Search This Blog

Sunday, May 12, 2019

Những cuộc điều tra luận tội Tổng thống trong lịch sử Mỹ 

Trọng Đạt

image.png
”...Dân chủ nên ôn hòa hơn, nay chưa có lãnh tụ hợp thời, trước mắt phải tìm ra nhà lãnh đạo, có đường lối xây dựng sao có thể dành được cảm tình của cử tri hơn là lang thang trên con đường vô định...”
bonvi_tongthong_bi_danhac
Trước khi luận tội một ông Tổng Thống người ta phải mở cuộc điều tra. Hiến pháp qui định Phản quốc và Tham nhũng hối lộ là hai trọng tội để Đàn hặc, truất phế một Tổng thống. Trên thực tế các Tổng thống đã bị Đàn hặc vì những tội khác như cản trở công lý, nói dối... Đàn hoặc (theo tự điển Hán Việt của Đào Duy Anh Đàn hặc nghĩa là Luận tội một ông quan) là kết tội rồi truất phế ông Tổng Thống.
Hiến Pháp cũng ghi thêm một cách mơ hồ những tội lớn, nhỏ khác.
Tôi đã viết trong bài Chuyện Truất phế Tổng Thống Hoa Kỳ nay chỉ xin nhắc sơ vấn đề tại đây. Chỉ có Hạ Viện mới có quyền làm thủ tục truất phế, chỉ cần hội đủ đa số. Sau đó chuyển lên Thượng viện xét xử, Chủ tịch Tối cao pháp viện chủ tọa, tại đây phải có 2/3 (hai phần ba) tức 67 phiếu đồng thuận, nó cần hội đủ 2/3 số phiếu của Thượng viện để truất phế ông Tổng thống. Số phiếu đòi hỏi này này rất cao khiến Quốc Hội rất khó truất phế một ông Tổng thống do dân bầu lên (1) Chuyện Đàn hặc, truất phế một ông Tổng thống Mỹ khó khăn vô cùng không đơn giản tí nào.
Trong lịch sử Mỹ đã có 4 vị bị đàn hặc nhưng thực tế chưa có ai bị truất phế (remove a president from office).
Từ ngày lập quốc tới nay chỉ có 3 vị bị Luận tội, Đàn hặc trong đó hai vị khi lên Thượng Viện không hội đủ 2/3 số phiếu và một vị biết là sẽ mất chức nên vội từ chức. Nay năm 2019 lại có thêm một trường hợp thứ tư nữa là Tổng thống Donald Trump nhưng chỉ mới bị mở cuộc Điều tra chứ chưa Luận tội.
Tôi xin nói theo thứ tự thời gian và trước hết Tổng thống Andrew Johnson bị đàn hặc năm 1867. (2)
Trường hợp thứ nhất
andrew_johnson
Tổng thống Andrew Johnson
Ông là Tổng thống thứ 17 của Hoa Kỳ từ 1865-1869.
Ông là phó của Tổng thống Abraham Lincoln và lên thay thế Lincoln khi ông này bị ám sát. TT Andrew Johnson bị buộc tội vi phạm luật Giới hạn quyền Tổng thống (Tenure of Office Act năm 1867), nó đòi hỏi Tổng thống muốn cách chức một ông Bộ trưởng phải có sự chấp thuận của Thượng viện. Ba ngày sau khi ông đuổi Bộ trưởng chiến tranh, hôm 24-2-1868 Hạ viện Đàn hặc ông, nhưng khi lên Thượng viện ông thoát vì chỉ thiếu một phiếu để đủ 2/3 số phiếu, họ bầu lại ba lần nhưng ông vẫn thoát.
Trường hợp thứ hai
richard_nixon03
Tổng thống Richard Nixon
Ông là Tổng thống Hoa Kỳ thứ 37 của Hoa Kỳ từ 1969-1974
Vụ Watergate đã khiến TT Nixon phải từ chức để khỏi bị truất phế. Năm nhân viên được cho là người của Nixon đã đặt máy nghe lén đảng Dân Chủ tại khu nhà Watergate từ 1972. Báo Washington Post nắm được vụ bê bối (tháng 6-72) và tố cáo trước dư luận. Vụ này ngày một lớn dần, những người phản chiến, đảng đối lập làm ầm ĩ, một năm sau thì tình hình vô cùng nguy hiểm. Từ giữa năm 1973 Nixon chối cãi, cho xóa băng ghi âm, tháng 10 ông cách chức vị luật sư điều tra Watergate. Tỷ lệ ủng hộ Nixon xuống thấp, ngày 9- 5-1974 Hạ viện mở điều trần luận tội Nixon. Đầu tháng 8 các chức sắc Cộng Hòa tại Quốc hội cho Nixon biết nếu bị đàn hặc, tại Thượng Viện ông sẽ chỉ được 15 phiếu, chắc chắn sẽ bị Impeach, truất phế nên ông từ chức ngày 9-8-1974. TT Nixon được coi như là người duy nhất bị truất phế (cho dù ông từ chức trước).
Nixon bị đàn hặc vì nghe lén, cản trở công lý, nói dối với người dân... nhưng nghe lén không phải là một tội gì lớn lao, TT Lyndon Johnson (Dân Chủ) năm 1968 cũng cho nghe lén ứng cử viên Nixon (Cộng Hòa) trong cuộc tranh cử Tổng thống Mỹ tháng 11 năm 1968. Ông đã cử bà Anna Chennault sang Sài Gòn khuyến khích ông Thiệu không dự hòa đàm Paris (mới mở) có lợi cho Dân Chủ. Sử sách cũng đã ghi rõ TT Johnson cho FBI, CIA nghe lén điện thoại của Anna Chennault với VNCH để theo dõi (3). TT Johnson cho FBI, CIA nghe lén đối lập thì chẳng ai nói tới, Nixon cho nghe lén bị tố cáo ầm ĩ, bị phát động truất phế, bêu xấu. Sở dĩ như vậy vì Dân chủ suốt thời chiến tranh VN họ đều nắm đa số cả hai Viện tại Quốc hội với tỷ lệ rất cao, họ nắm vững cả phong trào Phản chiến, Truyền thông nên tha hồ làm mưa làm gió:
- 1960 Hạ viện Dân chủ 262 ghế (60%) Cộng hòa 175 ghế
   Thượng viện DC 64 (64%), CH 36
- 1968 HV DC 243 (64%) CH 36 - TV DC 57 (57%) CH 43
- 1972 HV DC 242 (56%) CH 192 - TV DC 57 (57%) CH 43
- 1974 HV DC 291 (57%) CH 144 (40%) - TV DC 60 (60%) CH 38
Năm 1972 Dân chủ thảm bại trong cuộc tranh cử Tổng thống, Nixon đại thắng 96% phiếu cử tri đoàn (520/17) tại 49 tiểu bang, McGovern (Dân chủ) chỉ thắng tại tiểu bang quê nhà, nhục nhã đến thế. Vì thua quá đau nên Dân chủ phải tìm cách trả thù cho bõ tức.
Trường hợp thứ ba
bill_clinton
Tổng thống Bill Clinton
Ông là Tổng thống Hoa Kỳ thứ 42 từ 1993-2001
Bị Hạ viện Luận tội ngày 19-12-1998 vì nói dối qua vụ bê bối tình dục tại tòa Bạch Ốc với cô sinh viên thực tập Lewinsky. Bill Clinton bị đàn hặc vì nói dối và cản trở công lý, Thượng viện tha tội cho ông ngày 12-2, với tỷ lệ phiếu bầu 55/45 và lần bầu lại 50/50, rất xa số phiếu đòi hỏi 2/3 tức 67 phiếu.
Clinton nhận tội và xin lỗi đại chúng:
“Thực ra tôi có liên hệ với cô Lewinsky và việc làm này sai. ... tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm”
Trước khi có cuộc điều tra ông thề trước tòa và chối bai bải không có liên hệ gì tới cô này nhưng sau khi điều tra và có chứng cớ rành rành nên ông đổi giọng nhận tội.
Thời điểm này Cộng Hòa giữ đa số tại Lưỡng viện: Hạ viện họ giữ 51% và Thượng viện 55%, tuy nhiên không đủ mạnh để được 67 phiếu Thượng viện. Cộng Hòa phát động Luận tội Clinton để trả thù cho TT Nixon bị Dân Chủ Luận tội trong vụ Watergate năm 1974.
Như đã nói trên vụ Watergate xảy ra khi Quốc hội nằm trong tray Dân chủ suốt thời kỳ Chiến Tranh VN từ đầu thập niên 60 (Kennedy) cho tới giữa thập niên 1975. Họ lại được Truyền thông báo chí cũng như Phản chiến ủng hộ mạnh khiến phong trào chống Nixon mạnh như vũ bão, ông biết chắc sẽ bị truất phế đành phải từ chức cho đỡ nhục.
Sau đó ít năm khi mà ảnh hưởng của Dân chủ đã nhạt dần, người dân suy xét lại thấy công lao của Nixon đối với nước Mỹ quá lớn: ông đem quân về nước, thực hiện Hòa bình trong danh dự ít ra Đông Dương không sụp đổ khi rút lui, trái với Dân chủ muốn vứt bỏ để chạy mặc cho giải đất này sụp đổ. Ngoài ra ông đã thực hiện được nền hòa bình lâu dài cho Hoa Kỳ, tháng 2-1972 ông hòa được với Trung Cộng, tháng 5-1972 ông hòa được với Nga giúp cho cả Mỹ và thế giới sống trong một nền hòa bình lâu dài. Ngay cả những kẻ đã xỉ vả, phỉ báng Nixon, lật đổ ông vẫn được hưởng nền hòa bình do chính ông mang lại.
Người ta thấy đây chỉ là một cuộc trả thù hèn hạ, mang tính phá hoại hơn là xây dựng. Tội nghe lén chẳng có gì phải lên án, chính TT Lyndon Johnson đã cho các cơ quan tình báo nghe lén Nixon tháng 10 và tháng 11-1968, sử sách còn ghi rõ ràng. Ngay trên Wikipedia cũng ghi đầy đủ, nay ai cũng đều biết cả, nhưng không thấy ai lên án Johnson. Ông này sa lầy trong cuộc chiến, chẳng có tí uy tín nào, có xỉ vả, truất phế ông cũng bằng thừa.
Sau thập niên 70 khi mà cuộc chiến Đông Dương đã lùi vào quá khứ, Lập Pháp Dân Chủ cũng theo đó lùi vào dĩ vãng, Cộng Hòa lại nắm Quốc hội dưới thời các TT Clinton, Bush con, Obama... và người ta càng thấy rõ hơn cuộc Luận tôi, truất phế (Impeach) TT Nixon năm 1974 là một sự sai lầm lớn, chỉ là cuộc trả thù Đảng phái, ngoài ra không có gì khác, kể từ đây nước Mỹ sẽ không bao giờ có Luận tội, người dân không muốn như vậy.
Trước đây trong thời Chiến tranh VN người ta ủng hộ phản chiến, nay bọn này lại bị khinh thị thậm chí còn bị coi là phản quốc như Jane Fonda phải cúi đầu tạ tội, trốn chui chốn lủi. Cựu Ngoại trưởng John Kerry ứng cử Tổng thống ngày 2 tháng 11-2004 với ông Bush con đã thua cuộc, cử tri hỏi Kerry : Ông đã chống chiến tranh, nay ông có đủ tư cách làm Tổng Tư lệnh quân đội không? Bọn phản chiến hiện bị đánh giá thấp. Truyền thông báo chí nay cũng hết thời.
TT Clinton không phải được tha vì tội nhẹ, ông cũng đã làm ô uế Tòa Bạch ốc, mất thể diện Quốc gia, cũng nói dối, bội thệ, cản trở công lý, cũng không phải Cộng Hòa không vận động được Quần chúng, Truyền thông ... mà vì người dân quá chán cái trò Luận tội, truất phế như đã diễn ra năm 1974 nó chỉ là trò Đảng phái trả thù đánh phá nhau một cách tồi tàn, hèn hạ.
Trường hợp thứ tư
donald_trump09
Tổng thống Donald Trump
Ông là Tổng thống Hoa kỳ thứ 45, vào Tòa Bạch Ốc từ tháng Giêng năm 2017, ông hiện đang bị Công tố viên chính phủ Mueller Điều tra Luận tội thông đồng với Nga trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2016.
Cuộc điều tra này chắc quí vị độc giả đều biết cả, theo tin Reuters Bộ trưởng Tư Pháp William Barr hạ tuần tháng 4-2019 báo cáo ông Mueller đã kéo dài gần hai năm với hàng nghìn trát đòi hầu tòa, hàng trăm lệnh khám xét, thẩm vấn... Công tố viên xác nhận Nga đã tài trợ các nỗ lực can thiệp vào cuộc bầu cừ Tổng thống Mỹ năm 2016 để giúp cho Donald Trump thắng bà Clinton, tuy nhiên cuộc điều tra cũng kết luận không có sự thông đồng từ Ban vận động của ông Trump hay bất cứ người Mỹ nào.
Nay nội bộ Dân chủ đang có hai khuynh hướng chia đôi, một bên muốn Luận tội, đưa ra Hạ viện truất phế TT Trump, và một phía không chủ trương như vậy vì sợ phản ứng ngược của người Mỹ.
Chúng ta hãy so sánh cuộc Điều tra của công tố Viên năm 2017 và các cuộc Điều tra, Luận tội kề trên
Trường hợp thứ nhất TT Andrew Johnson bị Quốc hội Luận tội, Đàn hặc cuối tháng 2-1868 vì vi phạm Luật Giới hạn quyền Tổng thống. Sự vi phạm rõ ràng có chứng cớ, không phải điều tra mất nhiều thời gian, ông thoát nhờ may mắn
Trường thợp thứ hai TT Nixon bị điều tra vì nguyên do rõ ràng, năm người nhân viên của Tòa Bạch Ốc đã bị an ninh bắt vì nghe lén đảng đối lập. Cuộc điều tra điều của Luật sư có phần nguy hại, Nixon cách chức ông này, cản trở công lý rõ rệt.. trước khi từ chức (9-8-74) mấy tháng, vào tháng 5-74 ông thừa nhận đã nói dối người dân.
Cuộc điều tra Nixon có bằng chứng rõ ràng, ông nói dối và cản trở công lý.
Cuộc điều tra luận tội TT Bill Clinton cũng vậy, có bằng chứng rõ ràng nhưng không tiện nhắc lại vì nó quá tục tĩu, dơ bẩn. Bill Clinton đã thừa nhận nói dối, bội thệ trước tòa và xin lỗi người dân
Nhưng cuộc điều tra của Công tố viên Mueller năm 2017 thì khác hẳn, kéo dài quá khiến người ta ngao ngán không biết bao giờ mới dứt. Bắt giam nhiều người, truy tố hết người này sang người khác với hàng nghìn trát đòi hầu tòa, hàng trăm lệnh khám xét thẩm vấn.....
Các cuộc điều tra Luận tội Tổng thống từ thời TT Andrew Johnson năm 1868, TT Nixon năm 1974, TT Bill Clinton năm 1998 kể trên người ta không làm những trò này. Các cuộc điều tra ấy căn cứ vào những chuyện có thật, người thật việc thật và các vị ấy đều đã nhận trách nhiệm.
Trong khi các cuộc điều tra trước rõ ràng minh bạch, căn cứ vào những tin tức có thật thì cuộc điều tra của Mueller căn cứ vào những chuyện rất mơ hồ: Nga can thiệp vào cuộc bầu cử khiến bà Clinton thua và nhờ đó mà ông Trump thắng, Ban vận động tranh cử của Donald Trump có thông đồng với Nga trong vụ này!!
Nay Bộ trưởng Tư Pháp William Barr cho biết Mueller sau gần hai năm điều tra không thấy tăm hơi gì mà vẫn tiếp tục điếu tra như thế có mục đích gì? và Bộ Tư Pháp sẽ cho điều tra chính bản thân Mueller cũng như cuộc điều tra mờ ám của chính ông.
Cuộc điều tra Mueller dựa vào những tin tức mơ hồ, vô căn cứ:
Sở dĩ bà Clinton và Dân chủ năm 2016 không thắng cử được vì nhiều lý do rất rõ rệt:
  - Đảng Dân chủ đã làm 2 nhiệm kỳ từ 2008-2016, không thể làm thêm một nhiệm kỳ nữa. 63 năm từ thời TT Eisenhower tới nay chỉ có một trưởng hợp đặc biệt duy nhất một đảng làm 3 nhiệm kỳ dưới thời TT Reagan (Cộng hòa) từ 1981-1989, vì uy tín của ông quá lớn nên phó TT Bush cha nhờ đó kéo thêm một nhiệm kỳ từ 1989-1993.
  - Người dân Mỹ không muốn cho gia đình Clinton trở lại tòa Bạch Ốc, họ cũng không muốn gia đình nhiều tai tiếng này làm ô uế dinh cơ một lần nữa. Họ đã hai lần từ chối gia đình Clinton từ năm 2008 và nay 2016
  - Bà Clinton không có chính sách ra hồn, chỉ trần sì có chính sách Nữ Tổng thống đầu tiên. Năm 2008 bà bị Obama hạ vì chủ trương “Change? Yes we can” và nay 2016 vì chủ trương đem Job về của Donald Trump.
Nay nội bộ Dân chủ chia rẽ, những người quá khích vẫn đòi phải Luận tội ông Trump, nhóm kia không muốn thế vì sợ phản ứng ngược của người dân. Từ sau khi giành được đa số Hạ Viện, Dân chủ đánh phá Cộng hòa dữ dội ra mặt để làm mất uy tín của đối phương khiến ngay nội bộ của họ còn phải than phiền. Đài MSNBC, một đài Dân chủ cách đây một tháng rưỡi đã nói nếu đảng ta (Dân chủ) không có chính sách xây dựng nước Mỹ mà chỉ đánh phá không những năm 2020 không lấy được Hành pháp mà ngay cả năm 2024 chưa chắc đã lấy lại được Tòa Bạch Ốc, đài CNN (Dân chủ) cũng nói vậy.
Nếu Dân chủ tấn công Cộng hòa bây giờ là điều thất sách, trên nguyên tắc khi yếu phải phòng thủ, khi mạnh mới tấn công, nay Dân chủ rất yếu.
Trong phần nói về bầu cử giữa nhiệm kỳ trên Wikipedia
(United States midterm election - Wikipedia) họ đưa ra một danh sách các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ từ 1910 cho tới năm 2014 và kết luận trong những cuộc bầu cử Midterm từ Thế chiến thứ Hai đến nay, đảng của ông Tổng Thống mất trung bình 30 ghế Hạ Viện và Thượng Viện chỉ có 5 trường hợp đảng của TT chiếm thêm ghế tại một viện và hai trường hợp chiếm cả hai viện
Như ta thấy trong cuộc bầu cử Giữa nhiệm kỳ 2018 vừa qua, Dân chủ chỉ thắng được vài chục ghế Hạ Viện, không lấy được một ghế Thượng viện nào, Cộng hòa lấy thêm ghế và giữ đa số Thượng viện. Trong khi đó năm 2010 trong cuộc bầu cử Midterm thời Obama, Cộng Hòa đã lấy được 66 ghế (sáu mươi sáu) Hạ viện và 6 ghế Thượng Viện, tổng cộng 69 ghế (sáu mươi chín)
Đã yếu thế lại hung hăng đánh phá sẽ không mang lại lợi ích gì hơn là làm mất lòng dân. Nay phía Cộng hòa ngày càng mạnh, họ không ngờ nay đã thực hiện nhiều tiến bộ lớn về kinh tế: Bản tin TV cho biết Tăng trưởng Growth lên rất cao trong quí một 3.2%, thêm được 260,000 việc làm, tỷ lệ thất nghiệp xuống 3.6, thấp nhất trong vòng 55 năm qua...người dân chỉ mong có thế, đối với họ chỉ có Jobs là quan trọng
Tôi nghĩ đài MSNBC nói đúng, Dân chủ nên ôn hòa hơn, nay chưa có lãnh tụ hợp thời, trước mắt phải tìm ra nhà lãnh đạo, có đường lối xây dựng sao có thể dành được cảm tình của cử tri hơn là lang thang trên con đường vô định.
Trọng Đạt
(1) Trang VOX- Impeachment of the president, explained, (and it’s quite difficult to impeach, convict, and remove a president from office)
(2) Thought Co - List of Presidents Who Were Impeached
(3) Xin coi Chương Một của cuốn Khi Đồng Minh Tháo Chạy, Nguyễn Tiến Hưng và Việt Nam Cộng Hòa 10 Ngày Cuối Cùng (trang 41 tới 69) của Trần Đông Phong.Trên Wikipedia tiếng Anh cũng nói rõ như vậy.

Đảo chính Venezuela : Thất bại là mẹ thành công


Tổng thống Nicolas Maduro 
Tựa chính của các tuần báo Pháp kỳ này tập trung cho những vấn đề xã hội : những câu hỏi đặt ra xung quanh việc nghỉ hưu (Le Point), thụ tinh nhân tạo(L’Express), các liệu pháp mới để trị trầm cảm (L’Obs). Courrier International dành hồ sơ cho thủ tướng New Zealand, chạy tựa « Jacinda Ardern, một hiện tượng chính trị », còn báo Anh The Economist báo động « Xung đột Mỹ-Iran : Cả hai bên đều nên lùi bước ».
Đối lập Venezuela thất bại nhưng chưa thua
image.png
Về thời sự châu Mỹ la-tinh, Courrier International chơi chữ « Venezuela : Đối lập thất bại nhưng chưa thua ». Lời kêu gọi của thủ lãnh Juan Guaido, thúc giục quân đội lật đổ chế độ của ông Nicolas Maduro đã không mang lại hiệu quả, dù có được một số tác động. Cuộc chơi đã tàn chăng ? Theo tờ báo, tất cả tùy thuộc vào sự so găng giữa Washington và Matxcơva.
Tờ El Carabobeno ở Valencia ghi nhận, Nicolas Maduro đến 12 tiếng đồng hồ sau mới xuất hiện và tuyên bố vẫn đang nắm quyền. Sự trễ tràng này cho thấy tình hình không sáng sủa cho ông.
Với đối lập, tổ chức đảo chính mà không được giới tinh hoa hỗ trợ mạnh mẽ thì có thể nguy hiểm. Thách thức đối với Guaido là vừa phải cố thúc đẩy dân chúng nổi dậy, vừa dựa vào các cuộc biểu tình để giới tinh hoa quay sang phía mình. Tuy nhiên có nghịch lý ở chỗ, mục tiêu của dân chúng thường là thay đổi hẳn chế độ, hướng về dân chủ, nhưng điều này lại đe dọa giới tinh hoa.
Kadhafi và « cú lừa thế kỷ » đảo chính
image.png
Courrier International trích dịch bài « Một trường hợp điển hình về đảo chính thất bại » của The New York Times, đặt câu hỏi, yếu tố nào giúp một âm mưu đảo chính có thể xoay chuyển một đất nước hoặc ngược lại ? Theo tờ báo Mỹ, trước hết là sự ủng hộ của toàn thể giới tinh hoa trong nước.
New York Times nhắc lại một sự kiện kỳ lạ tại Libya cách đây nửa thế kỷ. Suốt năm 1969 đã liên tục có những tin đồn về một vụ đảo chính. Đến tháng Chín, người ta thấy một số xe quân sự bao vây các tòa nhà chính phủ và trung tâm thông tin, một thông cáo ngắn đưa ra cho biết chế độ quân chủ đã sụp đổ. Các đơn vị quân đội, tin rằng cấp trên làm đảo chính, đã kiểm soát phần còn lại của đất nước mà không đổ một giọt máu. Các cường quốc nước ngoài vội vàng công nhận chính quyền mới.
Một tuần sau, một trung úy lục quân mới 27 tuổi cùng với vài chục sĩ quan cấp thấp tuyên bố đã tổ chức vụ đảo chính. Anh ta tên là Muammar Kadhafi. Đã quá muộn đối với những người Libya cho rằng mình bị lừa. Kadhafi trị vì đất nước trong suốt 42 năm sau đó.
Tờ báo dẫn lời chuyên gia Mỹ Naunihal Singh, nhận xét Juan Guaido đã phạm một số sai lầm về chiến thuật, chẳng hạn kêu gọi hành động trên Twitter. Truyền thống xưa nay cho thấy những người cầm đầu đảo chính đều phát tuyên bố trên đài truyền hình và truyền thanh quốc gia, như vậy mới thuyết phục được quần chúng là họ đã nắm quyền kiểm soát. Ông Guaido cũng kêu gọi các lãnh đạo quân đội đứng về phía mình, chứng tỏ ông đang thiếu sự hỗ trợ. Thay vì nói : « Chúng tôi sẽ chiến thắng nếu có sự ủng hộ của các bạn », lẽ ra phải khẳng định « Chúng tôi đã chiến thắng ! »
Một giải pháp ngoại giao cho Venezuela ?
image.png
The Economist đặt vấn đề « Liệu có thể đánh bật chế độ độc tài của Maduro bằng con đường ngoại giao hay không ? »
Đảo chính bất thành, nhưng ông Maduro biết rằng những rắc rối còn lâu mới chấm dứt. Hôm 2/5, ông xuất hiện tại một căn cứ quân sự ở Caracas, đòi hỏi binh lính hô to những khẩu hiệu tỏ lòng trung thành. Sau đó tướng Padrino López, bộ trưởng Quốc Phòng phát biểu : « Họ cố gắng mua chúng tôi, cứ như chúng tôi là lính đánh thuê… ». Ống kính truyền hình cho thấy một nét sợ hãi thoáng qua trên khuôn mặt Nicolas Maduro. Dường như đây là lần đầu tiên ông tổng thống nghe được lời thú nhận này. Phải chăng vị bộ trưởng thực sự có liên lạc với đối lập để lật đổ Maduro, như cố vấn an ninh quốc gia Mỹ John Bolton đã nói ?
Một điều chắc chắn là giám đốc tình báo (Sebin), tướng Manuel Cristopher Figuera đã trở cờ, thả nhà đối lập Leopoldo López. Tướng Figuera đã rời Venezuela, dường như sang Porto Rico. Hôm 7/5, phó tổng thống Mỹ Mike Pence tuyên bố đã dỡ bỏ trừng phạt đối với ông Figuera, đề nghị biện pháp tương tự đối với các quan chức cao cấp để cổ vũ họ quay sang chống lại Maduro ; đồng thời đe dọa các thành viên Quốc Hội lập hiến bù nhìn của Maduro.
Tuy nhiên cả cây gậy lẫn củ cà rốt của Mỹ dường như không có mấy tác động. Nếu can thiệp quân sự có thể mang lại rủi ro lớn, nên khả thi nhất có lẽ là tác động vào các nước đang ủng hộ ông Maduro, đặc biệt Nga và Cuba.
Tuần trước tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề cập về chủ đề Venezuela với đồng nhiệm Nga Vladimir Putin, ngoại trưởng Mike Pompeo sẽ gặp đồng nhiệm Sergei Lavrov ở Sotchi ngày 14/5. Đối với Cuba, Hoa Kỳ siết cấm vận như một cách trừng phạt, bên cạnh đó cho biết « sẽ làm việc với La Habana về những thay đổi ở Venezuela ». Nhóm Lima – đa số là các nước châu Mỹ la-tinh – thông báo « sẽ có những biện pháp cần thiết để Cuba tham gia vào việc tìm kiếm một giải pháp cho Venezuela ».
New Zealand : Nữ thủ tướng lãnh đạo đất nước bằng trái tim
image.png
Về châu Âu, hồ sơ của Courrier International hoan nghênh « Jacinda Ardern, làm chính trị theo một cách khác ». Thái độ gương mẫu của nữ thủ tướng New Zealand sau các vụ khủng bố ở Christchurch khiến bà chiếm trang nhất của báo chí các nước. Ở tuổi 38, bà là biểu tượng cho một cung cách làm chính trị thực tế và đầy tình thương, khác hẳn với những tuyên bố đao to búa lớn.
Trong bài xã luận mang tựa đề « Lãnh đạo bằng trái tim »,Courrier International nhắc lại, hồi đầu năm 2018, tuần báo đã đặt câu hỏi : « Macron, Trudeau, MBS, Ardern…những người trẻ lên nắm quyền, liệu họ có thay đổi được thế giới ? ». Mười sáu tháng sau, chỉ có một mình Jacinda Ardern của New Zealand gây được tiếng vang. Các cải cách của Macron (Pháp) bị bế tắc trong ngõ cụt Áo Vàng, Trudeau (Canada) vấp phải xì-căng-đan, Ben Salmane (Ả Rập Xê Út) lộ rõ là nhà độc tài.
Vụ khủng bố vào hai đền thờ Hồi giáo tại Christchurch làm 50 người chết hồi tháng Ba đã khiến New Zealand chiếm những hàng tít đầu thời sự, và thủ tướng Jacinda Ardern phải chịu đựng gánh nặng. « Một trong những điều mà tôi chưa bao giờ tưởng tượng sẽ phải làm, và hy vọng chẳng bao giờ phải làm, là phát biểu nhân danh một quốc gia đang chịu tang ». Dù vậy bà đã phải làm điều ấy, theo một cách đã làm cả thế giới đánh giá cao.
Tấm ảnh bà ôm chầm lấy một phụ nữ Hồi giáo là thân nhân của một nạn nhân, an ủi một cách chân thành…đã gây xúc động. Bên cạnh đó, bà cương quyết sửa đổi luật về vũ khí, chỉ trích các đại gia internet đã để cho bọn khủng bố tuyên truyền, từ chối nhắc đến những kẻ sát nhân : « New Zealand không cho bọn chúng một cái gì cả, kể cả cái tên ! ». Một tờ báo Anh sau đó chạy tựa : « Các lãnh tụ xứng tầm là có thật ».
Đây không phải là lần đầu tiên Jacinda Ardern thu hút sự chú ý của báo chí quốc tế. Bà là thủ tướng dân cử thứ hai trong lịch sử, sau bà Benazir Bhutto ở Pakistan, sinh con trong nhiệm kỳ. Jacinda tạo ra sự khác biệt vì bà lãnh đạo đất nước bằng trái tim, trong khi các đồng nhiệm chọn lựa quyền lực. Tuy nhiên theo The Guardian, không dễ dàng gì bắt chước được, nếu không thực sự có tình yêu thương tha nhân.
Hungary : Những cử tri ma của Viktor Orban
image.png
Cũng tại châu Âu, L’Express nói về « Các cử tri ma của Viktor Orban ». Chính quyền Hungary đề nghị cấp hộ chiếu cho hàng triệu người gốc Hung đang sống tại Ukraina, Slovakia và Serbia. Liệu chính sách này sẽ mang lại kết quả trong cuộc bầu cử ngày 26/5 sắp tới hay không ?
Mới sáu tháng trước, không có mấy người Ukraina có thể chỉ ra được ngôi làng hẻo lánh Berehove trên bản đồ, nhưng nay địa điểm này đang là trung tâm căng thẳng với nước láng giềng Hungary. Đó là do xuất hiện một video quay lén, cho thấy cảnh một nhóm người Ukraina nhận passport Hung, tuyên thệ và hát quốc ca Hungary. Lãnh sự Hung tươi cười dặn dò nên giữ kín việc này.
Chưa đầy hai tuần sau, chính quyền Kiev đã trục xuất vị lãnh sự này về Budapest, yêu cầu không cấp bất cứ hộ chiếu Hungary nào trên lãnh thổ nước mình – Ukraina vốn không chấp nhận hai quốc tịch.
Thủ tướng Viktor Orban, lên cầm quyền từ 9 năm trước, với lời hứa bảo vệ quyền lợi cho tất cả người Hung. Đối với 10 triệu dân trong nước, tất nhiên, nhưng kể cả 2 triệu người gốc Hung đang sống tại Slovakia, Rumani, Serbia, Ukraina – một cộng đồng xuất xứ từ đế quốc Áo-Hung cũ. Hiện nay có 1 triệu kiều dân đã được nhập tịch Hungary, trong đó có trên 120.000 người ở miền đông Ukraina. Đảng cầm quyền Fidesz hy vọng số lượng cử tri quan trọng này sẽ góp phần giúp giành thắng lợi trong cuộc bầu cử châu Âu.
Để bảo vệ lợi ích của thiểu số người gốc Hung tại Ukraina, một đảng mới được ra đời mang tên KMKSZ. Tương tự đối với các đảng RMDS ở Rumani, VNS ở Serbia, SMK-MKP ở Slovakia, tất cả đều có một điểm chung là ủng hộ chính sách của ông Orban. Đối lập ở Budapest tố cáo chính phủ thành lập những đảng ma ở nước ngoài để tìm chiến thắng khi bầu cử.
Marton Gyonggyosi, phó chủ tịch đảng cực hữu Jobbik khẳng định hồi bầu cử Quốc Hội tháng 4/2018, đảng Fidesz đã thuê nhiều chuyến xe buýt chở đầy người Ukraina sang Hungary bỏ phiếu, những cử tri này đều đăng ký địa chỉ ma. Kết quả là tại một ngôi làng vùng biên, tỉ lệ cử tri đi bầu vượt quá…146%, và ứng cử viên của Fidesz đã thắng !
Hồng Kông : Đi về đâu để trốn làn sóng đỏ ?
image.png
Liên quan đến châu Á, trong bài « Hồng Kông, sự chuyển đổi đáng buồn » do Courrier International trích dịch từ báo Đức Deutsche Welle, một nhà báo người Hoa lưu vong nhấn mạnh đến nỗi lo về ảnh hưởng ngày càng lớn của Bắc Kinh lên đặc khu này. Đó cũng là lý do khiến hôm 28/04/2019, có đến 130.000 người dân Hồng Kông ồ ạt xuống đường chống lại dự luật cho phép dẫn độ sang Hoa lục.
Tác giả Trường Bình (Chang Ping) thổ lộ, những ai từng sống trong nền chính trị tối tăm của Trung Quốc luôn tìm kiếm ánh sáng từ bên ngoài. Từ sau đợt di tản trong thập niên 1950 - đông đảo người dân chạy sang Hồng Kông để tránh chế độ cộng sản - đặc khu luôn là ngọn đèn pha gieo hy vọng cho hàng ngàn hàng vạn người đang tuyệt vọng ở Hoa lục, như một tia chớp trên bầu trời vần vũ mây đen. Năm 1989, thời điểm xảy ra vụ Thiên An Môn, vô số món tiền quyên góp từ Hồng Kông tràn ngập.
Nhưng 20 năm sau, khi Trường Bình bị từ chối cấp visa để vào Hồng Kông làm tổng biên tập tờ Dương Quang Thời Vũ (Yangguang Shiwu - iSun Affairs), ông« thấy bóng dáng của một Hồng Kông tự do xa dần ». Rồi mười năm nữa trôi qua, giờ đây « chiếc bóng ấy quay lại, cho thấy một bộ mặt đã thay đổi, trở nên gớm ghiếc ».
Bi kịch của các nhà đấu tranh trong phong trào Chiếm lĩnh Trung Hoàn năm 2014 (trong đó bốn thủ lãnh bị lãnh án tù giam hôm 24/4), là điều vẫn diễn ra hàng ngày tại Hoa lục. Hồng Kông ngày càng giống Trung Quốc : báo chí không còn nói về những người hùng này. Ngay cả khi nói chuyện riêng, người ta cũng tránh nhắc tên họ, như ngày nay ở Hoa lục những cái tên như Lưu Hiểu Ba (Liu Xiaobo), Ngụy Kinh Sinh (Wei Jingsheng) vẫn bị tránh né.
Nếu trước đây, người biểu tình Hồng Kông chỉ bị khởi tố vì « tụ tập đông người bất hợp pháp », thì nay lần đầu tiên tội danh « âm mưu phá hoạt trật tự công cộng » được sử dụng để tống giam các thủ lãnh phong trào dân chủ. Mới đây ông Lâm Vinh Cơ (Lam Wingkee), người đã can đảm đứng ra tố cáo vụ bắt cóc các chủ nhà xuất bản Đồng La Loan (Causeway Bay Books), quyết định di tản sang Đài Loan, trước mối đe dọa từ luật dẫn độ. Ông khẳng định chưa bao giờ nghĩ rằng mình, một công dân Hồng Kông, lại có ngày phải chạy trốn : « Hồng Kông bị nhấn chìm quá nhanh ! »
Nhà báo Trường Bình cay đắng đặt câu hỏi, hôm qua người dân Hoa lục phải trốn chạy sang Hồng Kông, hôm nay người Hồng Kông đi tị nạn ở Đài Loan, còn ngày mai, người dân Đài Loan phải lưu vong đến chốn nào ?
Trí thức thiên tả mù lòa trước tội ác cộng sản
image.png
Về mặt lịch sử, mục điểm sách của Le Point giới thiệu cuốn « Những người cánh tả chuyên chối bỏ sự thật » của nhà sử học Thierry Wolton, nói về hiện tượng những trí thức thiên tả không muốn nhìn nhận tội ác của các chế độ cộng sản.
Tác giả chua chát nhận xét, không có một phiên tòa Nuremberg (Nümberg) nào cho chủ nghĩa cộng sản, như đối với phát-xít Đức trước đây. Liên Xô tự sụp đổ, không có ai bị xét xử, và khác với nước Đức hậu quốc xã, Nga không hề thu thập bất kỳ thứ gì về ký ức cộng sản. Trong khi NKVD (an ninh Liên Xô) cũng đã từng dùng các xe khí độc sát hại những người đối lập trong thời kỳ 1937-1938. Mao Trạch Đông tuyên bố « Phân nửa dân số chết cũng chẳng sao », và kết quả là 38 triệu người dân Trung Quốc đã chết vì đói và lao động khổ sai. Thế nhưng không ít trí thức thiên tả lại cố giảm thiểu những tội ác hoặc bóp méo sự kiện, khi nói về lịch sử Trung Quốc, khối xô-viết cũ hay Cam Bốt.
Có thể kể : nhà triết học Régis Debray cho rằng các trại cải tạo gu-lắc là « tuyên truyền của phương Tây », phe trốt-kít ủng hộ vô điều kiện ông Hồ Chí Minh, nhà xã hội học cực tả Serge Thion luôn bênh vực kịch liệt Khmer Đỏ…Riêng triết gia Alain Badiou hết sức tiếc nuối việc Khmer Đỏ bại trận trước quân đội Việt Nam, trong bài viết đăng trên Le Monde năm 1979 mang tựa đề « Campuchia sẽ chiến thắng ». Mãi đến năm 2012, ông Badiou mới chịu nhìn nhận sai lầm. Nhà sử học Thierry Wolton lo ngại các thế hệ trẻ sau này quên đi những thảm họa của thời kỳ xô-viết cũng như mao-ít, và coi chủ nghĩa tư bản là nguồn gốc của mọi cái xấu.
__._,_.___

Cuộc chiến Mueller leo thang

VŨ LINH
Khoảng một tháng trước khi công tố Mueller nộp báo cáo cho bộ Tư Pháp, một tờ báo của khối TTDC đã tiên đoán “việc nộp báo cáo sẽ chỉ là màn đầu của cuộc đại chiến sắp tới”. Có lẽ anh ta đã đoán biết trước kết luận ‘vô tội’ của ông Mueller cũng như biết trước phe DC sẽ loay hoay tìm cách khác để ‘đảo chánh’.
Image result for mueller report
Và đúng như vậy, sau khi công tố Mueller nộp báo cáo của ông thì ‘phe ta’ đã lồng lộn tìm đủ cách hóa giải cái báo cáo xác nhận TT Trump vô tội, quá hại cho họ.
Những biến cố từ ngày tóm lược báo cáo được công bố đã và đang tiếp tục xáo trộn chính trường Mỹ.
Cuộc chiến mỗi ngày mỗi leo thang khi phe DC nhất quyết không chấp nhận kết luận của ông Mueller, tìm cách đánh đủ kiểu, nhưng đánh lòng vòng, chứ không dám đánh thẳng vào báo cáo của ông Mueller vì ‘há miệng mắc quai’, trước đây đã bênh vực và thậm chí bảo vệ ông ta quá kỹ.
Chiến thuật của ‘phe ta’ bây giờ là đánh vào người mà kẻ này gọi là ‘người đưa thư’, tức là ông William Barr, bộ trưởng Tư Pháp.
Đây là tiến trình thái độ của phe DC trong cuộc điều tra của công tố Mueller: Ban đầu thì nhất quyết khẳng định TT Trump thông đồng với Nga và công tố Mueller sẽ xác định chuyện này, cần phải sống chết bảo vệ ông Mueller. Sau khi ông Mueller nộp báo cáo và bộ trưởng Tư Pháp tóm lược lại là ‘vô tội’, thì phe ta tố cáo tóm lược của ông Barr không trung thực, không đáng tin, phải đợi đọc nguyên văn báo cáo. Khi ông Barr nộp nguyên văn báo cáo, xác nhận kết luận của công tố Mueller là TT Trump ‘vô tội’, thì chuyển hướng tấn công vào những chỗ bị bôi đen mà theo ông Barr là những đoạn liên quan đến những việc mà theo luật hiện hành không được công khai hóa, kể cả quốc hội, phần lớn là biên bản thảo luận của đại bồi thẩm đoàn. Bây giờ thì mũi tấn công chuyển qua chuyện khác, tức là chuyện ông Barr đã không truy tố TT Trump về tội cản trở công lý mặc dù theo họ, công tố Mueller đã đưa ra cả chục bằng chứng TT Trump đã thực sự cản trở công lý.
Đánh hụt đầu này, đấm đầu kia. Bây giờ, lại đổi chiêu, hạch hỏi cả lô việc:
  1. Thứ nhất, ông Barr phải ra điều trần, giải thích tại sao ông đã lấy quyết định không truy tố trong khi đã có “quá nhiều bằng chứng TT Trump cản trở công lý”.
  2. Thứ nhì, những viên chức chính quyền Trump liên hệ đến cuộc điều tra phải ra trước Hạ Viện để bị chất vấn lại hết, đặc biệt là cựu giám đốc văn phòng luật của Tòa Bạch Ốc, ông Donald McGahn.
  3. Thứ ba, chính công tố Mueller phải ra điều trần trước Hạ Viện để nói rõ ông đã làm gì, điều tra cách nào, và tại sao ông không truy tố TT Trump mà lại ‘bán cái’ quyết định đó qua cho ông Barr.
  4. Thứ tư, Hạ Viện đòi bộ Tư Pháp giao nộp toàn bộ hồ sơ điều tra của ông Mueller, gồm có tất cả tài liệu, biên bản tất cả các buổi họp, danh sách và biên bản tất cả các cuộc thẩm vấn (hơn 500 người), tất cả các cuộc nói chuyện, thảo luận trực tiếp hay qua điện thoại hay qua emails, tin nhắn,… Nói cách khác, Hạ Viện muốn điều tra lại toàn bộ cuộc điều tra của công tố Mueller.

Dân biểu Elijah Cummings, chủ tịch Ủy Ban Kiểm Soát Hành Pháp
Image result for Elijah Cummings
Mũi công mới hoàn toàn chỉa vào cái mà phe ta gọi là ‘cản trở công lý’, trong khi chuyện thông đồng với Nga đã hoàn toàn biến mất trên tất cả các tuyên bố của các chính khách DC và trên toàn thể TTDC, không ai hé môi nhắc lại chuyện này nữa, cho dù đó là mục tiêu chính của cuộc điều tra của ông Mueller.
Ta xét qua những đòi hỏi mới của khối DC trong Hạ Viện.
Các tấn công của ông Barr có chủ đích rõ rệt: ông này đã từng thông báo cho thiên hạ biết là ông sẽ mở cuộc điều tra mới để biết rõ từ đâu xuất phát ra chuyện ‘Trump thông đồng với Nga’, ai là người đề xướng ra, ai lấy quyết định mở cuộc điều tra này, dựa trên những lý do hay bằng chứng nào, tại sao chỉ điều tra một bên ông Trump,… Và ông cũng cho biết sẽ mở rộng cuộc điều tra về Nga can dự qua những việc mà công tố Mueller đã không dòm ngó tới, tức là những việc liên quan đến phiá bà Hillary và Ủy Ban Quốc Gia của đảng DC.
Phe ta lạnh gáy trông thấy, vội tìm mọi cách để hạ uy tín ông Barr trước, và nếu được, bứng ông này đi luôn cho tiện. Dựa trên cái cớ ông Barr đã không ra điều trần trước Hạ Viện, phạm tội ‘khinh thường’ quốc hội.
Chuyện ‘khinh thường’ không giản dị như vậy. Ông Barr đã ra điều trần trước Thượng Viện, cũng đã nhận lời điều trần trước Hạ Viện, cho đến giờ chót khi chủ tịch Ủy Ban Tư Pháp Hạ Viện đổi thủ tục điều trần, cho biết khối DC sẽ đưa các luật sư và phụ tá của họ ra chất vấn ông Barr, là chuyện chưa hề xẩy ra trong lịch sử Mỹ.
Các luật sư và phụ tá trong những trường đặc biệt có quyền tham gia cuộc điều trần và đặt câu hỏi, nhưng thủ tục này chỉ áp dụng cho các nhân chứng thường hay các viên chức cấp nhỏ. Lập pháp và hành pháp ngang hàng nhau trên căn bản, nên từ ngày lập quốc đến giờ, vì nguyên tắc tương kính, chỉ có thượng nghị sĩ và dân biểu mới có quyền đặt câu hỏi cho các bộ trưởng. Việc cho luật sư và phụ tá (có thể chỉ là một chị sinh viên vừa học xong đại học) trực tiếp đặt câu hỏi là hành động ‘khinh thường’ ông bộ trưởng, cho đám nhóc này có quyền chất vấn một người đã từng làm bộ trưởng khi đám nhóc này chưa ra đời. Ông chủ tịch Ủy Ban vừa đánh trống vừa ăn cướp, tìm cách lật ngược câu chuyện, tố ông bộ trưởng khinh thường Hạ Viện. Người có lỗi trong vấn đề này chính là chủ tịch Ủy Ban Tư Pháp Hạ Viện đã khinh thường ông bộ trưởng trước, chứ không phải ông Barr đã khinh thường Hạ Viện.
Dù vậy, ngày Thứ Tư 8/5 vừa qua, Ủy Ban Tư Pháp Hạ Viện qua sự điều động của dân biểu Jerrold Nadler, chủ tịch Ủy Ban, đã biểu quyết ông Barr ‘khinh thường quốc hội’, theo đúng lằn ranh hai đảng, với tất cả thành viên DC biểu quyết thuận, tất cả thành viên CH biểu quyết chống, cho thấy đây chỉ là chuyện chính trị đảng phái thôi (toàn thể Hạ Viện chưa biểu quyết). Sự thật là các dân biểu DC biết họ không đủ khả năng, không rành luật bằng, không thể tranh luận với ông Barr. Tưởng tượng một dân biểu cách đây hai năm còn đang bán bar thì biết gì mà có thể đấu khẩu về Hiến Pháp cùng ông Barr?
Chưa ai rõ Hạ Viện có thể làm gì đối với ông Barr. Chỉ xin nhắc lại chuyện bộ trưởng Tư Pháp của TT Obama, ông Eric Holder cũng đã ở trong trường hợp tương tự. Hạ Viện khi đó do CH nắm đa số, đòi ông Holder cung cấp tất cả tài liệu nội bộ về chiến dịch ‘Fast and Furious’, là chiến dịch do ông Holder điều hành, nhằm bán vũ khí cho băng đảng ma tuý Nam Mỹ để có dịp theo dõi chúng. Chiến dịch gặp rắc rối lớn khi FBI mất tung tích những vũ khí này, trong khi lại khám phá ra một cây súng này đã được dùng để bắn chết một cảnh sát biên phòng Mỹ. Ông Holder từ chối cung cấp tài liệu, cũng không ra điều trần luôn. Đa số CH ở Hạ Viện biểu quyết ông Holder khinh thường quốc hội.
Image result for AG Holder
Theo luật, Hạ Việc có thể yêu cầu FBI bắt nhốt ông Holder. Dĩ nhiên, Hạ Viện không thể ra lệnh cho FBI bắt ông Holder vì ông Holder chính là xếp của giám đốc FBI. Hạ viện đành thưa ông Holder ra tòa. Thưa kiện kéo dài hơn hai năm, đến khi câu chuyện Fast and Furious đi vào lãng quên, và ông Holder điều đình đưa ra vài tài liệu cho có. Hết chuyện.
Phải nói thêm, khi đó, dân biểu Nadler, lãnh đạo khối dân biểu DC, bênh vực ông Holder, cực lực lên án CH đã làm chuyện ô nhục –shameful-, lạm quyền, vi phạm Hiến Pháp khi biểu quyết ông Holder khinh thường quốc hội. Cũng ông Nadler này bây giờ lột xác, đóng vai chủ chốt trong việc biểu quyết ông Barr khinh thường quốc hội. Nhắc lại chuyện cũ để thấy chính trị phe đảng vận hành như thế nào ở Mỹ. Cùng một việc làm, phe ta làm thì ô-kê, phe địch làm là lạm quyền, vi hiến. Các cụ tỵ nạn cần hiểu cho rõ trước khi nhẩy dựng như vẹt.
Có tin cả mấy trăm cựu luật gia đã ký một bản nhận định, cho rằng bất kỳ người nào khác làm những việc TT Trump đã làm, đã bị kết án là ‘cản trở công lý’. Chỉ là chuyện bá láp của đám DC và #NeverTrump.
Giáo sư luật của đại học Harvard, Alan Dershowitz đã viết nhiều lần, chức vụ tổng thống của Mỹ không thể so sánh với bất kỳ chức vụ nào khác, vì nhiều đặc điểm quan trọng. Thứ nhất đó là chức vụ duy nhất do toàn dân cả nước bầu với quyền hạn cực lớn để điều hành cả nước, không có một người nào khác được cả nước bầu (phó tổng thống chỉ là ‘cái đuôi’). Thứ nhì, có rất nhiều trường hợp luật pháp không đụng tới tổng thống được để tránh việc ông bị chi phối, không còn đầu óc, thời giờ, khả năng hay quyền hạn điều hành cả nước, là trách nhiệm lớn lao dân cả nước đã trao cho ông, nghĩa là nếu có tội, dân sự hay hình sự, cũng phải đợi ông hết nhiệm kỳ mới truy tố được, không có một viên chức nào khác được hưởng đặc quyền này. Trường hợp duy nhất có thể truy tố tổng thống là qua thủ tục Hạ Viện đàn hặc và Thượng Viện truất nhiệm, cũng là thủ tục áp dụng duy nhất cho tổng thống, không áp dụng cho bất cứ viên chức nào khác. Thứ ba, tổng thống là người điều hành FBI, có toàn quyền ra lệnh mở hay chấm dứt bất cứ cuộc điều tra nào của FBI, cũng như có quyền thay thế bất cứ viên chức nào trong Hành Pháp mà ông chịu trách nhiệm trước quốc dân khi họ bầu ông.
Theo báo cáo Mueller, TT Trump có tìm cách ‘hợp pháp’ để thuyết phục giám đốc FBI Comey không điều tra tướng Flynn, giới hạn cuộc điều tra của ông Mueller, hỏi ý ông McGahn về việc giải nhiệm ông Mueller, thuyết phục ông Manafort và ông Flynn không hợp tác với ông Mueller. Có thể. Nhưng thực tế là tất cả những chuyện này đã không đi đến đâu. TT Trump không làm gì cả. Không làm gì thì sao lại là tội được? TT Trump đã chẳng làm bất cứ một chuyện nào, ông Mueller và đám luật sư DC của ông ta thủng thỉnh điều tra cả hai năm trời, thẩm vấn cả 500 người, với sự hợp tác của 40 nhân viên FBI, tự do viết báo cáo, cản trở công lý chỗ nào?
Việc đòi lôi các viên chức chính quyền Trump ra điều trần lại chỉ là cố gắng cho bằng được để gây khó dễ nếu không phải là lại cố đi tìm rác. Trước đây, Hạ Viện cũng đã có cuộc điều tra này rồi, và cả chục viên chức đã ra điều trần rồi. Sau đó, họ đã bị nhóm luật sư của ông Mueller thẩm vấn hết rồi, như ông McGahn đã bị tra hỏi cả mấy ngày liền. Lôi họ ra điều trần nữa sẽ chẳng mang lại tin tức gì mới lạ, mà chỉ là cách hành hạ họ thêm nữa thôi. Đây cũng là cách phe DC hù dọa những người hợp tác với chính quyền Trump, khiến nhiều người muốn tránh rắc rối sẽ không dám tham gia chính quyền Trump. TT Trump đã phản ứng bằng cách ra lệnh các viên chức không được tự động ra điều trần nếu không có phép của ông. Nói cách khác, TT Trump muốn xác nhận các viên chức chính quyền dưới quyền tổng thống chứ không phải dưới quyền các dân biểu đối lập.
Ngay sau đó, TT Trump đã viện dẫn đặc quyền của hành pháp –executive privilege- để không giao nộp nguyên bản báo cáo không kiểm duyệt cũng như tất cả những tài liệu mà Hạ Viện truy đòi.
Việc đòi hỏi công tố Mueller ra điều trần chỉ nhắm mục đích tìm cách ép ông Mueller phải nói những gì ông đã không viết trong báo cáo, để tìm cách vặn vẹo cho ra tội. Việc tại sao ông Mueller không truy tố TT Trump mà lại ‘bán cái’ quyết định này qua cho ông Barr cũng đã được ông Mueller giải thích rất rõ ràng trong báo cáo rồi. Theo ông Mueller, ông đã không tìm thấy bất cứ một bằng chứng nào về việc TT Trump đã cố tình cản trở công lý khi sa thải giám đốc FBI, và tất cả mọi việc đều đã tiến hành đúng thủ tục, trong quyền hạn của tổng thống. Chỉ có một vấn đề duy nhất là trong việc cản trở công lý, cũng cần phải biết ‘ý định’ của việc làm, và trong vấn đề này, ông Mueller cho biết ông không thể nào biết được nên từ chối kết luận ông Trump có tội hay không có tội.
Đòi hỏi cuối cùng, giao nộp cả triệu trang tài liệu hiển nhiên là một cố gắng đi moi rác đến mức lố bịch, đi xa hơn tất cả mọi giới hạn của ‘vừa phải’. Trong một vụ án, không có một ông quan tòa nào hay một luật sư nào hay một công tố nào lại đòi hỏi cảnh sát phải giao nộp tất cả tài liệu điều tra, biên bản của tất cả mọi cuộc thẩm vấn nghi can,… như Hạ Viện đang làm.
Ngay cả báo cáo của ông Mueller, theo cựu công tố Kenneth Starr là công tố điều tra TT Clinton trước đây, đã là một tài liệu có tính ‘quá tay’ –overkill, với quá nhiều chi tiết dư thừa không cần thiết, chẳng liên hệ gì đến mục tiêu điều tra.
Trên căn bản, quốc hội không có quyền đòi coi những tài liệu họ đòi hỏi, trừ phi có nhu cầu lập pháp, để làm luật nào đó, hay để truy tố một trọng tội hình sự, hay vì nhu cầu đàn hặc. Trong trường hợp báo cáo Mueller, không có nhu cầu làm luật gì, TT Trump hay ông Barr cũng chẳng bị truy tố về tội gì hay bị đàn hặc, mà chỉ là chuyện phe DC tìm rác đánh TT Trump vì lý do chính trị. Dù không bắt buộc phải đưa báo cáo cho Hạ Viện, ông Barr vẫn làm để chứng tỏ thiện chí của Hành Pháp, với vài đoạn bôi đen.
Tại sao cuộc chiến lại leo thang quá nhanh và quá mạnh như vậy? Không cần phải là nhà thông thái gì cũng nhìn thấy vấn đề.
TT Trump đi vào cuộc tranh cử năm tới với nhiều lá bài ‘vĩ đại’:
1) kinh tế quá tốt và đa số dân Mỹ nhìn nhận đó là công của TT Trump,
2) vấn đề di dân tràn vào Mỹ đã thực sự trở thành ‘khủng hoảng’ và dân Mỹ bắt đầu lo sợ thật,
3) TT Trump đang cố gắng đánh TC về những lạm dụng mậu dịch, mà ngay cả nghị sĩ Schumer, lãnh đạo khối DC trong Thượng Viện cũng phải hoan nghênh,
4) TT Trump cũng đang cố giải tỏa mối nguy chiến tranh nguyên tử với Bắc Hàn, mà ngay cả cụ xã nghĩa Sanders cũng phải nhìn nhận là việc đúng phải làm.
Trong khi đó thì đảng DC lại có vẻ hùng hục chạy quá xa về phiá cực đoan thiên tả khiến dân Mỹ lo sợ. Mà lại không đưa ra được khuôn mặt sáng giá nào cho cuộc bầu cử tổng thống, ngoài cụ khủng long chuyên hít tóc đàn bà và nói bậy, và một đám ‘chính khách’ non choẹt, vô danh, chẳng có chương trình kế hoạch gì ngoài việc tặng cả tấn bánh vẽ hão huyền.
Cái tin khủng khiếp nhất cho đảng DC là theo thăm dò mới nhất, trong 10 cử tri của đảng DC, đã có tới 4 người (39%) ủng hộ chính sách kinh tế của TT Trump. Nhắc lại, cử tri của đảng Dân Chủ đấy. Cử tri CH thì vẫn ủng hộ TT Trump tới hơn 90%.
Trong tình trạng đó thì … lấy gì hạ Trump?
Ông dân biểu da đen Al Green đã có câu trả lời cho quý vị. Ông là người đã liên tục đệ nạp dự luật đàn hặc TT Trump nhiều lần mà vẫn chưa thực hiện được ý định, đã tuyên bố “chúng ta cần phải đàn hặc để không cho Trump tái đắc cử năm 2020”.
alt
À thì ra thế! Không phải đàn hặc vì TT Trump mắc đại tội nào, mà chỉ vì đó là cách duy nhất để có thể cản ông Trump tái đắc cử! Hiển nhiên, đảng DC hiểu rất rõ dân Mỹ ủng hộ TT Trump và sẽ bầu lại cho ông, và cách duy nhất để chống đỡ ‘đại họa’ này là phải tìm cách đàn hặc thôi, không cho ông Trump ra tái tranh cử.
Khổ nỗi đàn hặc là ý kiến không ăn khách lắm. Ngay cả bà chủ tịch Hạ Viện cũng đã bác bỏ ý kiến này.
Tam thập lục chước, chỉ còn cách tìm cho ra rác rến nào khác để cản ông Trump ra tranh cử lại. Báo cáo Mueller cuối cùng vẫn là ‘vũ khí’ duy nhất phe DC có thể khai thác thôi.
Đó là cái nhìn giản dị và ngắn hạn. Thực tế, vấn đề có lẽ đi xa hơn thế.
Toàn bộ câu chuyện chiến tranh lạnh này có vẻ như là cuộc trắc nghiệm xem phe đối lập có thể đi bao xa để phá một chính quyền được dân bầu một cách hợp pháp và hợp hiến; hay ngược lại, một chính quyền có thể đi bao xa mà phe đối lập không thể kiểm soát được.
Đây là mấu chốt của cuộc chiến, với những hệ quả cực quan trọng trong việc ấn định quyền hạn của một chính quyền hợp hiến và phe đối lập, cũng như vẽ lại ranh giới quyền hạn của hành pháp và lập pháp. Ta thấy rõ vấn đề đi xa hơn câu chuyện cá nhân ông Trump rất nhiều, cũng như đi xa hơn cuộc điều tra của công tố Mueller. Hiển nhiên là cả hai phe đều đẩy nhau tới biên cương của luật lệ hiện hành, đều muốn thử xem mình có thể đi được bao xa. Không phải chỉ có báo cáo Mueller không, mà còn lan qua quyền quốc hội truy đòi giấy thuế của tổng thống, quyền ban hành tình trạng khẩn cấp của tổng thống, quyền quốc hội bắt hành pháp ra điều trần,…
Theo chính báo Washington Post, trong cuộc chạy đua này, TT Trump có lợi thế vì Hạ Viện DC chính là phe đang tung ra những đòn mới để nắn gân quyền hạn của tổng thống, chưa từng xẩy ra trong lịch sử. Có thưa kiện cũng mất cả năm, chưa kể phe bảo thủ đang nắm đa số trong Tối Cao Pháp Viện.
Tin xấu là ta sẽ thấy hai bên đánh nhau loạn cào cào trong những năm tháng tới. Tin tốt là những đấm đá này sẽ giúp vẽ lại cho rõ lằn ranh quyền hạn của tổng thống và quốc hội cho các chính quyền tương lai.
Đây hiển nhiên là những vấn đề chỉ có thể giải quyết qua Tối Cao Pháp Viện thôi.
Cô dân biểu nhí Ocasio-Cortez phán “Mỹ có tam quyền phân lập là tổng thống, hạ viện và thượng viện”. Một nhận định chứng minh sự dốt nát của cô Ocasio-Cortez, vì ‘tam quyền’ theo Hiến Pháp là hành pháp, lập pháp và tư pháp chứ không phải như cô dân biểu bán bar hiểu, nhưng thực tế cô ta không sai lắm. Khi lập pháp bị chia ra hạ viện do DC kiểm soát và thượng viện do CH nắm đa số, thì quả nhiên ta thấy 3 trung tâm quyền lực đấu đá nhau, và phe DC nắm một là Hạ Viện, phe CH nắm hai là Thượng Viện và Tòa Bạch Ốc, có lợi thế hơn rồi. Do đó, phe DC chỉ còn mong sự giúp đỡ của Tối Cao Pháp Viện. TCPV ngả qua CH thì khối DC coi như tiêu tùng trọn vẹn.
Nhìn dưới khiá cạnh đó thì ta mới hiểu được vai trò cực quan trọng của các thẩm phán TCPV, và hiểu được rõ hơn tại sao việc phê chuẩn ông Kavanaugh mới đây đã gây sóng gió quá mạnh như vậy. Việc bổ nhiệm và phê chuẩn vị thẩm phán tới, bất kể dưới thời TT Trump hay tổng thống nào khác sẽ kinh hoàng hơn nữa.
Chính trị Mỹ là như vậy, không có một đảng nào có thể ngồi xổm lên tất cả mọi luật lệ hay định chế, như trong cái xứ ‘đỉnh cao’ vớ vẩn.
Dân tỵ nạn ta, mà sự hiểu biết về Hiến Pháp Mỹ không đi xa hơn vài dòng trong sách luyên thi vào công dân Mỹ, không nên quá cuồng tung hô, chống đối lung tung vì phe đảng, bất cứ theo bên nào. Tốt hơn hết là nên … dựa cột mà chờ coi kết cuộc.
VŨ LINH, 11/5/2019