôn trọng giới hạn của tự do thì thật là chuyện khó hiểu. Khó hiểu nhưng lại đang xẩy ra đấy.
Trên thế giới gọi là ‘thế giới tự do’ này, đặc biệt là xứ Mỹ này, không có cái tự do nào mà không có giới hạn. Cái giới hạn đó rất... đa dạng, nghiã là có rất nhiều giới hạn tùy vấn đề và tùy hoàn cảnh. Trong bài này, ta sẽ chỉ bàn về tự do ngôn luận qua báo chí hay các phương tiện truyền thông thôi.
Khi đụng chạm đến cái mà Mỹ gọi là First Amendment, tức là Tu Chánh Án số 1, là tu chánh án bảo vệ quyền tự do phát biểu tư tưởng, tự do ngôn luận, dân tỵ nạn ta nhanh nhảu hiểu ngay là đó là quyền tha hồ nhục mạ, chửi lộn, tha hồ tung tin vịt, fake news, được Hiến Pháp Mỹ bảo đảm cho tất cả mọi người sinh sống trên đất Mỹ.

Trên thực tế, tự do ngôn luận của dân Mỹ được Hiến Pháp bảo vệ rất kỹ, nhưng cũng không lớn lắm, vì nó bị giới hạn ở cái tự do, cái danh dự của người bên cạnh, chứ tự do của mình không đạp lên đầu tự do của người khác được. Nhà nào cũng có tường vách, hay hàng rào. Tự do của mỗi người giới hạn trong cái tường vách hay cái hàng rào đó.

Muốn sống ở Mỹ, phải hiểu xứ Mỹ. Cũng như muốn được tự do như Mỹ, phải hiểu cái tự do của Mỹ. Không phải là tự do vô trật tự, vô kỷ luật của cái xứ mà dân ta gọi là “xứ của ‘một rừng luật rừng’ dưới các lãnh đạo đại tài”, xứ của xe cộ tha hồ chạy ngược chiều hay vượt đèn đỏ.
Người Mỹ thường đưa ra một thí dụ dễ hiểu: Tự do ngôn luận muốn nói gì thì nói của anh không có nghiã là anh có quyền vào một rạp hát hô hoán “lửa cháy, lửa cháy!”, khiến khán giả hoảng sợ, đạp lên nhau mà chạy ra khỏi rạp hát. Tự do ngôn luận của anh cũng không có nghiã là anh muốn sỉ vả, nhục mạ, phịa chuyện bôi bác ai cũng được, cho dù danh dự và thể diện họ có bị tổn thương cũng bất cần, hay... cho đáng đời!
Cái luật không được công kích, chửi bới này có thể được nới lỏng ít nhiều trong trường hợp những người của công chúng, -public person- như nhân sĩ nổi tiếng, tài tử, ca sĩ,... Vì luật khá lỏng lẻo trong những trường hợp này, nên đã không ít người hiểu lầm hay cố ý làm bộ như không hiểu, để có dịp lợi dụng, bôi bác, miệt thị người mình thù ghét.

Vấn đề trở nên phức tạp hơn khi đụng đến chính trị vì ở đây, tự do ngôn luận còn được nới lỏng hơn nữa, núp dưới cái dù khác biệt quan điểm chính trị.
Một cách ngắn gọn và tương đối dễ hiểu: gặp một người khác quan điểm về bất cứ chuyện gì, mình có thể chê bai, chỉ trích quan điểm đó, vạch lên cái mà mình nghĩ là sai lầm trong quan điểm đó, nhưng không thể nhục mạ cá nhân người có quan điểm đó, hay bịt miệng hay dùng bạo lực.
Lấy một thí dụ cụ thể và dễ hiểu: một anh tỵ nạn vì nguyên cớ nào đó, ra trước thương xá Phước Lộc Thọ, hô hào khẩu hiệu tung hô đảng CSVN. Theo luật Mỹ, không ai có thể cấm anh ta được. Nếu muốn, người nào không đồng ý, có quyền ra chất vấn, đối chất với anh ta xem tại sao lại tung hô, CSVN có gì hay ho để tung hô, hay thậm chí hô đả đảo CSVN lại. Nhưng không ai có quyền lôi tên anh ta ra, hay tên bố mẹ, con cái ra nhục mạ. Có thể có cả đám người bu lại chửi bới loạn xà ngầu và cảnh sát có thể bắt anh ta vì tội gây xáo trộn trật tự công cộng, không thể làm hơn, càng không thể dùng bạo lực đánh đuổi anh ta.

Câu hỏi mà không ít người đã đặt ra: thế đảng đối lập DC và TTDC bôi bác, nhục mạ TT Trump tàn bạo như vậy, sao TT Trump không kiện ra tòa? Như cái bà dân biểu lính mới tò te Rashida Tlaib vừa vào Hạ Viện đã mở miệng chửi TT Trump là “motherfuker” ngay thì sao không bị kiện?
Có ít nhất ba lý do tại sao TT Trump –hay bất cứ các tổng thống nào khác cũng vậy- đã không thưa kiện. 1) Chỉ vì muốn tôn trọng và bảo vệ quyền tự do chính trị nên luật Mỹ rất ‘rộng rãi’ trong vấn đề đấu đá chính trị, trong việc thiên hạ sỉ vả các chính trị gia; 2) TT Trump không dại gì thưa kiện để cho bà dân biểu có một diễn đàn để tất cả mọi người chú ý vào bà ta, giải thích tại sao bà ta gọi Trump là “m...”, tức là giúp cho bà ta có dịp thêm mắm thêm muối vào lời nhục mạ; và 3) bà Tlaib là dân biểu, có quyền tự do ngôn luận rất lớn, được Hiến Pháp bảo vệ rất kỹ.

Còn việc báo chí công kích TT Trump thì lại còn rắc rối hơn nhiều. Báo chí và TV, với tư cách các cơ quan truyền thông công cộng, được Hiến Pháp bảo vệ hết sức kỹ, rất khó mà có thể thưa kiện truyền thông khi họ chỉ làm nhiệm vụ thông tin, trong đó có bình luận, là quyền của họ.
Trên căn bản, có thể nói các chính trị gia hầu như không thể nào thưa kiện truyền thông được. Mặt khác, không kể các trang mạng lá cải cực tả như Dailykos, MoveOn, MotherJones, Huffington Post, Buzzfeed, hay cực hữu như Infowars, Red State,..., ta cũng không nên quên các cơ quan truyền thông lớn, cho dù thiên vị, cũng khá kỹ, vẫn có tinh thần trách nhiệm khá lớn khi loan tin. Những cái mà TT Trump hay ngay cả diễn đàn này gọi là fake news, thật ra cũng không hoàn toàn là fake, là phiạ, mà phần chính là bóp méo với ý đồ. Tức là không phiạ tin mà cách loan tin, cách đặt tít, đưa hình ảnh,... có ý đồ dẫn dắt độc giả hay thính giả đi đến một kết luận theo chiều hướng phe đảng của họ. Dĩ nhiên là thỉnh thoảng cũng vẫn có fake news, nhưng họ không cố y loan tin phịa, nếu khám phá ra là tin phịa thì họ cũng mau mắn xin lỗi ngay.

Nhưng họ vẫn không hoàn hảo. Trong không khí đánh Trump loạn xà ngầu, nhiều khi vì cạnh tranh nghề nghiệp, các cơ quan tranh dành nhau loan tin giựt gân, hay tin bất lợi cho TT Trump, nên nhiều khi cũng lỡ chân, đi quá xa.
Vụ Covington là một thí dụ điển hình. Vì mục đích đánh TT Trump, TTDC xúm lại đánh một anh học sinh trung học vì tội mang mũ đỏ đứng trước mặt một cụ da đỏ. Chuyện ruồi bu không đáng một mẫu tin ngắn, nhưng lại bị TTDC thổi phồng, bóp méo, uốn nắn thành một xì-căng-đan vĩ đại, một hậu quả cụ thể và tất nhiên của chính sách kỳ thị của TT Trump.
image.png


Kết quả không vui mấy: anh học sinh đã đâm đơn thưa kiện cả Washington Post lẫn CNN, mỗi cơ quan bị thưa bồi thường 250 triệu đô. Luật sư của anh học sinh còn hăm he, chưa hết đâu, còn nhiều cơ quan khác cũng sẽ bị kiện.
TTDC quên mất anh học sinh không phải là nhân vật của công chúng, càng không phải là chính khách mà TTDC tha hồ đánh đập. Trong đơn kiện Washington Post, anh học sinh này đã tố cáo WaPo đã cố tình đánh anh như là một cách gián tiếp để đánh TT Trump, xúc phạm nặng nề danh dự của anh chỉ vì ý đồ chính trị của WaPo mà anh này chẳng liên quan gì.

Câu chuyện mới hơn và thật sự tiêu biểu cho chủ trương đánh Trump đến cùng là chuyện thảm sát dân Hồi tại Tân Tây Lan.
Tin báo chí khiến cả thế giới bị sốc nặng là một anh thanh niên da trắng nổi cơn điên, vác súng vào một đền Hồi giáo tại Tân Tây Lan –New Zealand-, xả súng bắn loạn đả khiến 50 người chết, và cũng khoảng 50 người bị thương.
TT Trump đã là một trong những lãnh đạo thế giới gay gắt lên án hành động phi nhân tàn bạo này.
Câu chuyện chẳng có một ly nào dính dáng sơ múi gì đến TT Trump. Dù vậy, TTDC Mỹ đã xúm lại công kích TT Trump, gán lên đầu ông tất cả mọi trách nhiệm, vì đã là người tạo ra cái không khí kỳ thị Hồi giáo trên khắp thế giới (?), vì tay giết người đó đã ra một thứ tuyên cáo chống Hồi giáo đọc thấy không khác gì những tuyên bố của TT Trump (?), vì TT Trump tuy có lên án nhưng lời lẽ ển ển xìu xìu, phản ảnh việc ông trong thâm tâm có kỳ thị Hồi giáo thật (?),…
Vài cụ tỵ nạn bị bịnh Dị Ứng Trump, cũng vội vã làm cái loa cho TTDC, lên tiếng sỉ vả TT Trump theo như mấy con vẹt đã được huấn luyện kỹ.
Những tố giác này đi xa hơn mức lố bịch cả ngàn dặm. TT Trump chưa bao giờ có những tuyên bố chống Hồi giáo hết. Cả vạn dân Hồi giáo mỗi năm vẫn được vào Mỹ một cách hợp pháp. Điều ông làm đã từng bị công kích và bóp méo để xuyên tạc là ông chỉ muốn cấm cửa tất cả dân –bất kể Hồi giáo hay Công giáo hay vô giáo- của một nhúm vài nước đang có chiến tranh loạn đả không ai kiểm soát và biết được ai là ai, khủng bố hay không,... Những xứ Hồi giáo lớn như Ả Rập Saoud, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Pakistan và Indonesia chẳng hề bị chút ảnh hưởng nào.
Quyết định của TT Trump như ta đã biết, đã bị đủ thứ tòa của các tiểu bang cấp tiến như Cali, New York, Maryland, Hawaii,... phán là kỳ thị, là vi Hiến. Để rồi lên đến Tối Cao Pháp Viện thì tất cả những phán quyết phe đảng đó đều bị liệng vào thùng rác hết.
Thây kệ, TTDC vẫn tiếp tục ca bài ca con cá vàng, tay Trump kỳ thị Hồi giáo! Cũng may là chưa nghe TTDC tố TCPV cũng là đồng lõa kỳ thị Hồi giáo và phải chịu trách nhiệm luôn về vụ thảm sát.

Nếu có một ‘người’ từ trên Hỏa Tinh mới tới trái đất lần đầu, và đọc báo Mỹ, anh ta sẽ tưởng thế giới này mới có xung đột Tây Phương - Hồi giáo vì bị Trump khích động trong hai năm qua, chứ không biết là đã có xung đột từ ngày 9/11.
Ta nhìn thử vào phiên bản mạng của báo phe ta Washington Post ngày 19 tháng 3 năm 2019: có một lô tít của những tin thời sự hàng ngày. Dưới đây là tít lớn của những mục tin quan trọng nhất, theo WaPo:

1.     Phản ứng của Trump trong vụ thảm sát Tân Tây Lan phản ảnh quá trình chống Hồi giáo của ông ta;
2.     Kellyanne Conway bác bỏ lời ông chồng tố cáo tinh thần của Trump suy thoái;
3.     Chính sách của Trump với Venezuela vẫn không cản ông trục xuất dân xứ này;
4.     Vụ kiện Trump lấy tiền quan chức nước ngoài qua dịch vụ khác sạn và sòng bài của Trump lên tới tòa liên bang.
Cả bốn cái tựa, cái nào cũng bất lợi cho TT Trump hết, 100% chứ không còn là 90% nữa. Quý độc giả cũng để ý thấy Wapo gọi “Trump” cộc lốc, chứ không viết “tổng thống Trump”.

Tính phe đảng của TTDC Mỹ đã đi đến mức thô bạo nhất. Từ chống TT Trump tới mức cuồng, qua tới chống CH tới mất lương tri luôn.
Một tin ‘mật’ mới bị xì ra là khi dân biểu Beto O’Rourke của DC còn đang tranh ghế thượng nghị sĩ Texas chống TNS Ted Cruz của CH cuối năm 2018, thì một anh nhà báo của hãng thông tấn Reuters, Joseph Menn đã khám phá ra ông O’Rourke này khi còn trẻ đã tham gia vào một hội kín chuyên đi phá trang mạng –internet hacker-, hay vào trang mạng để ăn cắp thẻ tín dụng của người khác lấy tiền xài. Nhưng tin này đã được anh nhà báo dấu nhẹm cho đến sau ngày bầu cử, có ý giúp ông O’Rourke đắc cử, chỉ sau khi ông O’Rourke đã thất cử mới đăng lên. Khi tin bị lộ ra, anh Menn không chối cãi, nhìn nhận là có thỏa thuận với ông Beto là sẽ giữ bí mật cho tới sau bầu cử, và còn tiết lộ đó chính là điều kiện của ông Beto nếu muốn ông ta cung cấp thêm chi tiết cho bài báo sau này. Đây có phải là chuyện ‘thông đồng’ để giúp ông Beto đắc cử không? Có cần bổ nhiệm công tố đặc biệt điều tra không?
Ted Koppel, nhà báo lão thành chuyên đọc tin tức nổi tiếng của đài ABC trước đây (đã về hưu) thẳng thắn nhìn nhận TT Trump đã có lý khi ông tố cáo TTDC bây giờ đã không còn là những cơ quan thông tin trung thực nữa, mà đều có chủ đích rõ rệt là diệt Trump (nguyên văn “out to get him”). New York Times và Washington Post ngày nay đã khác xa cách đây 50 năm. Theo ông Koppel, NYT và WaPO đã tự phong cho mình quyền quyết định ‘Trump không tốt cho nước Mỹ’, cần phải diệt.

Ông Koppel chỉ xác nhận lại những gì bà Jill Abramson, cựu chủ bút của chính NYT đã nhận định mới đây.
Những chuyện như trên chỉ củng cố sự bất tín nhiệm của quần chúng đối với truyền thông, và khiến nhiều người nghĩ lại về tự do ngôn luận kiểu Mỹ. Có thể nào có một giới hạn nào không? Hay là quyền muốn nói gì thì nói, muốn viết gì thì viết là một thứ quyền thiêng liêng tối thượng của truyền thông mà không ai được đụng đến hết?

Vô giới hạn sao? Tại sao chính quyền từ Hành Pháp đến Lập Pháp đến Tư Pháp đều có giới hạn, đều có thủ tục kiểm soát lẫn nhau để tránh mỗi ngành đi quá xa hay lạm quyền, mà truyền thông thì lại hoàn toàn không chịu bất cứ sự kiểm soát nào được?
Trong lập luận này, TTDC đã tự biện minh là họ chịu sự chi phối hay ‘kiểm soát’ của quần chúng, nghiã là nếu họ viết sai, nói bậy, sẽ mất khách hàng và tự hủy diệt. Có thật vậy không? Câu trả lời rõ nhất là không, chẳng ai thật sự kiểm soát họ hết. Khi mà tất cả khối TTDC loan tin và bình luận tới hơn 90% bất lợi cho TT Trump thì không ai có thể nói là truyền thông đã có một sự tự chế, tự kiểm soát hết.

Thực tế chính trị Mỹ hiện nay là có một nửa nước ủng hộ Trump, một nửa chống. TTDC nhắm mắt đánh Trump chết bỏ, mất hết một nửa dân Mỹ, nhưng lại được một nửa kia ủng hộ chết bỏ, mua báo, coi đài. New York Times gần xập tiệm trước khi ông Trump đắc cử. Đến nay, sau khi đánh TT Trump liên tục từ ba năm qua, đã hồi sinh lại, thấy số độc giả tăng gần 200%, tức là gần gấp ba lần. Trong tình trạng đó, ai dám nói NYT có nhu cầu tự chế?
Trong chính trị Mỹ, ai cũng biết chuyện tam quyền phân lập để cân bằng và kiểm soát lẫn nhau. Truyền thông trước đây được tôn vinh như là đệ tứ quyền, không dính dáng đến chính trị phe phái, có thể nói là ‘phi chính trị’, chỉ có một nhiệm vụ là thông tin sự thật cho dân biết, để các vị dân cử chịu trách nhiệm trước dân, để người dân thi hành nhiệm vụ công dân, bầu bán cho người mình tin tưởng và đồng quan điểm. Nhưng ngày nay, khi mà hơn 90% các bản tin và bình luận của TTDC đều có mục đích đánh TT Trump, thì vai trò thông tin trung thực và vô tư đã biến mất hết rồi. TTDC hiện nay chỉ còn là cánh tay nối dài của một trong hai chính đảng là đảng DC.

Trong những vụ đả kích TT Trump, hiển nhiên là TTDC đã bị sự thù ghét TT Trump ám ảnh đến mù quáng, mất hết lý trí. Hoặc giả đã hoàn toàn bị chi phối bởi nhu cầu thương mại, quảng cáo và bán báo. Đánh Trump thì mới sống còn chăng?
Cái điều quái lạ là trong khi TTDC mất lý trí, thì cũng không thiếu gì các cụ tỵ nạn và truyền thông tỵ nạn, chẳng ăn cái giải gì trong cuộc đấu đá giữa TT Trump và TTDC, cũng nhẩy vào ăn ké, sao y bản chính các tấn công của TTDC để phổ biến lại.
Lạ lùng hơn nữa là các báo tỵ nạn có số người coi và người quảng cáo giới hạn và nhất định, ít bị chi phối bởi những chuyện tài chánh như truyền thông Mỹ, có bênh Trump hay đánh Trump cũng chẳng ảnh hưởng bao nhiêu trên số báo bán được hay quảng cáo thu được, lại cũng a dua theo TTDC Mỹ. Bao nhiêu phần vì nhu cầu tài chánh, bao nhiêu phần vì không đủ khả năng độc lập, không đủ khả năng lọc tin và không đủ vô tư?
Cuối cùng, nhìn lại cho kỹ thì ta thấy dân Mỹ có trình độ dân trí cao hơn TTDC nghĩ. Bất chấp tất cả những đấm đá và xuyên tạc trong mùa bầu cử, kể cả những ‘thăm dò’ cuội để thổi phồng bà thần tượng cấp tiến Hillary, ông Trump vẫn thắng.

Tương lai ra sao? Sẽ không còn dễ dàng cho TT Trump. Trước hết, phe ta cũng đã tỉnh giấc phần nào, bây giờ không còn dám coi thường ông thần Trump nữa. Sau đó, như các cụ ta có câu “nước chẩy đá mòn”, TTDC đánh Trump liên tu bất tận như vậy tất nhiên sớm muộn gì cũng phải có phần nào tác dụng. Cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, cử tri sẽ bị chi phối một mặt bởi những tấn công liên tục và cuồng điên của phe cấp tiến và TTDC, và mặt khác bởi những thành quả không ai có thể chối cãi được về kinh tế, về công ăn việc làm,... của TT Trump.
Kẻ này không phải thầy bói biết reo quẻ, chỉ biết... chờ xem.

Vũ Linh

Ý mở rộng cửa đón Trung Quốc bất chấp cản lực từ Mỹ và Liên Âu

media
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phu nhân, lúc đến phi trường Fiumicino, Roma. Ảnh 21/03/2019.REUTERS/Yara Nardi
Tại sao Ý cứ tiến bước trên Con Đường Tơ Lụa Mới của Trung Quốc bất chấp phản đối của Mỹ và thái độ dè dặt của đồng minh châu Âu ? Câu hỏi này được đặt ra trong bối cảnh hôm nay, 22/03/2019 chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chính thức thăm Ý và hai nước ký thỏa thuận về việc Ý tham gia dự án « Một Vành Đai, Một Con Đường » của Trung Quốc.
Trong một bài phân tích ngày 21/03, nhật báo Anh Financial Times đã thử tìm hiểu lý do thúc đẩy nước Ý bỏ ngoài tai những lời cảnh cáo của đồng minh để chạy theo Trung Quốc. Đối với tờ báo, hành động của Rôma đang làm dấy lên những mối quan ngại sâu sắc từ cả Washington lẫn Bruxelles.
Tính chất hệ trọng của sự kiện đã được Financial Times nêu bật với ghi nhận rằng Ý là thành viên đầu tiên của nhóm G7 – tức 7 nước công nghiệp hàng đầu thế giới - chính thức tham gia sáng kiến Vành Đai và Con Đường của Bắc Kinh.
Ý định của Rôma, khi bị tiết lộ, đã khiến cho các đồng minh truyền thống của Ý phải sững sờ, đặc biệt là Hoa Kỳ, hiện đang có tranh chấp gay gắt với Trung Quốc trên bình diện thương mại.
Còn đối với châu Âu, trong bối cảnh chính phủ liên minh dân túy-cực hữu tại Rôma đang đối đầu với Bruxelles về ngân sách quốc gia và nhập cư, việc nước Ý bám vào Trung Quốc đặt ra câu hỏi phải chăng đó là dấu hiệu về sự chuyển hướng lâu dài của nền ngoại giao Ý.
Theo Financial Times, chuyến công du nước Ý của ông Tập Cận Bình là dịp để Trung Quốc thâm nhập vào một loạt những lãnh vực mà Liên Hiệp Châu Âu xem là chiến lược.
Trong một bài xã luận công bố trước ngày lên đường qua Ý, chủ tịch Trung Quốc cho biết ông hy vọng hai nước sẽ có thể hợp tác trong các lãnh vực hải cảng, vận tải biển, viễn thông và dược phẩm trên tinh thần « cả hai bên đều có lợi ».
Theo dự đoán của nhật báo Anh, kết quả thấy trước của việc xích lại gần nhau giữa Ý và Trung Quốc, là sự hiện diện của Bắc Kinh trong những địa hạt mà Liên Hiệp Châu Âu cho là chiến lược, mà nổi bật nhất là các hải cảng của Ý, cụ thể là việc Trung Quốc tăng phần hùn trong hai cảng Trieste và Genoa, cũng như các thỏa thuận với các đại tập đoàn công nghiệp và ngân hàng Ý.
Tất cả những điều trên lại xẩy ra đúng vào lúc mà Bruxelles đang gia tăng việc giám sát đầu tư nước ngoài vào Liên Hiệp Châu Âu.
Tại sao Ý không sợ làm cho châu Âu và đồng minh bất bình ?
Financial Times đã tìm cách giải thích vì sao nước Ý ngày nay lại có thể phớt lờ phản ứng bất bình của các đồng minh thân thiết của mình khi chạy theo Trung Quốc.
Theo tờ báo, các chính quyền Ý trước đây cũng từng cố xích lại gần Trung Quốc, nhưng không dám phá vỡ sự đoàn kết trong khối G7 bằng cách xé lẻ, tham gia sáng kiến Vành Đai và Con Đường. Tuy nhiên, chính quyền liên minh ở Rôma giữa phe dân túy của Phong Trào 5 Sao và Liên Đoàn Phương Bắc cực hữu đã có một cách tiếp cận khác về đối ngoại từ khi lên cầm quyền vào năm ngoái, 2018.
Lãnh đạo của hai đảng trên đã luôn cho thấy Ý muốn phớt lờ quy ước ngoại giao cũng như bất chấp nguy cơ làm cho các đồng minh bất bình. Matteo Salvini, lãnh đạo Liên Đoàn đã xây dựng hình ảnh chính trị của mình qua những đòn tấn công mãnh liệt nhắm vào Bruxellles và Paris về chính sách di dân, nhập cư. Còn lãnh đạo phong trào 5 Sao, Luigi Di Maio, đã gây ra căng thẳng ngoại giao với Paris vào đầu năm nay khi gặp các lãnh đạo trong phong trào Áo Vàng, khiến Pháp triệu hồi đại sứ ở Rôma để phản đối.
Cho dù hai lãnh đạo trên có quan điểm khác nhau về mức đầu tư của Trung Quốc vào Ý, nhưng họ giống nhau ở chỗ không mấy e ngại làm phật lòng đồng minh của mình. Việc đối đầu với Ủy Ban Châu Âu trên vấn đề ngân sách vào năm ngoái đã khiến chính quyền Ý quyết tâm hơn trong việc tìm nguồn tài chính và đầu tư mới.
Lãnh đạo trong hai đảng cầm quyền này đã đặt trọng tâm cổ vũ cho sản phẩm gọi là “made in Italy” xem như then chốt cho kinh tế Ý. Trung Quốc được công nhận là một trong những thị trường quan trọng nhất nói chung cho những ngành như thời trang, hàng xa xỉ, thực phẩm mà Ý rất nổi tiếng.
Trước chuyến viếng thăm, chủ tịch Trung Quốc đã nêu bật sự mến chuộng sản phẩm Ý của người Trung Quốc như một nét văn hóa quan trọng gắn liền hai nước khi nói rằng : « Made in Italy đã trở thành đồng nghĩa với sản phẩm chất lượng cao, thời trang và đồ nội thất Ý hoàn toàn hợp sở thích của người tiêu dùng Trung Quốc, thanh niên Trung Quốc rất thích pizza và tiramisu ».
Tuy nhiên, theo Financial Times Nội bộ chính phủ Ý không nhất trí với nhau trong việc xích lại gần hơn với Trung Quốc.
Trong lúc thủ tướng Giuseppe Conte và ông Di Maio hoan nghênh quan hệ gần gũi hơn với Trung Quốc như là một thắng lợi lớn đối với chính quyền Ý, thì ông Salvini dè dặt hơn.
Từ khi Ý có kế hoạch tham gia Con Đường Tơ Lụa Mới, ông Salvini đã luôn cảnh báo là những ngành công nghiệp chiến lược, nhạy cảm của Ý phải được bảo vệ.
Vào đầu tháng này ông đã nói : « Các dữ liệu của người Ý, phải ở lại tại Ý, do các định chế Ý kiểm tra. Tôi không muốn dữ liệu điện thoại di động của tôi lại bị chuyển sang Bắc Kinh. An ninh phải đi trước mọi lý do kinh tế ».
Ông Salvini bị đặt trong thế khó xử vì ông muốn xây dựng quan hệ gần gủi hơn với tổng thống Mỹ Donald Trump, trong khi mà ông Trump cho đến lúc này vẫn duy trì quan điểm cứng rắn với Bắc Kinh.
Con Đường Tơ Lụa đầy rủi ro của Ý
Quyết định của chính phủ Ý tiến bước trên con đường tơ lụa của Trung Quốc tuy nhiên đã bị đánh giá là đầy rủi ro. Theo giáo sư kinh tế thế giới Paola Subacchi thuộc trường Đại Học Queen Mary (Luân Đôn), cho dù quan hệ sâu hơn về đầu tư và thương mại với Trung Quốc có thể thúc đẩy kinh tế đình trệ của Ý, nhưng Rôma nên quan hệ với Bắc Kinh trong khuôn khổ Liên Hiệp Châu Âu, chứ không nên tiến hành song phương với Trung Quốc.
Trong bài phân tích « Con đường tơ lụa đầy rủi ro » đăng trên trang mạng Project Syndicate ngày 20/03, giáo sư Subacchi nhắc lại đánh giá của thủ tướng Ý Giuseppe Conte, cho rằng Ý phải nhảy lên con tàu Trung Quốc vì kế hoạch hàng tỷ đô la hạ tầng cơ sở là “cơ may” đối với nước Ý.
Đối với bà Subacchi, chưa nói gì đến việc gây tổn hại đến quan hệ với các đồng minh Châu Âu và Mỹ, riêng việc mở cửa cho đầu tư Trung Quốc vào nước Ý cũng hàm chứa nhiều rủi ro đối với Rôma.
Đúng là việc dấn thân sâu hơn vào thương mại với Trung Quốc là điều hiển nhiên đối với Ý, vào lúc mà tăng trưởng kinh tế của Ý chưa bao giờ thấp như thế từ cuối thập niên 1990, và dự kiến còn xuống thấp nữa, từ 1% năm 2018, xuống 0,2% năm nay. Trong lúc đó thì Trung Quốc đã vươn lên thành nền kinh tế thứ 2 thế giới sau Hoa Kỳ, đồng thời là nhà xuất khẩu hàng đầu thế giới, ngày càng đầu tư nhiều ở nước ngoài và đang điều chỉnh mô hình tăng trưởng, hướng về tiêu thụ nội địa.
Với kim ngạch thương mại hàng năm giữa Trung Quốc và các quốc gia tham gia BRI, ước lượng hơn 2.500 tỷ đô la trong vòng 10 năm tới, quan hệ gần gũi hơn với Trung Quốc có thể thúc đẩy xuất khẩu của Ý. Hơn nữa, khi làm đối tác của Trung Quốc, Ý sẽ thu hút được thêm nguồn vốn mà Ý đang rất cần…
Ý đã nhận 14 tỷ euro đầu tư của Trung Quốc từ năm 2000, các tập đoàn Trung Quốc đã đầu tư 10,5 tỷ euro vào 55 quốc gia thuộc sáng kiến Một Vành Đai Một Con Đường chỉ trong 10 tháng đầu năm 2018, và đã ký những hợp đồng trị giá hơn 80 tỷ đô la trong khuôn khổ đề án này.
Những lý do khiến Ý nên thận trọng…
Tuy nhiên, theo giáo sư Subacchi, có nhiều lý do quan trọng mà Ý không nên đi một mình, mà nên tham gia Con Đường Tơ Lụa Mới với tư cách một thành phần của Chiến Lược Châu Âu 2016 về Trung Quốc.
Trước hết, là quyền lợi của Ý có thể không trùng hợp với quyền lợi của Trung Quốc. Con Đường Tơ Lụa là chiến lược nhằm cung cấp thị trường ở nước ngoài cho các công ty Trung Quốc, là kênh cung cấp nguồn lợi thông qua các trung tâm tài chính quốc tế và cơ sở quốc tế sử dụng đồng nhân dân tệ. Những mục tiêu đó chưa hẳn đã phù hợp với quyền lợi của Ý.
Lý do thứ hai là Ý sẽ chỉ là một đối tác thứ yếu, tầm vóc kinh tế quá nhỏ so với Trung Quốc, lớn hơn gấp 6 lần. Ý lại đang yếu kém, nợ công lên 130% GDP, các công ty Ý gặp khó khăn, kể cả những tập đoàn hàng đầu như hãng hàng không Alitalia, cần tái cấu trúc và vốn mới. Cho nên Ý khó có thể có quan hệ đối tác bình đẳng với Trung Quốc.
Những điều đáng lo khác nằm ở vấn đề thực hiện đề án : Trung Quốc đã khởi động Con Đường Tơ Lụa từ nhiều năm qua, nhưng khuôn khổ chung chưa định rõ, mục tiêu mập mờ, quản lý không rõ ràng và thay vì được nâng đỡ thông qua các định chế đa phương mà Trung Quốc cầm đầu như Ngân Hàng Đầu Tư Hạ Tầng Cơ Sở Châu Á AIIB hay New Development Bank, thì sáng kiến này dựa trên các thỏa thuận song phương với Trung Quốc cũng như các quan hệ đối tác trực tiếp và liên doanh với công ty Trung Quốc mà phần lớn là các tập đoàn nhà nước.
Một rủi ro thứ tư là bản thân Ý là một nước có định chế kém cỏi, có nhiều định chế tư nhân và nhà nước điều hành tồi, hệ thống thuế khập khiễng, tham nhũng tràn lan, đứng hàng 53 trong bảng xếp hạng của cơ quan Minh Bạch Quốc Tế, thấp xa các nền kinh tế chủ yếu của Châu Âu. Do đó, Ý ở trong vị thế không thể đòi hỏi Trung Quốc tuân theo quy củ của Châu Âu. Châu Âu đang quan ngại trước việc nhiều tập đoàn Trung Quốc trong tay nhà nước lũng đoạn thị trường, cạnh tranh bất chính.
Rủi ro cuối cùng là vấn đề gián điệp mạng cũng như những hành động mờ ám, sai lệch khác của các tác nhân Trung Quốc sẽ phá hoại uy tín các công ty Ý trong các lãnh vực như thông tin và viễn thông, hạ tầng cơ sở và quốc phòng.
Có điều là, theo giáo sư Subacchi, tâm lý nghi kỵ đối với Châu Âu đã che mắt nhiều người trong giới lãnh đạo Ý, không thấy những rủi ro cũng như thực tế là nước Ý cần đến tất cả bạn bè ở Bruxelles.