Search This Blog

Monday, July 10, 2017

HAI CH ANH HÙNG 

(CHUYN KHI ĐU T HAI BÀI ĐƯỜNG THI)

Nguyên Lc
BÀI THƠ DCH THY TNG BIT
Bt đu t bài thơ tin đưa KINH KHA qua sông Dch đi hành thích TN THY HOÀNG:
“Phong tiêu tiêu h Dch thy hàn,
Tráng sĩ nht kh h bt phc hoàn.”
Dch:
Gió hiu hiu h sông Dch lnh
Tráng sĩ mt đi h không tr v.

Lc Tân Vương đã viết bài thơ: “Dch Thy Tng Bit”:
Dch Thy Tng Bit
Th đa bit Yên Đan
Tráng sĩ phát xung quan
Tích thi nhân dĩ mt
Kim nht thy do hàn.
(Lc Tân Vương – đi Đường)

Tin  Bit Trên B Sông Dch
Đây ch bit Yên Đan
Tóc dng khí căm gan
Anh hùng xưa đã khut
Nước lnh hn chưa tan.
(NGUYN HIN LÊ dch)

Đt này ly bit Yên Đan
Gin run; tráng sĩ, mt ran; tóc xng!
Ln dao try th, lên đàng
Ngày này Sông Dch, ngn ngang lnh hoài!
(Laiquangnam dch)

VN Đ KINH KHA
Kinh Kha đi hành thích Tn Thy Hoàng là chuyn có tht trong S Ký ca Tư Mã Thiên. Anh hùng hay không đang trong vòng bàn cãi ! Rt nhiu người khen ông ta, nhưng Nguyên Lc tôi không nghĩ vy. Nhân vt này rt tm thường nếu so vi các anh hùng Vit Nam. Ti sao chúng ta người Vit li ca tng ông ta quá mc vy?
Hãy đc k s thy KINH KHA bt tài, vô trí; ch là mt con ri b người mua chuc, li dng. Võ lược cũng chng ra gì! Này nhé:

  1. Nguyn Du chê bai Kinh Kha.
Trong S KÝ ca Tư Mã Thiên có chép:
“…Thái t Đan tôn  Kinh Kha lên làm Thượng Khanh, xây mt bit th đi din vi bit th  Phàn Ô Kỳ, gi là Kinh Quán đ Kinh Kha . Thái t Đan ngày ngày đến thăm, cung phng đúng mc, hiến đ th, nga xe và gái đp.
Hôm n Kinh Kha cùng Thái t Đan đi chơi Đông Cung, thy dưới ao có con rùa ln ni lên. Kinh Kha nht viên ngói  ném rùa, Thái t Đan lin ly thoi vàng đưa Kinh Kha thay viên ngói. Mt hôm hai người cùng thi cưỡi nga, Thái t Đan có con nga quí đi ngàn dm. Kinh Kha bng nói:
– Gan nga ăn ngon lm.
Thái t Đan lp tc giết nga ly gan cho Kinh Kha ăn. Thái t Đan li gii thiu Phàn Ô Kỳ vi Kinh Kha.
Li mt hôm Thái t m tic đãi Kinh Kha Hoa Dương Đài, có cho m nhân hu h, gy đàn giúp vui. Kinh Kha thy hai bàn tay ca m nhân trng mut, thoan thoát chy trên nhng đường tơ, vi buc ming khen:
– Tht là tay tiên. Đp làm sao !
Lúc tan tic, ni th dâng Kinh Kha mt hp ngc. Kinh Kha m ra xem, thì đó là hai bàn tay ca m n mà Thái t Đan sai cht, đem biếu Kinh Kha.
Kinh Kha than:
–  Thái t Đan đãi ta như thế y, du chết cũng chưa tr được ơn sâu !”

Ngày nay đc đon văn y, chúng ta không thy xúc đng như Kinh Kha, mà ni gin vì ti sao Thái t Đan tàn bo đến thế. Thái t Đan tàn bo có kém chi Tn Thy Hoàng. Thy Hoàng sai b con ca Lao Ái và m mình là Triu Cơ vào bao, ri đp chết, còn có lý do. Thái t Đan vì mun Kinh Kha tr thù cho mình, ch vì mt li khen bàn tay đp mà giết m nhân vô c, tht tàn bo?  Sao Thái t Đan không tng Kinh Kha m n, mà li cht tay m n như con nga, con heo vy?  Đâu là lòng nhân ?!
Nguyn Du chê Kinh Kha không bng D Nhượng. D Nhượng hy sinh thân mình báo thù cho ch, còn Kinh Kha đi thích khách Tn Thy Hoàng ch vì có người biết đến mình, và vì s đi đãi tha ma. Kinh Kha ch là mt con ri, hành đng không vì tm lòng trung dũng (dit k tàn bo, phò người đc đ) đâu có hy sinh vì dân tc, mà hành đng ch vì s mua chuc và kích đng ca Đin Quang, ca Thái t Đan. Hành đng ca Kinh Kha không có  Trí,  mà ch vì Danh. Không có lòng Nhân, mà ch có Bo lc  đi vi Bo lc. Cái Dũng ca Kinh Kha ch là cái dũng ca k b  mi ngon tha ma, cám d mà hành đng.
Đây là trích đon bài thơ ch Hán ca Nguyn Du, phn chê bai Kinh Kha.
Thn dũng ngh nhiên duy đc quân.
Đ đc Đin Quang khinh nht vn.
Kh liên vô cô Phàn Ô Kỳ,
Dĩ đu tá nhân vô hoàn thì.
Nht triêu ung sát tam lit sĩ,
Hàm Dương thiên t chung nguy nguy.
(KINH KHA C LÝ – Thơ ch Hán Nguyn Du)

Liu thân ch vì k biết mình,
Hung được Đin Quang t đâm c.
Khá thương Phàn Kỳ chng ti chi.
Đem đu cho mượn chng hoàn gì.
Mt sm chết oan ba lit sĩ.
Hàm Dương, Thiên t vn uy nghi.
(Nht Uyên dch)
(Theo Tiến sĩ  Phm Trng Chánh)

  1. KINH KHA võ lược tm thường
Trong S KÝ ca Tư Mã Thiên có chép:
[… Tn Thy Hoàng:
–  Ly bàn đ Vũ Dương cm đưa lên đây.
Kinh Kha  dâng lên. Vua Tn ln m ra xem, m gn hết thì lòi chuôi con dao try th. Kinh Kha tha dp, tay trái nm tay áo vua Tn, tay phi cm try th đâm. Nhát đâm ht. (hành đng ca Kinh Kha không dt khoát, th pháp không chính xác).  Vua Tn hong s,  đng pht dy, tay áo đt ri. Vua Tn tut kiếm, kiếm dài vướng v. Lúc by gi hong ht, kiếm li cht quá nên không rút ra ngay được. Kinh Kha đui theo vua Tn, vua Tn chy quanh ct tr (vua trang phc thường rườm rà, nên không nhanh nhn vy mà Kinh Kha cũng không th nào đui kp, chng t thân pháp ca Kinh Kha có vn đ, không linh hot). Bn triu thn đu kinh ngc, vì s vic xy ra bt ng nên không ai gi được bình tĩnh. Theo phép nước Tn, các quan chu trc trên đin không được mang theo binh khí. Các Lang Trung cm binh khí đu đng sp hàng dưới đin, nếu không có chiếu gi thì không được lên. By gi đang lúc gp, không kp gi nhng người cm binh khí dưới. Vì vy Kinh Kha đui theo vua Tn, các quan cung quýt, không có gì đ đánh tr li, ch ly tay không mà đánh Kinh Kha. Lúc by gi viên thy thuc đng hu, tên là H Vô Thư, ly túi thuc cm trong tay ném Kinh Kha. Vua Tn c vòng quanh cái ct mà chy, cung quýt không còn biết phi làm thế nào. Bn t hu nhc:
– Đi vương, đy kiếm ra phía sau lưng.
Vua Tn đy kiếm ra sau lưng, tut chém Kinh Kha, cht đt đùi bên trái. B thương, Kinh Kha phóng con dao try th, nhưng không trúng vua Tn (li thêm mt chi tiết rt đt giá phn ánh rõ nét nht v th, cước pháp ca Kinh Kha, c cm dao chy theo, không h có phn ng ca quyn cước), trúng cái ct đng (ngày nay trong các bc ha Kinh Kha thích Tn đu v cây try th ghim vào ct là thế). Vua Tn chém tiếp, Kinh Kha b tám vết thương, t biết công vic không xong bèn ta vào ct mà cười, ngi xm mà mng:
–  Vic này không thành là vì ta mun bt sng nó (li nói rt ngo mn, khoác lác), buc nó phi nhn li tr li các đt đai đã chiếm ca chư hu, đ ta được báo đáp Thái t. ]
Qua nhng li trên, rõ ràng chúng ta thy Kinh Kha ch là tên khoác lác, võ thut  t hi !

LUN ANH HÙNG
“Anh hùng là hành đng ca mt người vì đi cuc không xem s sng chết ca mình là quan trng tuyt đi, sng vì tha nhân, hy sinh vì dân tc, cho dù có phi chết thì vui lòng đón nhn. Khi bàn đến hai t “anh hùng” thì ý nim thành công không nm trong thuc tính đnh nghĩa cho t đó. Th tra hai t Heros trong các b Encyclopedia thì biết. Đông Tây đu đnh nghĩa như thế”  (Laiquangnam)(1)
Suy gm chuyn  KINH KHA, ta thy ông ta đâu phi là người anh hùng. Như Nguyn Du đã chê bai: Kinh Kha đi thích khách Tn Thy Hoàng ch vì có người biết đến mình và vì s đi đãi tha ma. Kinh Kha ch là mt con ri, hành đng không vì tm lòng trung dũng  (dit k tàn bo, phò người đc đ), đâu có hy sinh vì dân tc, mà hành đng ch vì s mua chuc và kích đng ca người khác.
Ti sao ông ta  li được nhiu người làm thơ, hát ca đ ca tng, vinh danh?!
Anh hùng là như Đng Dung ca VIT NAM ta đây:

Quc thù v báo đu tiên bch
K đ Long Tuyn đái nguyt ma.
(Đặng Dung)

Thù tr chưa xong đu đã bc,
Gươm mài bóng nguyt biết bao rày.

Xin mi các bn tìm hiu k v v ANH HÙNG đáng kính này cùng bài thơ CM HOÀI (Ni nim hoài bão) ca ông. (1)
Mc dù vua Trn Gin Đnh Đế đã u mê giết tướng Đng Tt, cha Đng Dung, thế mà ông vn vì nước quên thù nhà, lãnh đo cuc kháng chiến chng li cuc xâm lng ca Trương Ph (tướng nhà Minh)
S liu cho biết:
“Minh Thành T Vĩnh Lc ch đo cho Trương Ph (năm 1406), trong ln xut binh th hai,   huy đng 80 vn quân dân binh các loi, quyết tâm làm c nước ta và xóa sch đt nước này trên bn đ thế gii.
Các v anh hùng (dưới s lãnh đo ca Đng Dung) đã đánh nhau ròng rã trên dưới by năm (1407-1413) vi mt binh lc hơn hn mình. Có lúc h cũng đã thng nhiu trn ly lng, tưởng chng như đã thng, nhưng dài hơi thì cuc đ sc đã không cân sc. Than ôi! h đã bi trn!. Trên đường b bt đưa v Yên Kinh ( Bc Kinh ngày nay) đ làm nhc, vua tôi Đng Dung đã ca hát như không có chuyn gì xy ra, thng bi là l thường tình đi vi người tráng sĩ mt khi h đã toàn tâm toàn ý , hết lòng, hết sc vì dân tc. Đng Dung, trong vai trò lãnh đo cuc kháng chiến, đã ngâm cho vua tôi nghe khúc ca cm khái này, va ngâm va gõ nhp xung ván g thuyn, cùng vui và sn sàng đón nhn mi s tr thù tàn bo ca k thù. Dân tc ta đâu còn l gì s tra tn đy thú tính ca người Tàu đi vi dân b tr.
S k rng: Đng Dung vn coi cái chết nh như lông hng, ông thường ngâm vang cho các chiến hu cùng nghe bài thơ này. “Nhóm quý Ông” cùng nhau gõ ván thuyn gi nhp. Lính canh xem H khác gì như cá nm trên tht, nay cam đành s phn. H không còn my ngày trên thế gian. Bn lính canh lơ là và tr nên d chu là lúc “quý Ông” lp mưu, xin lính canh đựợc chút không khí đ th, do bi có người đang m. Bt ng, k trước người sau, cùng nhào xung bin t trm qua ô ca va m ra.
Mt thiên anh hùng ca lm lit, mt cái chết ca mt tp th kiêu hùng trong dòng s Việt. (Laiquangnam)(1)
Đây là  bài thơ CM HOÀI (Ni nim hoài bão) ca Đng Dung.
Bài thơ này là mt bn anh hùng ca mang tâm trng v thế s, trong y th hin rõ phong cách ca người tráng sĩ, người anh hùng trong cơn quc nn.

CM HOÀI
Thế s du du ni lão hà
Vô cùng thiên đa nhp hàm ca
Thi lai đ điếu  thành công d
Vn kh  anh hùng m hn đa
Trí chúa hu hoài phù đa trc
Ty binh vô l vãn thiên hà
Quc thù v báo đu tiên bch
K đ Long Tuyn đái nguyt ma.

Tạm dịch nghĩa
NI NIM HOÀI BÃO
Thế s mang mang lại tui già
Thiên h thì vô cùng hãy nhp vào mà hát hàm ca
Thi đến bn đ t, bn câu cá cũng thành công d dàng
Thi qua anh hùng cũng đành nut hn
Hết lòng vì chúa có hoài bão xoay trc đt
Ra giáp binh không li kéo ngược dòng sông ngân hà
Thù nước chưa báo thì đu bc trước
Bao thi qua đi trăng mà mài kiếm long tuyn.

Đc bit là câu 3 và câu 4:
Thi lai đ điếu* thành công d
Vn kh anh hùng m hn đa
………..
* đ điếu:  đ là người đ t, ch Phàn Khoái, chiến hu ca Hán Lưu Bang; điếu là người đi câu, ch Hàn Tín, đi tướng ca Lưu Bang. C hai giúp Lưu Bang xây dng nhà Hán (dưới mt Đng Dung c hai đu là bn bn tin, đ tiu tt)
………..
– “Thi lai đ điếu thành công d”: Truong Ph thoát chết là nh may mắn khi Đặng Dung nhy lên thuyền cùng toán người nhái, vì nhìn không ra ai là Trương Phụ nên hn đã thoát.
S liu chép:
“Chuyn khó tin trong binh s thế gii, trường hp hy hu này duy ch có trong quân s Đi Vit. Khi v tướng tư lnh li là cm đu toán người nhái cm t rt gn nh đánh thng vào sào huyt k t thù. Vic t chc đã xong đi ngày G s đến. Cơ hi đến, vào tháng 9 được biết quân Trương Ph vào đến Thun Hóa, và kéo binh tp kết vào ngã ba sông này đ t chc cuc săn đui vua quan Hu Trn đang đóng quân trên b. Quan thái phó Nguyn Súy và quan đi tư mã Đng Dung na đêm chia quân đến đánh Trương Ph. Quan thái phó Nguyn Súy dùng thuyn nh đánh nghi binh, gic Minh trào v phía Nguyn Suý, và tha lúc đó Quan tư mã Đng Dung lao mình xung nước trước, hơn mươi chiến sĩ cm t quân lao theo sau. H bơi nhanh v phía thuyn ln nht, sáng nht trên sông. T du hiu ca Đng Dung, bn h leo lên được thuyn ca Trương Ph, dùng đon đao tht l các tên lính trên sàn. H nhào vào tên mp mp nht, phương phi nht và đã bt sng tên này, lôi y xung nước. Y la lên. Do vì không biết thường ngày tên Trương Ph mc qun áo gì, do chưa thy mt k thù ln nào, nên h đã bt lm. Tha cơ Trương Ph lp tc nhy xung sông ly cái thuyn con mà chy thoát.”
(Laiquangnam)(1)
– “Vn kh anh hùng m hn đa”:   Người Đi tư mã , Tổng tựnh mà chu dẫn quân đi thích khách k chỉ huy đch, xưa nay trên chiến trường chưa h có , đó là hành đng anh hùng .
Xin lp li nghĩa hai câu trên:
Thi đến bn đ t, bn câu cá cũng thành công d dàng
Thi qua anh hùng cũng đành nut hn

Chính câu 3 và câu 4 trong nguyên tác đã gây biết bao nhiêu cm xúc cho người thi nay. C Phan kế Bính năm xưa đã dch:
Bn tin gp thi lên cũng d,
Anh hùng l bước ngm càng cay. (Phan kế Bính )
Đng Dung cũng cho Trương Ph, người đã thng ông, và c đt nước ca Trương Ph cùng là x s bn tin cc kỳ.” (2)
V anh hùng ca Vit Nam ta tài đc vn toàn như thế sao chúng ta không hát ca đ vinh danh, mà li đi ca tng mt ông “nước l” tm thường!
V chuyn các vĩ nhân tm c quc tế như NGUYN TRÃI (tin cha) (3) , BÀ TRƯNG (tr thù chng) (4) Trn Hưng Đo (quên thù riêng), Lý Thường Kit (bn hùng văn Hch Tướng Sĩ)(5). v.v..chúng ta nên suy gm, trân trng và vinh danh.

HA THƠ ĐƯỜNG
T bài “Dch Thy Tng Bit”, nhiu bn thơ, trong đó có thi sĩ kiêm nhà bình thơ Diên Hng Dương ha, ri thách Nguyên Lc ha theo. Nguyên Lc tôi bt buc phi hoa li. Đây là thơ ha:
Xin được ghi li nguyên tác

Dch Thy Tng Bit
Th đa bit Yên Đan
Tráng sĩ phát xung quan
Tích thi nhân dĩ mt
Kim nht thy do hàn.
  1. Diên Hng Dương ha thơ:
Kh niên tráng sĩ bit
Dch Thy hàn căm căm
Kim nht vng c quc
Bch đu tâm bt trm.

Anh hùng xưa ra đi
Nước sông Dich lnh căm (*)
Hôm nay nh c quc
Bc đu lòng không an
(Nguyên Lc lược dch)

  1. Nguyên Lc ha thơ:
Kh niên mc sĩ bit
Đông hi hàn căm căm
Kim nht vng c quc
C nhân h vô âm!

Kim nht vng c quc
C nhân … bt kh tm!

CÙNG SĨ  xưa ra đi
Nước bin Đông lnh căm
Nay nh v c quc
Người xưa gi bit tăm

Nay nh v c quc
Người xưa …ơi nơi nào?! (không th tìm!)

(Nguyên Lc lược dch)

  1. Ha thơ TÔ ĐÔNG PHA
  2. Thi sĩ Nguyn Hàn Chung:
“Vng m nhân h thiên nht phương”
(Tô Đông Pha )
(Ngóng người đp tri ch mt phương)

  1. Nguyên Lc ha thơ:

“Vng c  nhân h đa đa phương
Mc anh hùng h nhân vô phương !”
(Nguyên Lc )

Ngóng người xưa đt nhiu hướng
Người anh hùng khn cùng không còn nơi nào đ đi!
(Nguyên Lc lược dch)

Chú ý đến 3 ch THIÊN, ĐA và NHÂN. Tri trên, đt dưới và người gia ( Qu CÀN)(6)
[ Qu CÀN là qu tt, hnh thông. Người (NHÂN) mà không có tri (THIÊN), đt (ĐA) (tri đt = QUÊ HƯƠNG) thì làm sao vui v, hnh thông (CÀN) được?! ]

Qua trên, Nguyên Lc tôi ha  Đường thi chơi cho vui cùng vi bn thơ. Tuy nhiên nhng dòng này cũng là tâm s ca k tha hương:
Kim nht vng c quc
C nhân h vô âm!
Kim nht vng c quc
C nhân … bt kh tm!

KT
Vit Nam đã sng dưới “tm ph sóng”, dưới và trong cái “bóng m” ca Trung Quc quá lâu ri. H hưởng trn nhng tia nng m, làn gió mát …; còn chúng ta, vì dưới, vì núp bóng nên ch “ăn theo”, “ăn tàn”, ch “hưởng sái”(**). Cái “sái” này cũng không thơm tho gì như ai cũng đã biết. Nếu không có chn la, chng thà hưởng “sái” ca Phuơng Tây chc còn khá hơn nhiu! Ti sao không thoát ra ?
Hàn quc (Korea), Nht (Japan) đã làm được, ti sao Vit Nam ta không?! H đã THOÁT và bây gi là ÔNG CH ca công nhân Trung Quc. Đt nước h thế nào chc ai cũng rõ !
Còn Vit Nam thì sao?
Xin các bn hãy THOÁT TRUNG và tr li vi Vit Nam yêu du ca mình! Ti sao vn chu mang cái VÒNG KIM CÔ mãi thế? Phi tháo ra ! Phi vượt lên, chng t ƯU ĐIM  riêng ca VIT NAM ! Hãy THOÁT TRUNG !
Xin nói rõ, chúng ta nên phân bit gia THOÁT TRUNG vi BÀI TRUNG. Thoát Trung nghĩa là chúng ta phi dùng trí óc phân tích cho k, đng theo “ch nghĩa by đàn”.  Không phi cái gì ca Trung Quc là hít hà khen ngi , cũng làm răm rp theo. Phi chn lc, gi ly cái hay (nó là tài sn chung ca nhân loi) và loi b cái d, cái gì không hp vi Vit Nam.
Thoát Trung  không phi là Bài Trung, kỳ th người dân Trung quc. Ch nhng k kém hiu biết mi làm vic ny!
Rt mong thay!

Nguyên Lc     2017     
—————————————————————————————— ————————
Tham kho:  S Ký Tư Mã Thiên (bn dch ca Nguyn Hiến Lê), Đi Vit s ký toàn thư, Laiquangnam, TS Phm Trng Chánh, Nguyn Đc Ngc Phương, Thi Vin, Wikipedia…
Ghi chú:
(*) “căm căm” là tiếng Nôm, hai chú DHD đnh dùng là “băng băng” đưa vô thơ không hay nên DHD đc luôn căm căm nghe se st hơn. Và xét v âm thanh cũng gn nhau ! NL đùa DHD nên dùng “căm căm” đ ha. Đúng ra là “lm lm” [凛凛, lẫm lẫm là lnh lm lm , rét căm căm ]
(**) Sái: dùng theo nghĩa “Sái thuc phin”: phn cht đen còn li khi người ta đã hút hết thuc  (hút hết cái tt, cái ngon)
(1) LUN ANH HÙNG
(2) Cm Hoài  (Ni nim hoài bão) – Đng Dung:
(3) Khi cha (Nguyn Phi Khanh) b gii sang Trung Quc, Nguyn Trãi đã theo cha lên ca i và t ý mun đi theo hu h, nhưng Nguyn Phi Khánh không đng ý và khuyên ông nên v lo cu nước báo thù nhà. Sau NGUYN TRÃI đã giúp L LI đánh tan quân Mình, giành đc lp cho đt nước. (Wikipedia)
(4) Do chính sách đng hóa gt gao và bóc lt hà khc ca nhà Đông Hán đi vi người Vit ti Giao Ch đương thi, các Lc tướng người Vit liên kết vi nhau đ chng li nhà Hán. Trưng Trc kết hôn vi con trai Lc tướng Chu Diên là Thi Sách, hai nhà cùng có chí hướng chng Hán. Khong năm 39-40, nhm trn áp người Vit chng li, Thái thú Tô Đnh giết Thi Sách.
Trưng Trc và các Lc tướng càng căm thù, cùng Trưng Nh mang quân bn b v gi Hát Giang nay là xã Hát Môn huyn Phúc Th, Hà Ni. Sau mt thi gian chun b, tháng 2 năm 40, Trưng Trc cùng Trưng Nh chính thc phát đng khi nghĩa chng li nhà Đông Hán. Cuc khi nghĩa được s hưởng ng ca nhiu đi quân và nhân dân các nơi thuc Âu Lc và Nam Vit cũ. Quân Hai Bà đánh hãm tr s Luy Lâu. Tô Đnh phi chui tr đng trn chy v Trung Quc. Các qun Nam Hi, Cu Chân, Nht Nam, Hp Ph đu hưởng ng. Hai bà ly được 65 thành Lĩnh Nam.  Trưng Trc t lp làm vua, xưng là Trưng N Vương (hay Trưng Vương). (Wikipedia)
(5) Hch Tướng Sĩ – Lý Thường Kit
(6) Nguyên Lc – Qu Dch: Cách Lp Và Gii Đoán